Những chùm quả đỏ mọng bám kín thân cây, khi ăn có vị chua thanh xen lẫn ngọt dịu, dâu da đất là thức quả dân dã được nhiều người tò mò tìm mua mỗi khi vào mùa. Không chỉ hấp dẫn bởi hương vị lạ miệng, loại quả này còn gây ấn tượng bởi cách mọc đặc biệt và vẻ đẹp hoang sơ giữa núi rừng.
Dâu da đất còn được gọi là dâu da rừng, thường mọc tự nhiên ở các khu rừng nhiệt đới, vùng núi và trung du miền Trung. Cây thuộc nhóm thân gỗ lớn, có thể phát triển cao, tán rộng. Điểm khiến loại cây này khác biệt nằm ở vị trí ra quả: những chùm dâu không chỉ xuất hiện trên cành mà còn mọc dọc theo thân, từ phần gốc cho tới những cành cao.
Khi bước vào mùa quả chín, cả thân cây có thể được phủ bởi những chùm quả đỏ ửng. Giữa màu xanh của lá rừng, những quả dâu nhỏ li ti nổi bật, tạo nên khung cảnh khá bắt mắt. Với du khách có dịp đi rừng đúng mùa, bắt gặp một cây dâu da đất sai quả cũng là một trải nghiệm thú vị, nhất là khi được tự tay hái và thưởng thức ngay tại chỗ.
Quả dâu da đất không lớn, thường tròn, mọng nước, bên ngoài có lớp vỏ đỏ khá dày. Khi bóc lớp vỏ, phần thịt quả bên trong trắng trong, mềm và nhiều nước. Hương vị là điểm khiến loại quả này được nhớ đến nhiều nhất.
Những quả vừa chín tới thường có vị chua rõ, sau đó hậu vị ngọt dần. Khi quả chín đỏ, vị chua dịu xuống, thay vào đó là vị ngọt thanh, mát và thơm nhẹ. Cái hay của dâu da đất là vị chua không quá gắt mà quyện với vị ngọt tự nhiên, tạo cảm giác sảng khoái, đặc biệt thích hợp ăn vào những ngày thời tiết nóng bức.
Cách ăn dâu da đất cũng rất đơn giản. Người ăn chỉ cần dùng tay bóc lớp vỏ bên ngoài rồi lấy phần thịt quả bên trong để ăn trực tiếp. Có người thích ăn những quả còn hơi xanh vì vị chua đậm, trong khi những người chuộng vị nhẹ nhàng thường đợi quả chín đỏ mới thưởng thức.
Khi ăn, phần thịt quả mềm, mọng nước, có thể nhai cả phần thịt và bỏ hạt tùy quả. Vì mọc thành từng chùm, loại quả này thường được hái cả chùm, sau đó tách từng quả để ăn. Chỉ cần một chùm nhỏ cũng đủ để nhâm nhi trong lúc nghỉ chân giữa rừng.
Với người dân vùng cao, dâu da đất từng là thức quà quen thuộc trong những chuyến đi rừng, làm nương rẫy. Đang giữa hành trình, bắt gặp cây dâu trĩu quả, họ có thể hái một chùm, ngồi dưới bóng cây và thưởng thức. Vị chua ngọt, nhiều nước của quả rừng giúp giải khát và mang đến cảm giác dễ chịu giữa thời tiết oi nóng.
Việc thu hái dâu da đất cũng đòi hỏi kinh nghiệm. Cây thường cao, quả lại mọc từ gốc lên tận những cành phía trên nên những chùm ở vị trí cao không dễ lấy. Một số cây mọc sâu trong rừng hoặc trên địa hình dốc, khiến việc thu hái càng khó khăn. Bởi vậy, những chùm dâu được đưa từ rừng ra chợ thường mang theo cả nét đặc trưng của sản vật tự nhiên.
Mùa dâu da đất thường rơi vào khoảng tháng 5 đến tháng 8. Đây cũng là thời điểm nhiều loại sản vật rừng vào mùa, người dân có thể kết hợp các chuyến đi rừng để thu hái. Do phụ thuộc khá nhiều vào điều kiện tự nhiên và sản lượng từng khu vực, dâu da đất không phải lúc nào cũng có sẵn với số lượng lớn.
Trên thị trường, dâu da đất được bán chủ yếu dưới dạng quả tươi. Giá bán tham khảo trên các chợ mạng khoảng 25.000-45.000 đồng/kg, tùy thời điểm, nguồn hàng và chất lượng quả. Vì tò mò, nhiều người thành phố tìm mua về thưởng thức.
Không chỉ người dân địa phương, du khách khi đến các vùng núi cũng tìm mua dâu da đất. Những chùm quả đỏ nhỏ, còn nguyên cuống, vừa có vẻ ngoài bắt mắt vừa gợi cảm giác gần gũi với thiên nhiên. Với những người thích khám phá đặc sản vùng miền, đây cũng là một trải nghiệm thú vị: thưởng thức thứ quả vốn quen thuộc với người dân bản địa nhưng khá xa lạ với người thành phố.
Dâu da đất hiện cũng được một số hộ đưa về trồng thử trong vườn. Cây có thể nhân giống bằng hạt hoặc cây con tự nhiên, thích hợp với đất tơi xốp, giàu mùn và thoát nước tốt. Do có khả năng thích nghi với môi trường vùng núi, cây tương đối dễ chăm sóc sau khi đã bén rễ. Tuy nhiên, để cây cho quả ổn định cần thời gian sinh trưởng nhiều năm.
