Bài kiểm tra 10 giây tiết lộ điều gì về sức khỏe?
Lão hóa là quá trình tự nhiên mà bất kỳ ai cũng trải qua. Khi tuổi tác tăng lên, cơ thể có thể xuất hiện những thay đổi như giảm khối lượng cơ, phản xạ chậm hơn, khớp kém linh hoạt và khả năng phục hồi sau vận động suy giảm. Tuy nhiên, tốc độ lão hóa ở mỗi người không giống nhau, phụ thuộc vào thể trạng, thói quen sinh hoạt và tình trạng sức khỏe.
Bác sĩ Tate Hinkle, chuyên khoa y học gia đình, cho biết những thay đổi liên quan đến tuổi tác có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động và duy trì sự độc lập trong sinh hoạt hằng ngày.
Một trong những cách đơn giản để đánh giá sơ bộ chức năng vận động là bài kiểm tra đứng một chân trong 10 giây. Động tác này đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ bắp, khớp, hệ thần kinh, thị giác, tai trong và não bộ để duy trì tư thế ổn định.
Theo bác sĩ Yoshua Quinones, chuyên gia nội khoa tại Medical Offices of Manhattan, khả năng đứng vững trên một chân phản ánh sự phối hợp của nhiều hệ thống trong cơ thể. Khi một trong những hệ thống này hoạt động kém hiệu quả, việc giữ thăng bằng có thể trở nên khó khăn hơn.
Đứng một chân bao lâu là đáng lưu ý?
Theo các mốc đánh giá được bác sĩ David Cutler, chuyên khoa y học gia đình tại Trung tâm Sức khỏe Providence Saint John (Mỹ), đề cập, khả năng đứng một chân có thể được tham khảo như sau:
- Trên 30 giây: Khả năng giữ thăng bằng tương đối tốt trong điều kiện kiểm tra.
- Từ 10 đến 30 giây: Nên theo dõi thêm khả năng vận động tùy theo độ tuổi và thể trạng.
- Dưới 10 giây: Có thể là dấu hiệu khả năng thăng bằng bị hạn chế, đặc biệt ở người lớn tuổi.
- Không thể thực hiện: Nên cân nhắc đánh giá y tế, nhất là khi thường xuyên đi lại không vững hoặc từng bị ngã.
Theo bác sĩ Uma Darji, chuyên gia y học gia đình tại Bắc Carolina (Mỹ), phần lớn người khỏe mạnh dưới 70 tuổi có thể đứng một chân trong ít nhất 10 giây.
Dữ liệu khảo sát ở nhóm người từ 51 đến 75 tuổi cũng cho thấy khả năng hoàn thành bài kiểm tra có xu hướng giảm theo tuổi. Khoảng 54% người trong độ tuổi 71-75 không thể đứng vững trong 10 giây.
Tuy nhiên, những mốc thời gian trên chỉ mang tính tham khảo, không thể dùng để chẩn đoán chính xác mức độ lão hóa hay bệnh lý. Kết quả còn phụ thuộc vào sức khỏe, thị lực, thuốc đang sử dụng và điều kiện thực hiện.
Không đứng vững 10 giây có đáng lo?
Khả năng giữ thăng bằng kém có thể liên quan đến tình trạng yếu cơ, suy giảm phối hợp vận động hoặc một số vấn đề sức khỏe. Ở người cao tuổi, đây là dấu hiệu cần chú ý bởi té ngã có thể dẫn đến gãy xương, chấn thương và mất khả năng tự chăm sóc.
Dù vậy, nếu không thể đứng một chân trong 10 giây, bạn không nên vội lo lắng. Thị lực kém, vấn đề ở tai trong, tác dụng phụ của thuốc hoặc bệnh lý xương khớp đều có thể ảnh hưởng đến kết quả.
Bác sĩ Hinkle nhấn mạnh bài kiểm tra này không phải công cụ tự chẩn đoán bệnh. Người thường xuyên chóng mặt, đi lại không vững, từng bị ngã hoặc đang sử dụng thiết bị hỗ trợ di chuyển không nên tự kiểm tra khi không có người hỗ trợ.
Nếu tình trạng mất thăng bằng xuất hiện đột ngột, đặc biệt đi kèm yếu liệt, nói khó hoặc đau đầu dữ dội, cần được cấp cứu để loại trừ nguyên nhân nguy hiểm.
Cách cải thiện khả năng thăng bằng khi có tuổi
Khả năng giữ thăng bằng có thể được cải thiện thông qua việc duy trì vận động và tăng cường sức mạnh cơ bắp.
Trước hết, bạn có thể tập các động tác đơn giản như đứng lên, ngồi xuống từ ghế chắc chắn hoặc nhón gót khi có điểm tựa. Những bài tập này giúp tăng cường cơ chân và hông, hỗ trợ cơ thể ổn định hơn khi đi lại.
Bên cạnh đó, đi bộ, khiêu vũ hoặc tập thể dục nhẹ nhàng phù hợp với thể trạng cũng giúp duy trì sức bền và độ linh hoạt. Điều quan trọng là tập luyện đều đặn, tăng cường độ từ từ và tránh vận động quá sức.
Với người đủ sức khỏe, có thể tập đứng một chân gần tường hoặc cạnh ghế chắc chắn để kịp thời bám vào khi mất thăng bằng. Ban đầu, chỉ nên giữ tư thế trong vài giây, sau đó tăng dần khi cảm thấy ổn định. Người có tiền sử té ngã nên hỏi ý kiến chuyên gia trước khi tập.
Theo bác sĩ Darji, nếu tình trạng thăng bằng kém bắt nguồn từ ít vận động hoặc yếu cơ, các bài tập phục hồi chức năng và vật lý trị liệu phù hợp có thể giúp cải thiện thể lực.
Điều quan trọng không phải là đứng được bao nhiêu giây, mà là duy trì khả năng vận động an toàn và tự chủ khi tuổi tác tăng lên. Nếu nhận thấy khả năng giữ thăng bằng suy giảm rõ rệt, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân và có hướng cải thiện phù hợp.
