TP.HCM vừa ghi nhận 4 trường hợp mắc bệnh não mô cầu nhóm B tại Trường Trung học cơ sở Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước, trong đó có 1 trường hợp tử vong. Ba trường hợp còn lại đang được điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới trong tình trạng sức khỏe ổn định, tiếp tục dùng kháng sinh đủ liều trước khi xuất viện.
Theo thông tin từ Sở Y tế TP.HCM, bệnh đã được kiểm soát và chuỗi lây truyền đã bị cắt đứt, nhưng nhiều phụ huynh vẫn không khỏi hoang mang về mức độ nguy hiểm của bệnh này. Theo các chuyên gia y tế, viêm não mô câu gây bệnh ở người không chỉ có riêng viêm não mô cầu nhóm B, mà còn nhiều nhóm khác đã ghi nhận có bệnh nhân nhiễm bệnh.
BSCK I Nguyễn Thị Khánh Linh, đang công tác tại một Trung tâm Tiêm chủng tại Hà Nội cho biết, viêm não mô cầu do nhiều nhóm huyết thanh gây ra, trong đó năm nhóm thường được nhắc đến là A, B, C, Y và W. Việt Nam đã ghi nhận các trường hợp mắc bệnh do nhiều nhóm khác nhau, không chỉ nhóm B.
Ví dụ như hồi đầu năm 2025, một bệnh nhân 24 tuổi tử vong do sốc nhiễm khuẩn não mô cầu, nhóm huyết thanh gây bệnh được xác định là W. Vì vậy, việc xác định nhóm huyết thanh trong từng ca bệnh giúp cơ quan y tế theo dõi dịch tễ và lựa chọn biện pháp phòng ngừa phù hợp.
Viêm não mô cầu không chỉ có chủng B, mà còn ghi nhận nhiều chủng khác. Ảnh minh họa.
Hiện sau khi xuất hiện nhiều ca mắc viêm não mô cầu tại phía Nam, không ít người lo lắng và muốn tiêm vắc xin phòng bệnh. Đồng thời thắc mắc rằng, không biết tiêm vắc xin xong liệu có mắc không và tiêm chủng này có bị mắc chủng khác hay không?
Bác sĩ Khánh Linh cho biết, tiêm vắc xin viêm màng não mô cầu là cách hiệu quả hàng đầu để giúp phòng tránh, kiểm soát tốt căn bệnh này. Hiện nay tại nước ta, việc tiêm phòng vắc xin phòng viêm màng não do não mô cầu đã được triển khai rộng rãi với 5 nhóm huyết thanh thường gặp A, B, C, Y, và W. Sau khi được tiêm vắc xin đầy đủ, cơ thể sẽ có khả năng miễn dịch với với cả 5 nhóm huyết thanh này.
“Vắc xin đang được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam, mang lại hiệu quả phòng bệnh cao, giảm thiểu tối đa nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng viêm màng não. Người dân nên tiêm phòng sớm, đúng lịch và tiêm cả 2 loại vắc xin phòng 5 chủng não mô cầu A, B, C, W, Y”, bác sĩ Khánh Linh khuyến cáo.
Theo đó, hiện vắc xin não mô cầu có nhóm B và vắc xin nhóm A-C-Y-W phòng các nhóm huyết thanh khác nhau. Các chuyên gia khuyến cao, nên tiêm đầy đủ cả hai loại cùng lúc giúp mở rộng phạm vi bảo vệ trước 5 nhóm A, B, C, Y, W. Đây là hai vắc xin có thể tiêm cùng ngày theo chỉ định của bác sĩ.
- Lịch tiêm vắc xin viêm màng não A-C-W-Y: Trẻ từ 9 tháng đến dưới 24 tháng tuổi: Cần tiêm 2 mũi và khoảng cách giữa các mũi tiêm là tối thiểu 3 tháng. Đối tượng từ 24 tháng đến 55 tuổi: Chỉ cần tiêm 1 mũi duy nhất.
- Vắc xin viêm màng não BC giúp phòng ngừa bệnh viêm màng não mô cầu do vi khuẩn não mô cầu tuýp B và tuýp C gây ra. Lịch tiêm vắc-xin viêm màng não BC: Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn dưới 45 tuổi. Mỗi trẻ cần tiêm 2 mũi, mũi 2 cách mũi 1 khoảng 6 - 8 tuần.
Dù vắc xin là biện pháp phòng bệnh hiệu quả, an toàn nhưng không có nghĩa là tiêm vắc xin là 100% không mắc bệnh. Giống như các loại vắc xin khác, khi kháng thể giảm thì nguy cơ mắc bệnh vẫn có thể xảy ra, nhưng sẽ giảm được các biến chứng nặng với cơ thể. Do vậy, việc tiêm vắc xin đồng thời cần kết hợp với các biện pháp phòng bệnh khác mới mang lại hiệu quả phòng bệnh cao.
Tiêm đầy đủ và đúng lịch là cách phòng viêm não mô cầu hiệu quả. Ảnh minh họa.
Để phòng bệnh não mô cầu, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân nâng cao ý thức phòng bệnh, chủ động thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế biến chứng nặng và tử vong do bệnh.
Người dân cần thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch; súc miệng và họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng; đeo khẩu trang tại nơi công cộng và trên các phương tiện giao thông công cộng; hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh.
Thực hiện tốt vệ sinh môi trường, tăng cường thông khí tại nơi ở, học tập và làm việc; lau sạch bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày (tay nắm cửa, mặt bàn, đồ chơi...) bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường. Ăn uống đủ chất, rèn luyện thân thể để nâng cao sức đề kháng.
Trong sinh hoạt hằng ngày, cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết đường hô hấp, không dùng chung chai nước, cốc uống, bàn chải đánh răng hoặc các vật dụng cá nhân có nguy cơ dính nước bọt. Tránh hút thuốc và tiếp xúc với khói thuốc cũng là những biện pháp hỗ trợ giảm nguy cơ phơi nhiễm.
Nhà trường cần tăng cường truyền thông để học sinh nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm, biết cách tìm kiếm trợ giúp y tế kịp thời và phối hợp với cơ quan y tế khi phát hiện trường hợp nghi mắc bệnh.
Khi có ca bệnh, người sống cùng nhà, người tiếp xúc gần hoặc người tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết miệng họng của người bệnh cần liên hệ ngay cơ sở y tế để được đánh giá chỉ định kháng sinh dự phòng. Nếu có chỉ định, kháng sinh dự phòng cần được sử dụng càng sớm càng tốt theo hướng dẫn của cơ quan y tế.
Tiêm vaccine cũng là một biện pháp quan trọng giúp chủ động phòng bệnh não mô cầu. Tuy nhiên, việc tiêm vaccine trước đó không thay thế kháng sinh dự phòng khi người tiếp xúc thuộc diện được chỉ định.
Người dân không tự mua kháng sinh hoặc chờ xuất hiện triệu chứng mới đi khám. Việc xác định đối tượng cần dự phòng và xử trí tại trường học, nơi ở tập thể phải được thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan y tế.
