Bụp giấm gây ấn tượng bởi vị chua thanh rất riêng, không gắt mà dịu nhẹ, kèm chút hương thơm đặc trưng. Từ những chiếc lá non đến bông hoa đỏ rực, loại cây dân dã này đều có thể tận dụng để chế biến thành nhiều món ăn, thức uống hấp dẫn. Từng mọc ven bờ rào, bờ bụi, bụp giấm ngày nay được nhiều người tìm mua, thậm chí trở thành cây trồng mang lại thu nhập cho nông dân.
Bụp giấm còn được gọi là bụt giấm, có tên khoa học Hibiscus sabdariffa L., thuộc họ Bông (Malvaceae). Loài cây này có nguồn gốc từ châu Phi và châu Mỹ, sau đó được trồng phổ biến ở nhiều quốc gia có khí hậu nhiệt đới, trong đó có Việt Nam.
Cây bụp giấm khá dễ nhận biết với thân có màu đỏ tím, chiều cao có thể đạt khoảng 1,5-2 m. Lá mọc so le, có loại nguyên hoặc xẻ thùy, mép lá có răng cưa. Khi vào mùa hoa, cây nổi bật với những bông hoa màu đỏ tím rực rỡ.
Điều khiến bụp giấm được yêu thích không nằm ở vẻ ngoài mà chính là hương vị đặc biệt của phần lá và đài hoa. Lá non có vị chua thanh, hơi nhớt nhẹ khi nấu, cùng mùi thơm thoang thoảng. Vị chua này khi đưa vào món ăn không quá gắt mà tạo cảm giác thanh mát, giúp cân bằng vị béo, vị ngọt của các nguyên liệu khác.
Trong các món ăn từ bụp giấm, canh chua cá lóc nấu lá non được nhiều người đánh giá là hấp dẫn nhất. Cá lóc đồng vốn có phần thịt chắc, ngọt, khi nấu cùng lá bụp giấm tạo nên vị chua dịu, thơm nhẹ. Thêm một chút rau thơm, ớt và gia vị, bát canh có vị chua vừa phải, nước trong và thanh, rất hợp với những ngày thời tiết nóng bức.
Không chỉ nấu với cá lóc, lá bụp giấm còn có thể dùng để nấu canh với tôm, cá hoặc thịt. Một số gia đình hái lá non đem xào, luộc hoặc muối chua để ăn dần. Khi muối, vị chua tự nhiên của lá hòa với vị mặn vừa phải, tạo thành món ăn dân dã nhưng đưa cơm.
Nếu lá bụp giấm thiên về các món mặn thì phần hoa và đài hoa lại được tận dụng theo nhiều cách khác. Những đài hoa đỏ mọng có thể dùng nấu nước, làm siro, mứt hoặc phơi khô pha trà. Nước bụp giấm có màu đỏ ruby bắt mắt, vị chua dịu và hương thơm nhẹ. Có thể thêm đường để tạo vị ngọt thanh, uống lạnh càng dễ thưởng thức.
Đài hoa bụp giấm còn thường được dùng làm nguyên liệu tạo màu và vị chua tự nhiên cho một số món ăn, đồ uống. Khi chế biến thành mứt, phần hoa có vị chua ngọt, hơi dai và có mùi thơm đặc trưng. Chính sự đa dụng này khiến bụp giấm ngày càng được nhiều người nội trợ quan tâm.
Trước đây, bụp giấm thường mọc tự nhiên ở bờ rào, ven vườn nên người dân có thể dễ dàng hái lá non về nấu ăn. Những năm gần đây, nhu cầu sử dụng lá và hoa tăng lên khiến loại cây này dần được trồng để bán. Tại một số khu vực miền Trung và Tây Nam Bộ, người dân đã đưa bụp giấm vào trồng thành từng luống hoặc từng khu đất chuyên canh.
Không chỉ được trồng ngoài ruộng hay trong vườn, bụp giấm còn được nhiều gia đình tận dụng khoảng đất nhỏ ở sân vườn, ban công để gieo trồng vài cây. Loại cây này không cần diện tích quá lớn, khá dễ chăm sóc và có thể thường xuyên hái những lá non để nấu canh, xào hoặc muối chua. Sau khoảng 2 tháng trồng đã có thể thu hoạch lá.
Trên thị trường, lá bụp giấm tươi hiện được bán với giá khoảng 70.000 đồng/kg, trong khi búp hoặc đài hoa đỏ có thể đạt khoảng 120.000 đồng/kg tùy thời điểm và nơi bán. Trên chợ mạng, sản phẩm này ngày càng xuất hiện nhiều hơn, được khách hàng mua về nấu canh chua, làm trà hoặc chế biến siro.
