Nhắc tới các loại lá mọc dại bỗng trở thành đặc sản được người thành phố săn lùng, không thể bỏ qua lá dứa - loại lá dễ sinh sôi ở cả 3 miền đất nước. Lá dứa hay còn gọi là lá nếp thơm, là thực vật thân thảo, sinh sôi và phát triển ở miền nhiệt đới, phù hợp trồng ở các vùng quê.
Chúng có đặc điểm thân dài khoảng 30 - 40 cm, hẹp khoảng 3 - 4 cm, thẳng giống như một lưỡi gươm, ở giữa lá chụm lại theo một đường gân dọc theo thân lá, mép lá không có gai, mặt trên màu xanh sẫm và bóng, mặt dưới màu xanh hơn, đôi khi có thể phủ một lớp lông mịn bên ngoài. Lá dứa thơm mọc thành bụi trên một thân và rễ. Lá có mùi thơm đặc trưng tương tự như mùi cơm nếp, để càng khô lá càng thơm.
Lá dứa mọc thành khóm, trông khá bắt mắt
Lá dứa phân bố chủ yếu ở các vùng nhiệt đới, nóng ẩm, dưới bóng râm như Malaysia, Indonesia, Philippin. Ở Việt Nam, chúng mọc hoang và được trồng ở khắp 3 miền. Tuy nhiên, chúng thường phổ biến ở các tỉnh phía Nam để cho vào thức ăn như bánh, kẹo hoặc pha trà.
Theo chia sẻ của người dân địa phương, lá nếp thơm có thể thu hái quanh năm, họ sẽ chọn những lá già, dài, dày và có màu xanh sẫm. Sau đó họ đem lá đi rửa sạch, dùng như một loại rau gia vị trong các món ăn hoặc hãm cùng với nước trà, dùng uống.
Lá dứa có mùi thơm đặc trưng, tạo độ hấp dẫn cho món ăn hay đồ uống
Xưa ở các vùng quê, lá dứa có đầy đến mức chẳng ai hái. Giờ nó trở thành đặc sản, được chị em nội trợ tìm mua về thêm vào một số món chè và bánh, tạo hương vị thơm dịu nhẹ. Nhiều người muốn mua lá dứa phải đặt hàng trước, hoặc gom đơn để vận chuyển từ quê lên.
Theo đó, lá dứa thường dùng để nấu chè, gói bánh, hấp món ăn để tạo hương thơm cho món ăn thêm phần hấp dẫn. Ở các tỉnh miền Nam, khi gói bánh, người ta thường xay nhuyễn hoặc giã nát lá tươi để vắt nước cốt, sau đó trộn với gạo nếp rồi gói bánh. Làm theo cách này, khi chín bánh sẽ có màu xanh mạ rất đẹp cùng với hương thơm dịu nhẹ khiến người dùng khá thích thú khi thưởng thức. Ngoài ra, chúng còn được dùng để làm siro hay làm kem sâm dứa rất được yêu thích.
Lá dứa thường dùng để nấu chè, gói bánh, hấp món ăn để tạo hương thơm cho món ăn thêm phần hấp dẫn
Ngoài việc tạo hương thơm và màu sắc cho các món ăn, theo Đông y, lá dứa là vị thuốc có tính mát, vị ngọt thanh mang hương thơm đặc trưng dễ chịu. Khi phơi khô thì hương thơm càng lan tỏa hơn và dược chất cũng được cô đọng lại nhiều hơn.
Dược liệu này thường được các thầy thuốc sử dụng trong các bài thuốc chữa bệnh gút, ho, viêm phế quản, đau nhức xương khớp hay điều trị bệnh đái tháo đường,… Ngoài ra, nó còn được dùng để trị gàu, giảm đau nướu răng, trị hôi miệng, giúp nhuận tràng và trị táo bón hiệu quả.
Lá dứa khô còn được dùng để chữa một số bệnh
Với những kinh nghiệm và thâm niên trong nghề, các thầy thuốc cho rằng, dứa nếp không có độc, vì vậy khi sử dụng chữa bệnh tiểu đường về lâu về dài sẽ không gây ra các tác hại đến các cơ quan bên trong cơ thể.
Hiện tại lá nếp thơm được rao bán ở các chợ cũng như siêu thị, trang thương mại điện tử với giá 250.000 đồng/kg tươi, 400.000 đồng/kg khô, dù khá cao nhưng đôi khi vẫn “cháy” hàng do nhu cầu tăng mạnh, đặc biệt là vào mùa hè.
