Nghiên cứu mới của Đại học Quốc tế Florida (FIU) cho thấy sức hấp dẫn đối với muỗi phụ thuộc vào từng loài, thay vì một đặc điểm chung ở con người. Hóa học tự nhiên và hệ vi sinh trên da có thể là yếu tố quyết định.
Không ít người thường xuyên bị muỗi đốt dù đứng cạnh những người khác. Tuy nhiên, nghiên cứu công bố trên tạp chí iScience cho thấy không tồn tại một nhóm người luôn hấp dẫn mọi loài muỗi. Mỗi loài lại có xu hướng lựa chọn đối tượng khác nhau dựa trên mùi cơ thể và thành phần vi sinh vật trên da.
Nhóm khoa học thuộc Đại học Quốc tế Florida (FIU), do nghiên cứu sinh Kaylee Marrero dẫn đầu dưới sự hướng dẫn của nhà thần kinh di truyền học Matthew DeGennaro, đã khảo sát phản ứng của ba loài muỗi đối với 119 tình nguyện viên. Đây là nghiên cứu đầu tiên so sánh trực tiếp sở thích của nhiều loài muỗi trên cùng nhóm người tham gia.
Đáng chú ý, không có tình nguyện viên nào thu hút cả ba loài muỗi được thử nghiệm.
Mỗi loài muỗi có một “khẩu vị” riêng
Ba loài được nghiên cứu gồm Aedes aegypti, Aedes albopictus và Culex quinquefasciatus – những tác nhân truyền bệnh như sốt vàng, sốt xuất huyết, Zika và virus West Nile.
Kết quả cho thấy Aedes aegypti, loài thường hoạt động ban ngày, có xu hướng bị thu hút bởi những người không sử dụng hương liệu bổ sung và có hàm lượng thấp hơn của một số hợp chất hóa học dễ bay hơi trên da. Loài này cũng thể hiện sự ưu tiên nhẹ đối với nam giới.
Trong khi đó, Aedes albopictus, còn gọi là muỗi hổ châu Á, lại hướng đến những người có lượng ketone và một số hợp chất dễ bay hơi tự nhiên giống mùi thực vật cao hơn.
Khác với hai loài trên, Culex quinquefasciatus thường kiếm ăn sau khi trời tối và đặc biệt nhạy cảm với hệ vi sinh vật trên da. Một số nhóm vi khuẩn có thể khiến con người hấp dẫn hơn, trong khi những nhóm khác dường như giúp giảm khả năng bị muỗi lựa chọn.
Hệ vi sinh trên da hé lộ manh mối
Da người giải phóng hỗn hợp hơn 1.000 hợp chất hữu cơ dễ bay hơi. Bên cạnh đó, hệ vi sinh gồm vi khuẩn, nấm và các vi sinh vật khác cũng góp phần tạo nên mùi cơ thể đặc trưng.
Nhóm nghiên cứu nhận thấy mỗi loài muỗi dường như có cách nhận diện những tín hiệu hóa học và vi sinh khác nhau. Phát hiện này mở ra triển vọng phát triển thuốc xua muỗi có tính đặc hiệu, nhắm vào từng loài thay vì sử dụng một công thức chung.
Hướng tiếp cận mới trong phòng bệnh
Theo các nhà khoa học, hiểu rõ hợp chất nào thu hút hoặc khiến muỗi tránh xa con người có thể giúp cải thiện biện pháp phòng chống bệnh truyền nhiễm. Tuy nhiên, nghiên cứu hiện mới xác định mối liên hệ giữa đặc điểm trên da và sở thích của muỗi, chưa tạo ra sản phẩm xua muỗi mới được kiểm chứng.
Với người thường xuyên tập luyện ngoài trời, việc phòng muỗi vẫn rất cần thiết, đặc biệt ở những khu vực có nguy cơ sốt xuất huyết. Phát hiện mới chưa thay thế các biện pháp bảo vệ hiện hành như sử dụng thuốc chống muỗi phù hợp, mặc quần áo che phủ da và hạn chế tiếp xúc với muỗi vào thời điểm chúng hoạt động mạnh.
Nghiên cứu cho thấy cuộc chiến chống muỗi có thể cần cách tiếp cận chính xác hơn: không chỉ tìm hiểu con người phát ra mùi gì, mà còn phải xác định từng loài muỗi phản ứng ra sao với những tín hiệu đó.
