Không chỉ gây ấn tượng bởi vị giòn ngọt, mọng nước, táo Bàng La ở Hải Phòng còn khiến nhiều người thích thú bởi cách trồng độc đáo. Những trái táo nhỏ màu vàng chanh mọc thành từng chùm, buông lủng lẳng dưới giàn cây xanh mát, nhìn từ xa không khác gì những chùm nho. Nhờ hương vị riêng biệt cùng hình thức đặc trưng, loại quả này ngày càng được nhiều thực khách gần xa tìm mua mỗi khi vào vụ.
Táo Bàng La còn được gọi là táo muối, là đặc sản gắn với vùng đất Bàng La, nay thuộc phường Nam Đồ Sơn, TP Hải Phòng. Tên gọi táo muối bắt nguồn từ chính vùng đất trồng loại quả này, vốn là những cánh đồng muối trước đây. Nền đất chua, mặn đặc trưng được cho là một trong những yếu tố góp phần tạo nên chất lượng và hương vị khác biệt của táo Bàng La so với nhiều giống táo được trồng ở những vùng khác.
Giống táo này cũng có câu chuyện hình thành khá đặc biệt. Vào những năm 1980, người dân địa phương từng đưa một số giống táo về trồng nhưng không mang lại hiệu quả kinh tế như mong muốn. Sau nhiều thử nghiệm, người dân Bàng La đã ghép mầm táo ta vào gốc những cây táo lai. Sự kết hợp này giúp cây thích nghi tốt với điều kiện thổ nhưỡng tại địa phương, sinh trưởng khỏe, sai quả và cho trái có chất lượng tốt.
Điều đặc biệt nhất của táo Bàng La nằm ở phương pháp trồng. Nếu như cây táo thông thường thường được trồng thành từng cây riêng biệt thì tại Bàng La, người dân tạo hệ thống giàn bằng dây thép để các cành táo phát triển theo chiều ngang. Những gốc cây được trồng cách nhau khoảng 5m, giàn cao khoảng 2m. Khi cây trưởng thành, các tán vươn lên rồi trải rộng trên giàn, tạo thành một không gian xanh mát.
Đến thời điểm ra hoa, kết trái, những chùm táo bắt đầu xuất hiện và rủ xuống phía dưới. Mỗi chùm có thể có khoảng 10-20 quả, tạo nên hình ảnh khá lạ mắt. Nếu không được giới thiệu trước, nhiều người lần đầu đến vườn thậm chí có thể nhầm đây là một giống nho đặc biệt.
Cách trồng này không chỉ tạo nên cảnh quan đẹp mà còn giúp cây thích nghi tốt hơn với điều kiện thời tiết. Trước đây, khi táo được trồng theo phương pháp truyền thống, những cành cây dễ bị gãy khi gặp mưa bão. Hệ thống giàn giúp các cành được liên kết, nâng đỡ tốt hơn, đồng thời giúp tán cây phát triển tương đối đồng đều. Khi ánh sáng được phân bổ đều, quả cũng có điều kiện phát triển tốt, kích thước đồng đều và chất lượng ổn định hơn.
Táo Bàng La khi chín thường có màu vàng chanh, kích thước khoảng 2-3 đầu ngón tay. Quả không quá lớn nhưng căng mọng, cầm chắc tay. Cắn một miếng, phần thịt táo giòn rôm rốp, nhiều nước, vị ngọt thanh xen chút chua nhẹ. Hương thơm dịu, hậu vị mát khiến loại quả này dễ ăn và không tạo cảm giác ngấy.
Đây cũng là lý do táo Bàng La được người dân ví von bằng câu “ngọt như đường cát, mát như đường phèn”. Táo sau khi hái có thể ăn trực tiếp, chỉ cần rửa sạch, hoặc được biến tấu thành các món như mứt táo chua ngọt. Vị giòn, mọng nước khiến loại quả này đặc biệt được yêu thích như một thức quả ăn chơi, tráng miệng hoặc mua về làm quà.
Táo Bàng La thường bước vào mùa thu hoạch từ khoảng tháng 12 đến tháng 2 năm sau. Tùy điều kiện thời tiết, thời điểm bắt đầu và kết thúc vụ có thể thay đổi đôi chút. Khi vào chính vụ, những khu vườn táo trở nên nhộn nhịp bởi hoạt động thu hái, đóng hàng và đưa sản phẩm tới các tỉnh, thành miền Bắc.
Táo Bàng La thường có giá khoảng 40.000-60.000 đồng/kg tùy thời điểm. Nếu năm đó thời tiết không thuận lợi, sản lượng giảm, giá có thể tăng cao hơn. Khi được vận chuyển tới những tỉnh, thành ở xa, giá bán có thể lên tới khoảng 100.000 đồng/kg nhưng vẫn có khách tìm mua.
Không chỉ thương lái, nhiều du khách từ Hà Nội, Quảng Ninh và các địa phương lân cận cũng tìm về Bàng La để mua táo trực tiếp tại vườn. So với việc mua tại các cửa hàng, trải nghiệm tận mắt nhìn những chùm táo vàng óng treo trên giàn, tự tay chọn những quả vừa chín tới rồi thưởng thức ngay tại vườn mang lại cảm giác thú vị hơn.
Đặc biệt, mô hình vườn táo trồng theo giàn còn có tiềm năng kết hợp với du lịch trải nghiệm. Không gian xanh mát, những chùm táo mọc như nho và hoạt động hái quả có thể trở thành trải nghiệm hấp dẫn đối với các gia đình, trẻ nhỏ và du khách muốn khám phá đặc sản địa phương.
