Tây Bắc không chỉ hấp dẫn du khách bởi núi non hùng vĩ, ruộng bậc thang mà còn bởi những thức quà dân dã mang hương vị rất riêng. Trong đó, quả mắc sim rừng là một loại quả khiến nhiều người tò mò ngay từ lần đầu nhìn thấy, thích thú khi nếm thử bởi vị chua chát đặc trưng và cách ăn độc đáo.
Mắc sim còn được gọi là mắc sin, khế rừng hay khế Mèo, là loại quả quen thuộc với đồng bào vùng cao nhưng khá lạ lẫm với người miền xuôi. Quả có hình dáng thuôn dài, lớp vỏ xanh nhạt xù xì, nhìn khá giống một quả mướp đắng thu nhỏ. Khi sơ chế, quả tiết ra khá nhiều nhựa trắng nên nếu chưa từng biết đến, nhiều người có thể e ngại. Thế nhưng, chính phần thịt quả bên trong lại tạo nên sức hút đặc biệt của thứ quả rừng này.
Điểm khiến mắc sim được yêu thích nhất chính là hương vị. Quả non khi ăn có độ giòn, vị chua chát khá mạnh, càng nhai càng cảm nhận rõ vị đặc trưng lan nơi đầu lưỡi rồi đọng lại nơi cuống họng. Cái chát của mắc sim không dễ ăn nếu thưởng thức riêng, nhưng khi kết hợp với các loại gia vị và nguyên liệu khác lại trở nên vô cùng hấp dẫn.
Một trong những cách ăn phổ biến nhất là mắc sim trộn cùng củ đậu, nhót xanh, táo mèo rồi chấm với chẩm chéo. Quả mắc sim được ngắt cuống cho bớt nhựa, sơ chế sạch rồi thái thành từng lát mỏng. Khi ăn, miếng mắc sim giòn giòn, chua chát hòa cùng vị ngọt mát của củ đậu, vị chua của nhót xanh, táo mèo và vị cay thơm, tê nhẹ của chẩm chéo.
Sự kết hợp này tạo nên một món ăn vặt rất khác biệt. Ban đầu là vị chua chát khá mạnh, sau đó vị cay, mặn, thơm của chẩm chéo lan ra khiến vị giác được kích thích. Càng ăn lại càng muốn thử thêm một miếng. Với nhiều người lần đầu thưởng thức, đây cũng là trải nghiệm ẩm thực thú vị khi đến các tỉnh vùng cao Tây Bắc.
Không ít du khách sau khi nếm thử mắc sim tại các khu chợ vùng cao còn mua thêm về làm quà. Những túi mắc sim xanh mướt, được sơ chế sẵn, thái lát và đóng kèm chẩm chéo trở thành món ăn vặt tiện lợi, vừa lạ miệng vừa mang hương vị đặc trưng của núi rừng.
Theo người dân địa phương, mắc sim thường mọc tự nhiên ở các khu vực rừng núi, đặc biệt tại một số tỉnh như Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lạng Sơn. Loại cây này chủ yếu được người dân thu hái theo mùa, từ khoảng tháng 7 đến tháng 10. Một số hộ cũng giữ lại cây hoặc trồng ở bờ rào, nương rẫy để thuận tiện thu hái khi quả vào vụ.
Trước đây, mắc sim chủ yếu được người dân vùng cao hái về ăn chơi hoặc chế biến theo cách truyền thống. Ít ai nghĩ thứ quả mọc hoang trong rừng lại có ngày được người miền xuôi tìm mua. Nhưng khi những món ăn dân dã của vùng cao ngày càng được biết đến, mắc sim cũng dần trở thành một đặc sản được săn tìm mỗi khi vào mùa.
Trên thị trường, mắc sim tươi thường được bán với giá khoảng 35.000-55.000 đồng/kg tùy thời điểm. Nhiều người bán còn sơ chế sẵn, gọt bỏ phần vỏ, thái lát và đóng túi kèm chẩm chéo. Cách làm này giúp khách hàng ở xa vẫn có thể thưởng thức ngay mà không phải mất công xử lý lớp nhựa của quả.
Sức hấp dẫn của quả nằm ở chính sự khác biệt: giòn, chua, chát, cay và thơm khi kết hợp cùng gia vị. Với những du khách thích khám phá đặc sản bản địa, một đĩa mắc sim thái lát chấm chẩm chéo có thể trở thành trải nghiệm khó quên.
