Từ lâu, ớt đã xuất hiện trong nhiều món ăn của người Việt, từ bát nước chấm, món kho, món xào cho đến các loại dưa muối. Giá thành không cao, dễ trồng và gần như có mặt quanh năm tại các chợ, siêu thị nên ít ai nghĩ đây lại là một thực phẩm có giá trị dinh dưỡng đáng kể.
Theo dữ liệu dinh dưỡng được Healthline dẫn lại, 15g ớt đỏ tươi chỉ chứa khoảng 6 calo nhưng cung cấp một lượng vitamin và khoáng chất nhất định. Ớt còn chứa vitamin C, vitamin A, vitamin B6, vitamin K1 cùng kali và đồng.
Đáng chú ý, trong một bảng xếp hạng các loại rau củ và trái cây dựa trên mật độ dinh dưỡng được CDC Mỹ công bố, ớt đỏ nằm trong nhóm có thứ hạng khá cao. Điều này cho thấy dù thường chỉ được sử dụng với lượng nhỏ như một loại gia vị, ớt vẫn có những thành phần dinh dưỡng đáng chú ý.
Capsaicin trong ớt có gì đặc biệt?
Điểm tạo nên đặc trưng của ớt chính là capsaicin - hợp chất tạo cảm giác cay nóng. Đây cũng là thành phần được nghiên cứu nhiều khi nói về những tác động tiềm năng của ớt đối với sức khỏe.
Capsaicin có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm. Một số nghiên cứu cho thấy hợp chất này có thể tác động đến quá trình chuyển hóa năng lượng, cảm giác đau và một số cơ chế liên quan đến phản ứng viêm trong cơ thể.
Ớt đồng thời giàu vitamin C - một chất chống oxy hóa quan trọng, góp phần hỗ trợ hệ miễn dịch và quá trình hình thành collagen. Vitamin A và các carotenoid trong ớt cũng có vai trò đối với thị lực và sức khỏe của da.
Một số nghiên cứu quan sát về thói quen ăn cay còn ghi nhận mối liên hệ giữa việc ăn ớt thường xuyên và nguy cơ tử vong thấp hơn. Tuy nhiên, đây là những nghiên cứu về mối liên quan, không có nghĩa ăn nhiều ớt có thể trực tiếp phòng bệnh hoặc kéo dài tuổi thọ.
Vì vậy, ớt nên được xem là một phần của chế độ ăn đa dạng thay vì một "thần dược" có thể thay thế thuốc hay phương pháp điều trị.
Có thể hỗ trợ chuyển hóa nhưng không phải "thuốc giảm cân"
Một trong những lý do capsaicin được quan tâm là khả năng ảnh hưởng đến quá trình sinh nhiệt và chuyển hóa năng lượng.
Một số nghiên cứu cho thấy capsaicin có thể làm tăng nhẹ mức tiêu hao năng lượng và tác động đến cảm giác thèm ăn. Điều này khiến ớt thường xuất hiện trong các chế độ ăn hướng đến kiểm soát cân nặng.
Tuy nhiên, hiệu quả này không đủ để biến ớt thành một phương pháp giảm cân độc lập. Nếu muốn kiểm soát cân nặng, điều quan trọng vẫn là tổng lượng calo, chất lượng thực phẩm, vận động và giấc ngủ.
Ớt có thể giúp món ăn trở nên hấp dẫn hơn mà không cần sử dụng quá nhiều nước sốt hoặc gia vị giàu năng lượng. Đây mới là lợi ích thực tế mà nhiều người có thể tận dụng.
Ăn ớt thế nào để vừa ngon vừa có lợi?
Với người khỏe mạnh và không gặp vấn đề khi ăn cay, có thể sử dụng ớt như một loại gia vị trong các bữa ăn hằng ngày. Ớt tươi có thể thái nhỏ cho vào nước chấm, món kho, món xào hoặc các món canh tùy khẩu vị.
Điều quan trọng là không nên cố ăn thật cay với suy nghĩ càng cay càng tốt. Lượng ớt phù hợp phụ thuộc vào khả năng dung nạp của mỗi người.
Đặc biệt, không nên ăn một lượng lớn ớt khi bụng đói. Capsaicin có thể gây cảm giác nóng rát, khó chịu ở đường tiêu hóa, nhất là với những người nhạy cảm.
Người thường xuyên bị ợ nóng, trào ngược hoặc có bệnh lý đường tiêu hóa cũng nên thận trọng với các món quá cay. Nếu ăn ớt khiến xuất hiện đau bụng, nóng rát, tiêu chảy hoặc các triệu chứng khó chịu kéo dài, nên giảm lượng sử dụng và trao đổi với bác sĩ khi cần.
Ngoài ra, khi sơ chế ớt tươi, nên hạn chế đưa tay lên mắt vì capsaicin có thể gây bỏng rát mạnh. Rửa tay kỹ sau khi cắt ớt là một thói quen đơn giản nhưng rất cần thiết.
Ớt không phải loại thực phẩm càng ăn nhiều càng tốt. Giá trị của nó nằm ở việc được sử dụng hợp lý, kết hợp cùng rau xanh, trái cây, ngũ cốc, thịt, cá, trứng và các nguồn đạm lành mạnh để tạo nên chế độ ăn cân bằng.
Một quả ớt nhỏ trên mâm cơm vì thế không chỉ giúp món ăn thêm bắt mắt và kích thích vị giác. Khi dùng vừa phải, đây còn là cách đơn giản để bổ sung thêm vitamin, khoáng chất và các hợp chất thực vật có lợi vào khẩu phần ăn hằng ngày.
