Gan nhiễm mỡ là tình trạng chất béo tích tụ quá mức trong tế bào gan. Bên cạnh việc kiểm soát cân nặng và duy trì vận động, chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện tình trạng này.
Đáng chú ý, đường bổ sung và fructose trong một số thực phẩm có thể thúc đẩy quá trình tổng hợp chất béo tại gan. Vì vậy, người mắc gan nhiễm mỡ nên chú ý đến những nhóm thực phẩm dưới đây.
1. Nước ngọt và đồ uống có đường
Nước ngọt có gas, trà sữa, nước tăng lực, trà đóng chai và các loại nước giải khát pha sẵn là nhóm đồ uống người bị gan nhiễm mỡ nên hạn chế.
Những sản phẩm này thường chứa lượng đường bổ sung khá cao. Khi tiêu thụ thường xuyên, đặc biệt với khẩu phần lớn, lượng đường dư thừa có thể góp phần làm tăng tổng hợp chất béo tại gan và tích tụ triglyceride trong tế bào gan.
Trong đó, fructose là loại đường cần đặc biệt lưu ý. Việc tiêu thụ quá nhiều fructose từ đồ uống có đường có thể gây bất lợi cho quá trình chuyển hóa chất béo.
Thay vì uống nước ngọt, người bệnh nên ưu tiên nước lọc, trà không đường hoặc cà phê không thêm đường.
2. Bánh kem, bánh quy và các loại bánh ngọt
Bánh kem, bánh quy, bánh rán, bánh bông lan đóng gói và nhiều loại bánh ăn vặt thường chứa cả đường bổ sung lẫn chất béo.
Đây là nhóm thực phẩm có mật độ năng lượng tương đối cao. Nếu ăn thường xuyên, người bệnh có thể khó kiểm soát tổng lượng calo nạp vào, từ đó gây bất lợi cho việc duy trì cân nặng.
Đặc biệt, người đang thừa cân hoặc béo phì cần chú ý hơn đến khẩu phần bánh ngọt trong ngày.
Nếu muốn ăn nhẹ, có thể lựa chọn sữa chua không đường, một lượng nhỏ các loại hạt không tẩm đường hoặc trái cây tươi nguyên quả thay thế.
3. Kẹo, kem và món tráng miệng nhiều đường
Kẹo, chocolate nhiều đường, kem, thạch ngọt và các món tráng miệng đóng hộp cũng là những thực phẩm cần được kiểm soát.
Đường trong những món ăn này thường không tạo cảm giác no lâu. Vì vậy, nếu ăn thường xuyên, người bệnh có thể vô tình tiêu thụ nhiều năng lượng hơn nhu cầu của cơ thể.
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lượng đường tự do nên dưới 10% tổng năng lượng hằng ngày; giảm xuống dưới 5% có thể mang lại thêm lợi ích sức khỏe.
Với chế độ ăn 2.000 kcal mỗi ngày, mức 10% tương đương khoảng 50g đường tự do.
Người mắc gan nhiễm mỡ không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn món tráng miệng, nhưng nên giảm tần suất và khẩu phần, tránh hình thành thói quen ăn đồ ngọt mỗi ngày.
4. Nước ép trái cây và trái cây ngâm siro
Nhiều người cho rằng nước ép trái cây luôn tốt cho sức khỏe và có thể uống thoải mái. Tuy nhiên, đây không phải lựa chọn tối ưu nếu người bệnh gan nhiễm mỡ đang cần kiểm soát lượng đường.
Ngay cả nước ép nguyên chất không thêm đường vẫn chứa đường tự nhiên từ trái cây. Theo WHO, đường có trong nước ép trái cây cũng được xếp vào nhóm đường tự do cần hạn chế.
Trong khi đó, trái cây đóng hộp ngâm siro thường được bổ sung thêm đường trong quá trình chế biến.
Người bệnh nên ưu tiên ăn trái cây nguyên quả với khẩu phần phù hợp. Cách ăn này giúp bổ sung chất xơ và thường tạo cảm giác no tốt hơn so với uống nước ép.
5. Ngũ cốc ăn sáng và thanh dinh dưỡng thêm đường
Granola, ngũ cốc ăn sáng, thanh ngũ cốc và một số loại thực phẩm được quảng cáo là tốt cho sức khỏe vẫn có thể chứa nhiều đường bổ sung.
Đặc biệt, những sản phẩm có hương vị mật ong, chocolate, trái cây sấy tẩm đường hoặc siro thường cần được kiểm tra kỹ thành phần.
Người mắc gan nhiễm mỡ nên đọc bảng thành phần dinh dưỡng trước khi lựa chọn. Có thể ưu tiên yến mạch nguyên chất, ngũ cốc nguyên hạt không thêm đường và các sản phẩm ít qua chế biến.
Một bữa sáng giàu chất xơ, có đủ protein và chất béo lành mạnh cũng giúp người bệnh kiểm soát chế độ ăn tốt hơn.
Người bị gan nhiễm mỡ cần lưu ý gì trong chế độ ăn?
Hạn chế đường là một phần trong quá trình kiểm soát gan nhiễm mỡ, không phải biện pháp duy nhất. Người bệnh nên xây dựng chế độ ăn cân đối, tăng rau xanh, lựa chọn ngũ cốc nguyên hạt, bổ sung nguồn protein phù hợp và kiểm soát lượng chất béo bão hòa.
Bên cạnh đó, duy trì vận động thường xuyên, hạn chế rượu bia và kiểm soát cân nặng cũng rất quan trọng. Người thừa cân nên giảm cân từ từ, tránh áp dụng các phương pháp ăn kiêng cực đoan.
Đặc biệt, người mắc gan nhiễm mỡ nên thăm khám định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Việc điều chỉnh chế độ ăn cần phù hợp với tình trạng sức khỏe, mức độ bệnh và các bệnh lý đi kèm.
