Từ những buổi tập trên nền xi-măng thô ráp đầu thập niên 1970 đến khoảnh khắc được phong “cửu đẳng huyền đai” tại cái nôi Taekwondo thế giới, hành trình của võ sư Trương Ngọc Để không chỉ là câu chuyện về một đời người theo đuổi võ đạo, mà còn là bản ghi chép sống động về cách Taekwondo Việt Nam được định hình, nâng tầm và khẳng định vị thế trên bản đồ võ thuật quốc tế.
Những bước chân đầu tiên: nền móng của một đời võ nghiệp
Những năm 1970, khi Taekwondo còn là khái niệm xa lạ với phần đông người Việt, tại một góc sân nhỏ của Sài Gòn, một cậu thiếu niên 15 tuổi đã bắt đầu hành trình gắn bó trọn đời với môn võ này. Không thảm đấu, không trang bị hiện đại, chỉ có những bài tập cơ bản lặp đi lặp lại mỗi ngày và một ý chí lặng lẽ nhưng bền bỉ.
Từ rất sớm, Võ sư Trương Ngọc Để hiểu rằng võ thuật không chỉ là những đòn thế đối kháng, mà là kỷ luật với bản thân, là trách nhiệm với con đường mình đã chọn. Chính tinh thần ấy giúp ông nhanh chóng vượt lên trong bộ môn Taekwondo và sớm ghi dấu tại các giải đấu khu vực miền Nam, đặt nền tảng vững chắc về chuyên môn. Nhưng với ông, các tấm huy chương không bao giờ là đích đến cuối cùng.
Sự lựa chọn ít hào quang: rời sàn đấu để xây nền móng
Khi đang ở giai đoạn sung sức của sự nghiệp võ sinh, ông Trương Ngọc Để có một quyết định mà sau này nhiều người xem là bước ngoặt quan trọng nhất cuộc đời ông: rời dần vai trò thi đấu để bước vào công tác huấn luyện.
Với ông, chiến thắng lớn nhất không phải là đứng trên bục nhận huy chương, mà là nhìn thấy học trò mạnh hơn mình, đi xa hơn mình.
Giai đoạn này, Taekwondo Việt Nam thiếu gần như mọi thứ: thiếu hệ thống đào tạo, thiếu cơ chế tổ chức, thiếu định hướng phát triển dài hạn. Trong hoàn cảnh đó, ông bắt đầu xây dựng từng mảnh ghép nhỏ: giáo án, phương pháp huấn luyện, tiêu chuẩn tuyển chọn vận động viên.
Vai trò Huấn luyện viên trưởng đội tuyển Taekwondo quốc gia đến với ông không chỉ như sự ghi nhận năng lực chuyên môn, mà còn như trách nhiệm nặng nề đối với tương lai của cả một môn võ.
Người đứng sau tấm huy chương làm thay đổi lịch sử
Olympic Sydney năm 2000 là một bước ngoặt không chỉ với Taekwondo Việt Nam, mà với thể thao Việt Nam nói chung. Khi Trần Hiếu Ngân giành tấm huy chương bạc lịch sử, cả đất nước vỡ òa.
Nhưng phía sau ánh đèn sân khấu, là những năm tháng chuẩn bị âm thầm: những buổi tập thể lực trước bình minh, những giáo án kỹ chiến thuật được chỉnh sửa từng chi tiết, những cuộc trao đổi lặng lẽ về tâm lý thi đấu.
Võ sư Trương Ngọc Để không xuất hiện trong những khung hình đẹp nhất, nhưng ông là một phần của nền móng tạo nên khoảnh khắc lịch sử ấy. Từ sau cột mốc đó, Taekwondo Việt Nam được nhìn bằng con mắt khác: không còn là “người học việc”, mà là đối thủ đáng tôn trọng trong khu vực và châu lục.
Từ võ đường đến công tác quản lý thể thao
Sau giai đoạn gắn bó sâu với công tác huấn luyện, võ sư Trương Ngọc Để bước hẳn vào công tác tổ chức và quản lý.
Ông từng đảm nhiệm các vị trí quan trọng như Tổng thư ký Liên đoàn Võ thuật TP.HCM, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Liên đoàn Taekwondo Việt Nam và sau này là Chủ tịch Liên đoàn Taekwondo Việt Nam.
Nếu trên thảm đấu, thứ quyết định thắng thua là tốc độ và sức mạnh, thì trong vai trò quản lý, điều quan trọng nhất là tầm nhìn.
Dưới sự dẫn dắt của ông, Taekwondo Việt Nam từng bước chuyển mình:
- Hệ thống giải vô địch quốc gia được tổ chức đều đặn, chuyên nghiệp hơn
- Mạng lưới đào tạo huấn luyện viên được chuẩn hóa
- Công tác trọng tài, luật thi đấu tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế
Đó không phải là những điều tạo ra “tiêu đề nóng” mỗi ngày, nhưng là nền tảng để một nền thể thao phát triển bền vững.
Cửu đẳng huyền đai: đỉnh cao danh dự và sự thừa nhận toàn cầu
Tháng 12/2025, tại Hàn Quốc, Kukkiwon chính thức phong cho Trương Ngọc Để cấp bậc 9 đẳng huyền đai, cấp bậc cao nhất trong hệ thống Taekwondo thế giới.
