Những năm gần đây, cứ vào độ tháng 9 đến tháng 10, nho rừng lại xuất hiện trên chợ mạng và nhanh chóng thu hút sự chú ý của người tiêu dùng thành phố. Loại quả nhỏ bé mọc hoang nơi núi rừng này gây ấn tượng bởi những chùm quả tím đen bắt mắt, hương vị chua ngọt lạ miệng, có thể chế biến thành siro, rượu ngâm hay nhiều món ăn dân dã hấp dẫn.
Nho rừng là loài cây dây leo mọc tự nhiên ở nhiều khu vực đồi núi. Cây thường bám vào các thân gỗ lớn hoặc bò dọc theo sườn đồi, phát triển mạnh trong điều kiện tự nhiên. Nhìn từ xa, những chùm quả của nho rừng khá giống nho thường nhưng kích thước nhỏ hơn nhiều, không ít người dễ nhầm với quả giác.
Khi còn xanh, nho rừng có vị chua khá gắt nên người dân địa phương thường hái về làm gia vị cho các món canh chua. Đến khi chín, quả chuyển sang màu tím đen hoặc tím sẫm rất đẹp mắt. Lúc này, vị chua giảm bớt, hòa quyện với vị ngọt nhẹ và chút chát đặc trưng. Nhiều người lần đầu thưởng thức còn cảm nhận được cảm giác tê đầu lưỡi hoặc hơi ngứa nơi cuống họng. Chính hương vị hoang dã, khác biệt ấy đã tạo nên sức hút riêng cho loại quả này.
Không chỉ quả, nhiều bộ phận khác của cây nho rừng cũng có thể sử dụng trong ẩm thực. Lá non, đọt non hay rễ cây đều có vị chua tự nhiên, được người dân dùng làm gỏi hoặc ăn kèm với các món cá, thịt. Đây là nét độc đáo mà ít loại cây ăn quả nào có được.
Hoa nho rừng thường nở vào khoảng tháng 5 đến tháng 6. Sang tháng 7, cây bắt đầu kết trái và mất khoảng một tháng để quả phát triển. Từ tháng 9 đến tháng 10 là thời điểm thu hoạch rộ nhất. Những chùm nho chín đều có màu tím đen óng ánh sẽ được cắt xuống để bán hoặc chế biến. Quả nho rừng khá mỏng vỏ nên cần thu hoạch đúng thời điểm, nếu để quá lâu dễ bị dập nát hoặc bị sâu bọ tấn công.
Trước đây, người dân địa phương chủ yếu vào rừng hái nho rừng để sử dụng trong gia đình. Tuy nhiên, khi loại quả này được nhiều người biết đến, nho rừng dần trở thành đặc sản có giá trị kinh tế. Vào mùa thu hoạch, nhiều hộ dân tranh thủ vào rừng từ sáng sớm, vượt đồi, băng suối để tìm những dây nho lâu năm sai quả. Có năm được mùa, thương lái đến tận nơi thu mua với giá khoảng 40.000 đồng/kg. Khi vận chuyển về các thành phố lớn, giá bán có thể tăng lên khoảng 90.000 đồng/kg hoặc cao hơn do chi phí bảo quản và vận chuyển.
Bên cạnh việc khai thác tự nhiên, nhiều người đã bắt đầu nhân giống và trồng nho rừng tại vườn nhà. Đây được xem là loại cây khá dễ trồng, ít sâu bệnh và thích nghi tốt với nhiều điều kiện thời tiết. Cây có thể nhân giống bằng hạt, giâm cành hoặc tách gốc. Sau khi trồng khoảng hai năm, cây bắt đầu ra hoa và cho quả ổn định.
Nho rừng là cây dây leo khỏe, phát triển nhanh và không đòi hỏi chăm sóc quá cầu kỳ. Chỉ cần làm giàn hoặc tận dụng hàng rào để cây leo bám, cây có thể sinh trưởng mạnh trong nhiều năm. Một dây trưởng thành có thể dài tới hàng chục mét và cho năng suất khá cao. Theo nhiều nhà vườn, những gốc lớn có khả năng cho hàng chục kilôgam quả mỗi mùa, năm sau thường cho sản lượng cao hơn năm trước.
Ngoài giá trị kinh tế từ quả, nho rừng còn được nhiều người yêu thích bởi khả năng làm cảnh. Khi vào mùa trái chín, những chùm quả tím đen buông xuống từ giàn tạo nên khung cảnh rất đẹp mắt. Vì vậy, nhiều gia đình chọn trồng nho rừng vừa để lấy bóng mát, vừa thu hoạch quả làm thực phẩm.
Từ nho rừng, người ta có thể chế biến thành nhiều sản phẩm hấp dẫn. Phổ biến nhất là siro nho rừng với màu đỏ tím tự nhiên và vị chua ngọt thanh mát. Loại siro này thường được pha với nước đá để giải khát trong những ngày nắng nóng. Ngoài ra, nho rừng còn được dùng để ngâm rượu, làm mứt hoặc lên men thành thức uống có hương vị đặc trưng.
