Khác với hình thức nuôi lươn truyền thống trong ao bùn, mô hình nuôi lươn trong bể xi măng thường được thiết kế đơn giản, dễ kiểm soát môi trường. Một bể nuôi tiêu chuẩn chỉ cần diện tích từ 4-10 mét vuông, có thể xây ngay trong vườn nhà hoặc tận dụng diện tích chuồng trại cũ. Người nuôi sử dụng hệ thống cấp thoát nước chủ động, kết hợp lưới che và vật liệu trú ẩn như ống nhựa, bó dây nilon hoặc lưới để tạo môi trường sống phù hợp cho lươn.
Điểm nổi bật của mô hình này là không sử dụng bùn, từ đó hạn chế được dịch bệnh và dễ dàng theo dõi sự phát triển của lươn. Theo nhiều chia sẻ, tỷ lệ sống của lươn trong bể xi măng có thể đạt từ 80-90% nếu áp dụng đúng kỹ thuật, cao hơn đáng kể so với phương pháp nuôi truyền thống.
Một trong những yếu tố khiến mô hình này được nhiều nông dân lựa chọn là chi phí đầu tư ban đầu không quá lớn. Với khoảng 10-20 triệu đồng, người nuôi đã có thể xây dựng bể, mua con giống và thức ăn cho một vụ nuôi.
Giá lươn thương phẩm trên thị trường dao động ổn định trong khoảng 120.000-180.000 đồng mỗi kg, tùy kích cỡ và khu vực tiêu thụ. Với mật độ nuôi hợp lý, mỗi bể có thể cho sản lượng từ vài chục đến hơn một trăm kg lươn sau một vụ. Trừ chi phí, nhiều hộ ghi nhận lợi nhuận từ vài triệu đến vài chục triệu đồng mỗi bể, tùy quy mô.
Đáng chú ý, một số mô hình quy mô lớn đã nhân rộng từ vài bể lên hàng chục bể, tạo thành trang trại mini ngay tại nhà. Nhờ đó, thu nhập hàng tháng có thể đạt mức ổn định từ 20 đến 50 triệu đồng, thậm chí cao hơn nếu kết hợp nuôi gối đầu nhiều lứa.
Chỉ từ 6-8 tháng, lươn đạt 200-300g/con (4-5 con/kg) có thể thu hoạch và xuất bán.
Dù được đánh giá là mô hình dễ tiếp cận, nuôi lươn trong bể xi măng vẫn đòi hỏi người nuôi nắm vững một số kỹ thuật cơ bản. Trước hết là khâu chọn giống, lươn giống phải khỏe mạnh, không trầy xước, kích cỡ đồng đều để tránh hiện tượng cắn nhau. Nguồn giống hiện nay chủ yếu được cung cấp từ các trại sản xuất giống nhân tạo, giúp giảm áp lực khai thác tự nhiên.
Thức ăn cho lươn có thể là thức ăn công nghiệp chuyên dụng hoặc kết hợp với cá tạp, ốc bươu vàng xay nhuyễn. Việc cho ăn cần đúng giờ, đúng lượng để tránh ô nhiễm nước. Ngoài ra, người nuôi phải thay nước thường xuyên, giữ môi trường sạch sẽ, ổn định nhiệt độ và độ pH phù hợp.
Tuy nhiên, do nuôi trong môi trường mật độ cao, nếu không kiểm soát tốt chất lượng nước, lươn rất dễ mắc các bệnh về đường ruột hoặc nhiễm khuẩn. Vì vậy, người nuôi cần theo dõi sát sao, định kỳ xử lý nước và bổ sung men vi sinh khi cần thiết.
Một số địa phương còn triển khai các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, tập huấn và kết nối đầu ra cho người nuôi lươn. Nhờ đó, nhiều mô hình đã phát triển theo hướng liên kết chuỗi, từ con giống, thức ăn đến tiêu thụ sản phẩm, giúp giảm rủi ro thị trường.
Muốn lươn mau lớn và có tỷ lệ sống cao, khâu khá quan trọng là con giống. Con giống phải có xuất xứ rõ ràng, không bị sây sát, mất nhớt, kích cỡ đồng đều. Bên cạnh đó, phải đảm bảo được nguồn thức ăn an toàn, đều đặn cho ăn 2 lần/ ngày.
Dù mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, nghề nuôi lươn trong bể xi măng vẫn đối mặt với một số thách thức. Biến động giá thức ăn, chất lượng con giống chưa đồng đều và kinh nghiệm quản lý còn hạn chế là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận.
Ngoài ra, việc mở rộng quy mô cần đi kèm với quy trình kỹ thuật chặt chẽ để tránh rủi ro dịch bệnh. Một số chuyên gia khuyến nghị người nuôi nên bắt đầu từ quy mô nhỏ, tích lũy kinh nghiệm trước khi đầu tư lớn.
Trong tương lai, mô hình này có thể phát triển theo hướng ứng dụng công nghệ, như sử dụng hệ thống tuần hoàn nước, cảm biến theo dõi môi trường hoặc tự động hóa cho ăn. Đây được xem là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao năng suất, giảm chi phí và đảm bảo chất lượng sản phẩm.
Có thể thấy, nuôi lươn trong bể xi măng không chỉ là một phương thức sản xuất mới mà còn là minh chứng cho sự linh hoạt của người nông dân trong thời đại hiện nay. Từ những bể nuôi nhỏ trong vườn nhà, nhiều hộ đã từng bước mở rộng quy mô, xây dựng nguồn thu nhập ổn định và cải thiện đời sống.