Trong võ giới, đây là đỉnh cao mà không phải ai giỏi chuyên môn cũng có thể chạm tới. Bởi đẳng cấp này không chỉ đánh giá kỹ thuật, mà đánh giá toàn bộ hành trình cống hiến: vai trò phát triển phong trào, đào tạo thế hệ kế cận, xây dựng tổ chức.
Đây là lần đầu tiên một người Việt Nam đạt đến cột mốc này, đồng thời là dấu mốc mang tính biểu tượng cho vị thế mới của Taekwondo Việt Nam trên bản đồ thế giới.
Danh hiệu cửu đẳng của ông Trương Ngọc Để không dừng lại ở khía cạnh vinh danh. Nó đã mở ra một không gian mới cho Taekwondo Việt Nam. Từ sau cột mốc này, Việt Nam có tiếng nói lớn hơn trong các diễn đàn Taekwondo quốc tế, có cơ hội tham gia sâu hơn vào công tác đào tạo, hội thảo và xây dựng tiêu chuẩn chuyên môn khu vực. Điều quan trọng hơn, đó là sự thay đổi trong tư duy: từ tâm thế “học hỏi” sang tâm thế “đóng góp”.
Người thầy và triết lý “võ đạo trước – thành tích sau”
Điều khiến nhiều thế hệ học trò kính trọng Võ sư Trương Ngọc Để không chỉ nằm ở danh vị, mà ở cách ông sống với võ.
Ông luôn nhấn mạnh rằng: một võ sĩ giỏi trước hết phải là một con người tử tế. Trên võ đường, thứ ông dạy không chỉ là cú đá, mà là cách cúi chào, cách lắng nghe, cách kiểm soát cái tôi. Ngay cả khi đã đạt đến đỉnh cao danh vọng, ông vẫn duy trì thói quen xuất hiện tại các lớp tập huấn, các kỳ thi lên đai, các giải đấu trẻ. Với ông, nếu rời xa võ đường, mọi danh xưng đều trở nên rỗng nghĩa.
Rất nhiều người có thể giành huy chương. Rất ít người có thể “định hình” cả một hệ thống. Trong trường hợp của Võ sư Trương Ngọc Để, dấu ấn lớn nhất không phải là số lượng danh hiệu, mà là cách Taekwondo Việt Nam được tổ chức và vận hành ngày hôm nay.
Từ cấu trúc liên đoàn, hệ thống thi đấu, chuẩn đào tạo, đến văn hóa ứng xử trong giới võ tất cả đều mang dấu ấn của một thế hệ làm nghề nghiêm túc, bền bỉ và có trách nhiệm, và đặc biệt dưới sự lãnh đạo của võ sư Trương Ngọc Để.
Di sản để lại không nằm trên bảng vàng
Khi nhìn lại hành trình hơn nửa thế kỷ của võ su Trương Ngọc Để, điều còn ở lại lâu dài không phải là những tấm huy chương đã ngả màu theo năm tháng, mà là con người.
Là thế hệ trẻ được đào tạo bài bản hơn. Là môi trường thi đấu minh bạch hơn. Là tư duy làm thể thao chuyên nghiệp hơn. Đó là những giá trị âm thầm nhưng bền vững mà ông đã để lại.
Hành trình từ một võ sinh vô danh đến “cửu đẳng huyền đai” của ông không chỉ là câu chuyện về một đời người, mà là tấm gương phản chiếu hành trình phát triển của Taekwondo Việt Nam. Trong một thời đại nơi thành tích thường được đo bằng số lượng huy chương, ông chọn con đường khó hơn: xây dựng nền móng. Và chính từ nền móng ấy, những thế hệ kế tiếp có thể bước xa hơn.
Võ sư Trương Ngọc Để từng giữ vai trò HLV trưởng đội tuyển Taekwondo Việt Nam, là người trực tiếp đào tạo và tạo dựng nên nhiều “tượng đài” của làng taekwondo nước nhà như Trần Hiếu Ngân, Trần Quang Hạ, Hồ Nhất Thống…, trong đó nổi bật nhất là dấu mốc lịch sử khi đưa Trần Hiếu Ngân giành Huy chương Bạc Olympic Sydney 2000 – thành tích đỉnh cao mà đến nay taekwondo Việt Nam vẫn chưa thể tái lập. Thực tế, bộ môn này còn chứng kiến giai đoạn sa sút rõ rệt khi hai lần liên tiếp không thể giành suất dự Olympic Rio 2016 và Paris 2024. Chính vì vậy, trên cương vị Chủ tịch Liên đoàn Taekwondo Việt Nam, ông Trương Ngọc Để đã khởi xướng một cuộc cải cách toàn diện nhằm đưa taekwondo Việt Nam trở lại thời kỳ hoàng kim, tiêu biểu là việc chủ động mời chuyên gia Iran sang trực tiếp huấn luyện đội tuyển đối kháng nam. Hướng tới SEA Games 33, taekwondo Việt Nam đặt mục tiêu giành từ 3–4 HCV, trong đó riêng nội dung đối kháng phấn đấu mang về 1–2 HCV.
|
