“Con chưa đồng ý mà mẹ đã đăng lên Facebook rồi sao?” Câu hỏi của con gái 16 tuổi Ánh Nhi khiến chị Thu Hương (42 tuổi, Đồng Nai) ngỡ ngàng. Chị vừa đăng vài tấm ảnh gia đình đi chơi cuối tuần, có cả bức con đang ăn kem, kèm lời trêu vui. Bạn bè vào khen cô bé lớn nhanh, xinh xắn, còn con lại yêu cầu mẹ gỡ ảnh.
“Ảnh nhà mình mà, có gì đâu con?”, chị hỏi. Nhi đáp: “Nhưng đó cũng là ảnh của con. Lần sau mẹ hỏi trước được không?”.
Chị Hương chạnh lòng. Ngày nhỏ, con thích được mẹ chụp hình, ríu rít kể chuyện ở lớp. Gần đây, con chọn ảnh rất kỹ, đóng cửa phòng khi gọi điện cho bạn và không còn kể hết những chuyện xảy ra ở trường. Chị càng muốn hỏi, con càng trả lời ngắn.
Giải mã “khoảng riêng”: Điều con cần là một vùng an toàn!
Ở tuổi 16, quyền riêng tư không đơn thuần là khóa cửa phòng hay giữ vài câu chuyện cho riêng mình. Đó còn là nhu cầu được lựa chọn điều muốn chia sẻ, được người lớn lắng nghe mà không vội phán xét, và được tôn trọng ngay cả khi suy nghĩ của mình khác cha mẹ.
Một cuộc trò chuyện với bạn, vài dòng nhật ký hay việc có đồng ý chia sẻ ảnh lên mạng đều là những cách trẻ xác lập ranh giới. Nhưng khi con muốn được tự chủ, cha mẹ lại lo nếu không hỏi kỹ sẽ bỏ lỡ điều quan trọng. Chính khoảng lệch ấy dễ biến sự quan tâm thành cảm giác bị kiểm soát.
Cha mẹ có thể bắt đầu bằng những việc nhỏ: hỏi ý trước khi đăng ảnh, gõ cửa phòng, không tự ý xem tin nhắn hay nhật ký, và chấp nhận khi con chưa muốn kể ngay.
Cha mẹ cũng có thể tạo các “điểm chạm” mới qua bộ phim cùng xem, xu hướng nào đang được bàn luận hoặc một lựa chọn nhỏ trong gia đình. Khi được hỏi về suy nghĩ thay vì chỉ phải báo cáo mình đã làm gì, con có thêm cơ hội đối thoại với mẹ một cách thoải mái hơn.
Tôn trọng khoảng riêng và lắng nghe không phán xét giúp mẹ tạo không gian để con chủ động chia sẻ. Ảnh minh họa.
Tôn trọng riêng tư không có nghĩa là mặc kệ con hoặc bỏ qua những nguyên tắc an toàn. Điều thay đổi là vị trí của người mẹ: không nhất thiết biết mọi thứ, nhưng đủ đáng tin để con sẵn sàng tìm đến, mở lòng khi có tâm sự.
Cùng con trưởng thành, từ hiểu bản thân đến tự biết bảo vệ mình
Khi có thể trao đổi mà không sợ bị trách mắng hay áp đặt, những chủ đề từng bị xem là khó nói cũng có cơ hội xuất hiện tự nhiên hơn: tình bạn khác giới, các thay đổi ở tuổi dậy thì, ranh giới trong các mối quan hệ, giới tính hay cả vấn đề sức khỏe phụ khoa.
Thay vì đưa ra những lời yêu cầu chủ đích, cha mẹ có thể giúp con hiểu rõ hơn về quyền làm chủ cơ thể: con có quyền quyết định những gì liên quan đến cơ thể mình và thiết lập ranh giới trong các mối quan hệ.
