Quả trứng gà có lẽ là một trong những loại quả gợi nhiều ký ức nhất với những người từng lớn lên ở làng quê. Từng hiện diện giản dị trong vườn nhà, bên bờ rào hay ven những con đường làng, loại quả này nay lại được nhiều người thành phố tìm mua bởi hương vị đặc biệt, vừa ngọt bùi vừa thơm nhẹ, khác hẳn những loại trái cây quen thuộc trên thị trường.
Quả trứng gà còn được gọi là lêkima, có tên khoa học Pouteria lucuma, thuộc họ Hồng xiêm. Sở dĩ có tên gọi dân dã như vậy bởi khi chín, phần thịt quả có màu vàng óng, trông giống lòng đỏ của quả trứng gà luộc. Quả có nhiều hình dáng, từ tròn, bầu dục đến hơi thuôn dài. Khi còn xanh, vỏ quả có màu xanh đậm, đến lúc chín chuyển sang vàng cam hoặc vàng nâu.
Điểm khiến quả trứng gà được nhớ đến nhiều nhất chính là phần thịt bên trong. Khi chín tới, thịt quả chuyển sang màu vàng óng, mềm nhưng không mọng nước mà có độ bột, bở khá đặc trưng. Cắn một miếng, thực khách dễ cảm nhận vị ngọt đậm, thơm dịu, hơi giống sự kết hợp giữa khoai lang chín và lòng đỏ trứng. Chính độ bùi, dẻo và khô đặc trưng này tạo nên nét riêng của quả trứng gà.
Với những người từng ăn từ nhỏ, đây là thứ vị rất đỗi thân thuộc. Chỉ cần hái một quả chín mềm từ trên cây, bóc lớp vỏ mỏng rồi ăn trực tiếp là đã có món quà quê giản dị. Trẻ em ngày trước thường chẳng cần đến cách chế biến cầu kỳ, cứ quả nào chín thì hái xuống, chia nhau ăn ngay dưới gốc cây. Vị ngọt bùi cùng mùi thơm nhẹ ấy vì thế trở thành một phần ký ức khó quên của nhiều thế hệ.
Tuy nhiên, không phải ai cũng lập tức thích quả trứng gà ngay từ lần đầu thưởng thức. So với những loại trái cây nhiều nước, giòn mọng, phần thịt quả trứng gà có độ bở và hơi khô. Nhưng với những người yêu các loại quả dân dã, đây lại chính là điểm hấp dẫn. Càng ăn chậm càng cảm nhận rõ vị ngọt đậm và mùi thơm đặc trưng lưu lại trong miệng.
Từng có thời gian cây trứng gà bị nhiều gia đình bỏ quên. Vì quả không cho giá trị kinh tế cao, cây thường mọc tự nhiên trong vườn, đến mùa quả chín rụng đầy gốc mà ít người thu hái. Những năm gần đây, xu hướng tìm về các loại trái cây quê và đặc sản dân dã đã giúp quả trứng gà có cơ hội trở lại.
Giá quả trứng gà hiện thường dao động khoảng 25.000-35.000 đồng/kg, những thời điểm đầu mùa hoặc quả đẹp, tuyển chọn có thể được bán với giá cao hơn, khoảng 45.000-55.000 đồng/kg.
Cây trứng gà là cây thân gỗ lâu năm, có khả năng thích nghi khá tốt với khí hậu nhiệt đới và được trồng ở nhiều vùng của Việt Nam. Cây ưa nắng, đất thoát nước tốt và không cần chăm sóc quá cầu kỳ khi đã trưởng thành. Nếu trồng bằng hạt, cây có thể mất nhiều năm mới cho quả, trong khi phương pháp ghép hoặc chiết cành giúp rút ngắn thời gian thu hoạch.
Không chỉ có hương vị ngọt bùi đặc trưng, quả trứng gà còn chứa nhiều dưỡng chất đáng chú ý. Phần thịt quả giàu tinh bột, chất xơ cùng một số vitamin, khoáng chất và các hợp chất chống oxy hóa, nhờ đó có thể bổ sung thêm giá trị dinh dưỡng cho chế độ ăn hằng ngày.
Những lợi ích của quả trứng gà với sức khỏe
Hàm lượng chất xơ cao
Một trong những điểm đáng chú ý của quả trứng gà là hàm lượng chất xơ khá cao. Theo chuyên gia dinh dưỡng Hong Ruopu, 100g phần ăn được của quả có khoảng 6,1g chất xơ, cao hơn đáng kể so với khoai lang, khoảng 3g/100g, và nhiều hơn một số loại trái cây phổ biến.
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Dù có vị ngọt tự nhiên, quả trứng gà không chứa quá nhiều đường đơn mà phần thịt quả giàu tinh bột và chất xơ. Khi ăn với khẩu phần hợp lý, kết hợp cùng chế độ ăn cân bằng, loại quả này có thể cung cấp năng lượng mà không tạo cảm giác ngọt gắt như một số loại trái cây khác.
Giàu dưỡng chất và chất chống oxy hóa
Quả trứng gà cung cấp nhiều dưỡng chất như phốt pho, sắt, canxi, vitamin C cùng các axit amin cần thiết cho cơ thể. Phần thịt quả màu vàng cũng chứa beta-carotene, carotenoid và polyphenol, những hợp chất có đặc tính chống oxy hóa. Các chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.
Hỗ trợ sức khỏe làn da
Trong quả trứng gà có beta-carotene, niacin, sắt, chất xơ và một số hợp chất chống oxy hóa. Beta-carotene là tiền chất của vitamin A, dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe của da và thị lực.
Lưu ý khi ăn quả trứng gà
Dù giàu dinh dưỡng, quả trứng gà vẫn nên được sử dụng với lượng vừa phải. Ăn quá nhiều trong một lần có thể khiến một số người bị đầy bụng, khó tiêu hoặc rối loạn tiêu hóa do hàm lượng tinh bột và chất xơ tương đối cao.
