Chanh tứ quý được nhiều người ưa chuộng nhờ quả mọng nước, ít hạt, vị chua thanh và hương thơm đặc trưng. Không chỉ là nguyên liệu quen thuộc trong gian bếp, giống chanh này còn có giá trị kinh tế nhờ khả năng ra hoa, đậu quả liên tục bốn mùa. Tại Việt Nam, chanh tứ quý được trồng ở nhiều địa phương, trong đó Tây Ninh là một trong những vùng phát triển giống cây này.
Chanh tứ quý còn được gọi là chanh không hạt, có nguồn gốc từ Mỹ. Khi du nhập vào Việt Nam, giống cây nhanh chóng được nhiều nhà vườn lựa chọn bởi khả năng thích nghi với khí hậu nhiệt đới, sinh trưởng khỏe và không đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc quá phức tạp.
Đúng như tên gọi, cây có thể ra hoa, kết trái nhiều đợt trong năm thay vì tập trung vào một mùa nhất định. Nhờ đặc điểm này, người trồng có thể thu hoạch liên tục, chủ động cung ứng cho thị trường và hạn chế tình trạng phụ thuộc vào một vụ quả duy nhất.
Quả chanh tứ quý có kích thước trung bình đến khá lớn, hình tròn hoặc hơi bầu dục. Khi còn non, vỏ có màu xanh đậm, đến lúc già chuyển sang xanh sáng và có thể ngả vàng nếu chín lâu trên cây. Lớp vỏ tương đối mỏng, chứa nhiều tinh dầu nên khi cắt hoặc bóp nhẹ đã tỏa ra mùi thơm dễ nhận biết.
Bên trong quả là phần tép mọng nước, màu xanh vàng nhạt, gần như không có hạt. Nước chanh có vị chua thanh, không quá gắt, hậu vị dễ chịu và hương thơm tươi mát. Đây là ưu điểm giúp loại quả này được ưa chuộng trong chế biến thực phẩm, đồ uống. Người dùng có thể vắt lấy nước pha giải khát, làm nước chấm, trộn gỏi, nêm canh hoặc ướp các loại thịt, cá. Vỏ chanh cũng có thể được bào nhỏ để tạo hương thơm cho món ăn.
Một trong những ưu điểm khiến chanh tứ quý được lựa chọn phát triển thành cây trồng hàng hóa là thời gian cho thu hoạch tương đối ngắn. Nếu sử dụng cây giống khỏe và được chăm sóc đúng kỹ thuật, sau khoảng 8-10 tháng trồng, cây có thể bắt đầu cho lứa quả đầu tiên. Khi bước vào giai đoạn trưởng thành, cây tiếp tục ra hoa, đậu quả và cho thu hoạch nhiều đợt trong năm.
Tại Tây Ninh, chanh tứ quý đang được nhiều hộ nông dân lựa chọn để phát triển kinh tế vườn. Điều kiện khí hậu nắng ấm, thuận lợi cho cây ăn quả nhiệt đới giúp giống chanh này sinh trưởng tương đối tốt. Với mật độ khoảng 1.200-1.700 cây/ha, vườn chanh trưởng thành có thể đạt sản lượng tham khảo 10-12 tấn quả mỗi năm. Năng suất thực tế còn phụ thuộc vào tuổi cây, chất lượng giống, điều kiện đất đai và chế độ chăm sóc.
Do có khả năng ra quả quanh năm, chanh tứ quý không có mùa thu hoạch cố định. Tuy nhiên, sản lượng và giá bán vẫn biến động theo thời tiết, nhu cầu tiêu thụ và nguồn cung. Vào mùa nắng nóng, nhu cầu sử dụng chanh pha nước giải khát thường tăng, tạo điều kiện thuận lợi cho đầu ra của người trồng.
Tại các vùng sản xuất, giá chanh tứ quý bán tại vườn thường dao động khoảng 10.000-20.000 đồng/kg. Khi nguồn cung khan hiếm hoặc nhu cầu thị trường tăng, giá có thể đạt 30.000-40.000 đồng/kg. Tại chợ và cửa hàng thực phẩm, giá bán lẻ thường cao hơn tùy chi phí vận chuyển, phân phối và chất lượng quả. Ngoài tiêu thụ quả tươi, chanh còn được sử dụng để sản xuất nước cốt, tinh dầu và các loại đồ uống chế biến.
Chanh tứ quý thuộc nhóm cây thân gỗ nhỏ, chiều cao trung bình khoảng 2-3m nếu phát triển tự nhiên. Cây có nhiều cành nhánh, tán tương đối rộng, lá xanh đậm, hình bầu dục và chứa tinh dầu thơm. Người trồng có thể cắt tỉa để giữ cây ở độ cao phù hợp, thuận tiện chăm sóc và thu hoạch.
Giống chanh này ưa nắng, thích hợp với khí hậu nhiệt đới và có thể trồng trên nhiều loại đất. Tuy nhiên, cây phát triển tốt nhất trên nền đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt. Đất phù sa, đất thịt nhẹ hoặc đất pha cát sau khi cải tạo đều có thể sử dụng. Cây thường được nhân giống bằng phương pháp chiết cành hoặc ghép. Khâu chọn cây giống khỏe mạnh, sạch bệnh rất quan trọng, ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và năng suất về sau.
