Việt quất là loại quả mọng được nhiều người yêu thích nhờ màu xanh tím bắt mắt, lớp vỏ mỏng, thịt mềm mọng nước cùng vị chua ngọt hài hòa. Không chỉ được dùng để ăn tươi, loại quả này còn xuất hiện trong nhiều món bánh, đồ uống và món tráng miệng.
Tại Việt Nam, việt quất tươi được bày bán ở các cửa hàng trái cây nhập khẩu, trong khi cây giống cũng được nhiều người tìm mua để trồng tại nhà. Tuy nhiên, việc trồng việt quất trong điều kiện khí hậu nước ta không đơn giản, quả thu hoạch thường chưa nhiều và kích thước còn nhỏ.
Việt quất thuộc nhóm cây bụi lâu năm, có nguồn gốc từ Bắc Mỹ và hiện được trồng tại nhiều quốc gia có khí hậu phù hợp. Quả thường có hình tròn, kích thước nhỏ, đường kính khoảng 5-16 mm tùy giống, bên ngoài phủ lớp phấn trắng tự nhiên. Khi chín, quả chuyển từ xanh sang xanh tím hoặc xanh đen, phần thịt bên trong có màu nhạt, chứa nhiều hạt li ti gần như không gây cảm giác khó chịu khi ăn.
Điểm hấp dẫn của việt quất nằm ở hương vị thanh nhẹ, không quá ngọt gắt. Những quả chín ngon thường có vị ngọt dịu xen chút chua, thịt mềm nhưng vẫn giữ được độ săn nhất định. Tùy giống, điều kiện trồng và độ chín, quả có thể thiên về vị ngọt hoặc chua rõ hơn. Lớp vỏ mỏng cùng phần thịt mọng nước giúp loại quả này dễ ăn, phù hợp với cả người lớn và trẻ nhỏ.
Việt quất có thể thưởng thức trực tiếp sau khi rửa sạch, để ráo nước. Khi ăn, quả mang đến cảm giác mọng nước, vị chua ngọt nhẹ nhàng và hương thơm thoang thoảng. Người dùng cũng có thể kết hợp việt quất với sữa chua, yến mạch, ngũ cốc hoặc các loại hạt để làm bữa sáng nhanh gọn. Trong những ngày nóng, việt quất đông lạnh có thể được xay cùng chuối, sữa tươi hoặc sữa chua thành sinh tố. Loại quả này còn được sử dụng để làm mứt, sốt ăn kèm bánh mì, bánh cheesecake, muffin, pancake hay trang trí các món tráng miệng.
Loại quả này thường được bán theo hộp khoảng 125-250 g hoặc theo khay lớn, nếu tính theo kg thì khoảng 300.000 đồng/kg; hàng cao cấp hoặc trái lớn có thể đắt hơn.
Bên cạnh quả nhập khẩu, cây việt quất giống cũng được rao bán tại Việt Nam, thu hút những người thích làm vườn và muốn tự thu hoạch trái cây tại nhà. Tuy nhiên, không phải giống nào cũng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nóng ẩm. Việt quất thường phát triển thuận lợi hơn trong môi trường mát mẻ, đất chua, giàu hữu cơ và thoát nước tốt.
Thực tế, cây việt quất trồng tại Việt Nam có thể cho quả nhưng sản lượng thường chưa cao, quả thu được còn nhỏ so với nhiều loại hàng nhập khẩu.
Không chỉ ngon miệng, loại quả này còn nằm trong danh sách những trái cây giàu dinh dưỡng, tốt trên thế giới, được các chuyên gia khuyên nên sử dụng thường xuyên.
Lợi ích của quả việt quất
Hỗ trợ bảo vệ tế bào, làm chậm quá trình lão hóa
Các gốc tự do có thể gây tổn thương DNA, thúc đẩy quá trình lão hóa và liên quan đến nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính. Nhờ chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa, trong đó có anthocyanin, việt quất có thể góp phần hạn chế tổn thương do stress oxy hóa. Tuy nhiên, chưa có đủ bằng chứng để khẳng định ăn việt quất có thể trực tiếp ngăn ngừa ung thư hoặc đảo ngược quá trình lão hóa.
Hỗ trợ duy trì chức năng não bộ và trí nhớ
Stress oxy hóa được xem là một trong những yếu tố có thể ảnh hưởng đến quá trình lão hóa của não bộ. Các hợp chất có trong việt quất đang được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ chức năng nhận thức, trong đó có trí nhớ, đặc biệt ở người lớn tuổi. Bổ sung loại quả này vào chế độ ăn cân bằng có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe não bộ, dù hiệu quả còn phụ thuộc vào từng người và cần thêm nghiên cứu.
Góp phần kiểm soát đường huyết
So với một số loại trái cây khác, việt quất có hàm lượng đường ở mức vừa phải. Một cốc khoảng 150 g việt quất chứa khoảng 14 g đường tự nhiên. Đáng chú ý, anthocyanin và các hợp chất hoạt tính sinh học trong quả được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ độ nhạy insulin và quá trình chuyển hóa glucose. Dù vậy, việt quất không có tác dụng thay thế thuốc điều trị hoặc các biện pháp kiểm soát bệnh tiểu đường.
Hỗ trợ sức khỏe tim mạch và huyết áp
Một số nghiên cứu cho thấy việc bổ sung việt quất thường xuyên có thể góp phần cải thiện chức năng nội mô, hỗ trợ mạch máu giãn nở và lưu thông máu. Những tác động này có ý nghĩa đối với sức khỏe tim mạch, nhất là ở người có nguy cơ tăng huyết áp. Tuy nhiên, mức độ cải thiện khác nhau tùy từng đối tượng, không nên xem việt quất là phương pháp điều trị huyết áp cao.
Hỗ trợ phục hồi cơ bắp sau vận động
Sau những buổi tập luyện cường độ cao, cơ bắp có thể bị đau nhức do phản ứng viêm và stress oxy hóa. Một số nghiên cứu bước đầu cho thấy việc bổ sung việt quất có thể giúp giảm đau nhức cơ, hạn chế một số dấu hiệu tổn thương cơ và hỗ trợ quá trình phục hồi. Hiệu quả còn phụ thuộc vào cường độ vận động, chế độ dinh dưỡng và thời gian nghỉ ngơi.
