Cá thu là loại hải sản quen thuộc, được nhiều người ưa chuộng nhờ phần thịt dày, thơm béo, ít xương dăm và có thể chế biến thành nhiều món ngon như kho, chiên, nướng hay sốt cà chua. Tùy từng loại, cá thu có kích thước, màu sắc và hương vị khác nhau.
Loài cá này thuộc nhóm cá biển có thân thuôn dài, hình dáng khá chắc khỏe, phần lưng thường có màu xanh sẫm hoặc xanh ánh bạc, bụng màu trắng bạc. Chúng có khả năng bơi nhanh, thường sinh sống ở vùng biển xa bờ và được khai thác tại nhiều vùng biển ở Việt Nam. Nhờ thịt ngon, giàu dinh dưỡng và dễ chế biến, cá thu trở thành nguyên liệu quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình, đồng thời xuất hiện trong thực đơn của không ít nhà hàng hải sản.
Trên thị trường, cá thu có nhiều loại khác nhau, trong đó phổ biến là cá thu phấn, cá thu ngàng, cá thu chấm và cá thu vua. Tên gọi có thể thay đổi tùy vùng biển và cách phân loại của ngư dân, thương lái. Cá thu phấn được nhiều người chú ý bởi lớp da có ánh bạc, đôi khi phủ lớp phấn trắng đặc trưng. Cá thường có thân thuôn dài, thịt chắc, vị ngọt tự nhiên và độ béo vừa phải. Khi được đánh bắt, bảo quản tốt, cá thu phấn có màu sắc tươi sáng, bề mặt da bóng nhẹ, phần thịt giữ được độ đàn hồi.
Điểm hấp dẫn của cá thu nằm ở phần thịt dày, ít xương nhỏ, khi nấu chín có vị ngọt đậm và hương thơm đặc trưng của cá biển. So với những loại cá có thịt mỏng, cá thu dễ cắt thành khoanh lớn, thuận tiện cho việc chế biến và trình bày. Cá tươi thường có thịt săn chắc, thớ thịt rõ, khi ăn cảm nhận được độ mềm nhưng không bở. Phần da cá có thể tạo độ béo thơm khi chiên hoặc nướng, trong khi thịt cá phù hợp với nhiều cách nấu khác nhau.
Từ cá thu có thể chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn. Cá thu chiên là lựa chọn phổ biến bởi cách làm đơn giản, lớp ngoài vàng thơm, phần thịt bên trong vẫn giữ được vị ngọt. Cá thu sốt cà chua có vị chua dịu, đậm đà, thường được ăn cùng cơm nóng. Nếu thích món ăn dân dã, cá thu kho tiêu hoặc kho nước mắm cũng rất được ưa chuộng nhờ hương thơm của gia vị hòa quyện với vị béo của thịt cá. Ngoài ra, cá thu nướng, hấp gừng hành hoặc nấu canh chua đều giúp giữ được hương vị tự nhiên của nguyên liệu.
Cá thu được khai thác quanh năm ở nhiều vùng biển, nhưng sản lượng và chất lượng có thể thay đổi theo từng khu vực, thời tiết và mùa cá. Tại một số vùng biển, cá xuất hiện nhiều hơn vào những thời điểm nhất định, tạo điều kiện để ngư dân tăng chuyến khai thác. Thời gian đánh bắt còn phụ thuộc vào tập tính di chuyển của từng loài và điều kiện ngư trường. Vì vậy, không có một mùa vụ chung áp dụng cho tất cả các loại cá thu trên cả nước.
Ngư dân thường khai thác cá thu bằng các phương pháp như câu, câu vàng hoặc sử dụng lưới phù hợp với tập tính của cá. Trong đó, cá được câu riêng lẻ thường ít bị va đập vào những con cá khác hay mắc lưới trong thời gian dài, nên có thể giữ được hình thức đẹp và chất lượng thịt tốt nếu được xử lý đúng cách. Ngược lại, khi đánh bắt bằng lưới, cá có thể quẫy mạnh, va chạm vào lưới và những con cá khác, khiến thân bị trầy xước hoặc bầm dập.
Cá thu có thịt thơm ngon nhưng phần da và thịt khá mềm. Khi bị đánh bắt bằng lưới, cá có thể bị bầm dập do va chạm và quẫy đạp, làm ảnh hưởng đến kết cấu thịt ngay cả khi cá vẫn còn sống. Lớp phấn trắng bên ngoài da cũng có thể bong tróc, khiến thân cá trông nhợt nhạt, kém bắt mắt. Vì vậy, hình thức bên ngoài và độ săn chắc của cá không chỉ phụ thuộc vào độ tươi mà còn liên quan đến phương pháp khai thác, cách xử lý sau khi bắt và quá trình bảo quản.
Trên thị trường, giá cá thu dao động tùy loại, kích thước, độ tươi, cách đánh bắt và hình thức bán nguyên con hay cắt khoanh. Tại các chợ hải sản, cá thu phổ biến có thể được bán từ khoảng 150.000 đến 300.000 đồng/kg.
Nếu chỉ so sánh về hàm lượng omega-3, cá thu thường nhỉnh hơn cá hồi. Không những vậy, nhiều loại cá thu nằm trong nhóm thực phẩm giàu 2 loại omega-3 là EPA và DHA nhất.