Điều đó bắt đầu từ những nguyên tắc gần gũi như quyền từ chối sự đụng chạm khiến mình không thoải mái, đặt giới hạn với người khác và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cảm thấy không an toàn. Từ những quyền nhỏ được tôn trọng, trẻ dần học cách tự chủ và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình hơn.
Việc trao quyền tự chủ không có nghĩa là đẩy hết trách nhiệm cho con. Ở tuổi mới lớn, trẻ vẫn cần người lớn đồng hành, giúp phân biệt thông tin đáng tin cậy với những lời truyền miệng, cùng tìm hiểu các chủ đề sức khỏe một cách bình tĩnh và tôn trọng, thay vì né tránh hoặc biến chúng thành lời cảnh báo.
HPV là một trong những nội dung mẹ và con có thể cùng tìm hiểu trong hành trình ấy. Theo thông tin y khoa đã được ghi nhận:
Nhiễm HPV sinh dục là bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất trên toàn thế giới.
Gần 50% số ca nhiễm mới HPV mỗi năm, tương đương gần 7 triệu ca nhiễm, xảy ra ở độ tuổi 15-24. *Dữ liệu tại Hoa Kỳ (2003–2006), trước khi vắc-xin HPV được đưa vào sử dụng.
Điều cha mẹ cần làm không phải khiến trẻ lo sợ, mà là giúp con biết có những phương án bảo vệ sức khỏe cần tìm hiểu theo từng độ tuổi và giai đoạn cuộc sống. Mặc dù phần lớn các trường hợp nhiễm HPV không có triệu chứng và tự đào thải, nhưng việc nhiễm dai dẳng có thể dẫn đến các bệnh như: mụn cóc sinh dục, tiền ung thư và ung thư cổ tử cung, hậu môn sinh dục ở cả nam và nữ. Với nữ giới, hãy chủ động đặt lịch tham vấn chuyên gia y tế về các biện pháp dự phòng bệnh lý và ung thư do HPV, bao gồm vắc xin, lối sống an toàn, lành mạnh và tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ cho phụ nữ từ 21-65 tuổi theo hướng dẫn của chuyên gia y tế. Không phải biện pháp nào cũng phù hợp ở tuổi 16, nhưng con vẫn cần được trang bị kiến thức để chủ động chăm sóc sức khỏe từ sớm.
Cha mẹ có thể cùng con chuẩn bị câu hỏi trước khi gặp chuyên gia y tế, khuyến khích con tự tin trao đổi và làm rõ những điều chưa hiểu rõ.
Mẹ đồng hành cùng con tìm hiểu kiến thức và lựa chọn các biện pháp dự phòng một số bệnh lý liên quan HPV phù hợp với độ tuổi. Ảnh minh họa.
Kết nối đôi khi không nhất thiết là biết hết mọi chuyện, mà là nhận ra khi nào con cần lắng nghe, cần một lời gợi ý hoặc sự hỗ trợ từ người có chuyên môn.
Hãy cho con một khoảng riêng không bị phán xét, mở những cuộc đối thoại bình đẳng và đồng hành khi con tìm hiểu về cơ thể, giới tính, sức khỏe phụ khoa. Khi sự tôn trọng đi cùng kiến thức để tự bảo vệ mình, khoảng riêng có thể trở thành nền tảng của niềm tin giữa mẹ và con.
Hãy tham khảo ý kiến của các chuyên gia y tế và tìm hiểu thêm các thông tin về HPV qua fanpage HPV Vietnam.
Nội dung này được phối hợp biên soạn bởi Hội Y học Dự phòng Việt Nam và MSD, kiểm nhận bởi Hội Y học Dự phòng Việt Nam và MSD tài trợ cho mục tiêu giáo dục.
Thông tin được cung cấp trong tài liệu này chỉ nhằm cung cấp kiến thức chung mà không thay thế cho tư vấn y khoa chuyên môn. Vui lòng tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế để có được tư vấn cụ thể và thông tin cập nhật nhất.
VVPM Code: VN-GSL-05062 31122027
