Ung thư không phải căn bệnh có thể phòng tránh chỉ bằng một vài thay đổi. Nhưng trong đời sống gia đình, người chồng vẫn có thể góp phần giảm những yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát.
1. Bỏ thuốc lá, giữ nhà cửa không khói thuốc
Nếu người chồng hút thuốc, bỏ thuốc là một trong những thay đổi quan trọng nhất đối với sức khỏe của cả gia đình. Khói thuốc lá chứa nhiều hóa chất độc hại và chất gây ung thư. Người không hút thuốc vẫn có thể bị phơi nhiễm khi sống hoặc thường xuyên ở gần người hút thuốc.
Đáng chú ý, hút thuốc trong một phòng riêng hoặc mở cửa sổ không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn khói thuốc. Các chất từ khói thuốc có thể tồn tại trong môi trường sống và bám trên quần áo, đồ đạc, bề mặt. Vì vậy, duy trì một ngôi nhà không khói thuốc là cách thiết thực để giảm phơi nhiễm cho vợ và những người thân.
Nếu chưa thể bỏ thuốc ngay, người chồng có thể tìm đến chương trình hỗ trợ cai thuốc hoặc nhân viên y tế để được tư vấn. Mục tiêu không chỉ là bảo vệ sức khỏe của bản thân mà còn giảm một yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát đối với người cùng sống trong gia đình.
2. Chủ động chia sẻ việc nhà, giảm áp lực cho vợ
Một người vợ vừa đi làm, chăm con, nấu nướng, dọn dẹp vừa phải gánh phần lớn việc gia đình dễ rơi vào tình trạng quá tải. Người chồng chủ động cùng làm việc nhà, chăm con, san sẻ những công việc không tên sẽ giúp giảm gánh nặng hằng ngày và tạo điều kiện để vợ có thời gian nghỉ ngơi, vận động, ăn uống đúng giờ và chăm sóc sức khỏe.
Tuy nhiên, cần hiểu đúng: chưa có cơ sở để nói rằng “chồng làm việc nhà sẽ trực tiếp làm giảm nguy cơ ung thư”. Mối liên hệ hợp lý hơn nằm ở sức khỏe tổng thể. Căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, tâm trạng, hành vi ăn uống, hoạt động thể chất và nhiều khía cạnh sức khỏe khác. Khi áp lực được chia sẻ, người phụ nữ có thêm điều kiện duy trì những thói quen có lợi.
Sự quan tâm cũng không nên chỉ dừng ở câu hỏi “Em có mệt không?”. Quan trọng hơn là chủ động nhìn thấy việc cần làm và cùng gánh vác. Một bữa cơm được chuẩn bị, một buổi đưa con đi học hay vài giờ để vợ được nghỉ ngơi đều có thể giúp cuộc sống gia đình cân bằng hơn. Đây là thói quen tốt cho sức khỏe lâu dài, dù không thể xem như một biện pháp phòng ung thư riêng biệt.
3. Duy trì đời sống tình dục lành mạnh, chủ động phòng ngừa
Đời sống tình dục an toàn cũng là một phần của chăm sóc sức khỏe vợ chồng. Một trong những vấn đề đáng chú ý là HPV, loại virus có thể lây truyền qua quan hệ tình dục và liên quan mật thiết đến ung thư cổ tử cung cùng một số ung thư khác. Bao cao su có thể giúp giảm nguy cơ lây truyền HPV và một số bệnh lây truyền qua đường tình dục, dù không thể bảo vệ tuyệt đối vì HPV có thể lây qua vùng da không được bao phủ.
Vì vậy, người chồng có thể chủ động sử dụng bao cao su khi phù hợp thay vì mặc định để người vợ phải tự chịu toàn bộ trách nhiệm tránh thai hoặc phòng bệnh. Việc lựa chọn biện pháp tránh thai cần dựa trên sức khỏe, nhu cầu sinh sản, tuổi, tiền sử bệnh và sự thống nhất của cả hai người. Không nên tự ý khuyên phụ nữ ngừng thuốc tránh thai chỉ vì lo ngại ung thư, bởi thuốc tránh thai nội tiết có cả lợi ích và nguy cơ khác nhau đối với từng loại ung thư.
Quan trọng nhất là hai vợ chồng cùng trao đổi thẳng thắn về tránh thai, bệnh lây truyền qua đường tình dục, xét nghiệm khi cần và tiêm vaccine HPV theo khuyến cáo phù hợp. Bao cao su không thay thế vaccine HPV hay chương trình tầm soát ung thư cổ tử cung. Nhưng việc người chồng chủ động chia sẻ trách nhiệm tình dục an toàn vẫn là một phần quan trọng của chăm sóc sức khỏe cho cả hai.
Không phải cứ làm đủ 3 điều này là có thể ngăn ngừa ung thư. Ung thư còn liên quan đến tuổi tác, di truyền, nhiễm trùng, môi trường, lối sống và nhiều yếu tố khác. Điều người chồng có thể làm là chủ động giảm những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi và tạo một môi trường gia đình lành mạnh hơn.
Một gia đình khỏe mạnh không chỉ bắt đầu từ những món ăn bổ dưỡng. Nó còn đến từ căn nhà không khói thuốc, việc nhà được chia sẻ công bằng, đời sống tình dục an toàn và sự quan tâm thực chất dành cho sức khỏe của nhau.
