Nhiều người cho rằng muốn con thành công thì bố mẹ phải đầu tư thật nhiều tiền bạc, học trường tốt, tạo mọi điều kiện để con "vượt lên". Tuy nhiên, đó không phải là con đường phù hợp với mọi gia đình.
Câu chuyện của gia đình ông He Xiutang (60 tuổi, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc) là một ví dụ. Người bố làm công việc thời vụ ở công trường, người mẹ suy giảm thị lực sau nhiều năm vất vả chăm con. Cậu con trai sinh ra với tật bàn chân khoèo bẩm sinh, trải qua ba cuộc phẫu thuật và chỉ có thể đi lại bình thường khi học cấp hai.
Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, gia đình không có điều kiện cho con học thêm hay đầu tư tốn kém. Thế nhưng, trong kỳ thi đại học năm 2026, cậu vẫn đạt 526 điểm, cao hơn 126 điểm so với ngưỡng tuyển sinh ngành Vật lý của tỉnh.
Điều khiến nhiều người suy ngẫm không phải là số điểm, mà là cách gia đình đã đồng hành cùng con. Thay vì tiêu hao năng lượng vào những mâu thuẫn hay áp lực trong nhà, họ luôn sát cánh, cùng nhau vượt qua khó khăn. Có lẽ, chính một mái ấm bình yên, nơi các thành viên yêu thương và nâng đỡ nhau, mới là nền tảng vững chắc nhất giúp một đứa trẻ có đủ nghị lực để vươn lên.
Sự khác biệt trong gia đình bình thường nhưng có thể nuôi dưỡng con cái xuất sắc là gì?
Bố mẹ vất vả nuôi gia đình nhưng không bao giờ khiến con cảm thấy mình mắc nợ
Điều đáng trân trọng ở gia đình ông He Xiutang là cách bố mẹ yêu thương con. Dù cuộc sống nhiều khó khăn, bốmẹ chưa bao giờ kể công hay khiến con trai cảm thấy mình là gánh nặng của gia đình.
Trong suốt những năm học phổ thông, He Yonghui sống nội trú. Mỗi lần về nhà, cậu đều chủ động cho gà, cho lợn ăn và phụ giúp việc nhà như một thói quen tự nhiên. Khi con bóc một quả trứng đưa cho mình, người cha vui vẻ nhận lấy mà không nhắc đến quãng đường dài đã đi hay những vất vả mình đã trải qua.
Trong khi đó, nhiều bậc bố mẹ vô tình tạo áp lực cho con khi thường xuyên nhắc đến sự hy sinh. Những câu như: "Bố mẹ vất vả vì con" hay "Con phải cố gắng để không phụ lòng bố mẹ" vô tình khiến trẻ mang cảm giác mắc nợ.
Gia đình ông He chọn cách để con hiểu rằng khó khăn kinh tế là trách nhiệm của người lớn, còn việc của con là học tập thật tốt. Chính điều đó đã giúp cậu bước vào hành trình trưởng thành với tâm thế nhẹ nhõm, không bị đè nặng bởi cảm giác tội lỗi.
Không để những áp lực của người lớn trở thành gánh nặng của con
Trước kỳ thi đại học, dù gia đình vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn về kinh tế và sức khỏe, ông He chưa bao giờ để con trai phải bận lòng. Mỗi lần về nhà, He Yonghui chỉ phụ giúp một vài việc vừa sức rồi quay lại trường tiếp tục ôn tập. Điều duy nhất cậu cần tập trung là kỳ thi phía trước.
Thực tế, không ít học sinh sa sút kết quả không phải vì thiếu năng lực mà vì bị ảnh hưởng bởi những mâu thuẫn trong gia đình, áp lực tài chính hay những cuộc cãi vã của cha mẹ. Khi tâm trí luôn chất chứa lo lắng, trẻ rất khó toàn tâm cho việc học.
Đừng để điểm số trở thành áp lực hay thước đo giá trị của con
Khi biết con trai đạt 526 điểm, cao hơn 126 điểm so với ngưỡng tuyển sinh, ông He Xiutang chỉ nhẹ nhàng nói: "Thế là đủ tốt rồi." Ông không tiếc nuối vì con chưa đạt điểm cao hơn, cũng không so sánh với những trường đại học danh tiếng hay đặt ra những kỳ vọng mới.
Điều ông quan tâm là con tiếp tục cố gắng trên chặng đường phía trước. Ông ghi nhận nỗ lực, nhờ vậy, cậu bé không phải sống trong nỗi sợ làm bố mẹ thất vọng, mà có thể tự tin bước tiếp với tinh thần tích cực.
Vậy bố mẹ có thể làm gì để trở thành chỗ dựa vững chắc cho con?
Điều kiện kinh tế không phải lúc nào cũng quyết định thành công của một đứa trẻ. Điều quan trọng hơn là cách bố mẹ đồng hành để con tập trung học tập và trưởng thành trong một môi trường bình yên. Từ câu chuyện của gia đình ông He Xiutang, có thể rút ra 4 điều mà bất kỳ gia đình nào cũng có thể làm.
Đừng truyền nỗi lo của người lớn sang con
Gia đình nào cũng có những áp lực riêng về tài chính, sức khỏe hay công việc. Tuy nhiên, bố mẹ nên hạn chế biến những nỗi lo đó thành gánh nặng của con bằng những câu nói như: "Gia đình chỉ còn trông chờ vào con" hay "Nếu con không đỗ đại học thì biết làm sao".
Trẻ cần được biết về hoàn cảnh gia đình một cách phù hợp, nhưng không nên mang cảm giác mình phải gánh trách nhiệm của người lớn.
Đừng biến điểm số thành chủ đề của mọi bữa cơm
So sánh con với "con nhà người ta" hay liên tục nhắc đến điểm số chỉ khiến trẻ cảm thấy mình chưa đủ tốt. Thay vì hỏi: "Sao con không bằng bạn?", hãy ghi nhận sự cố gắng và những tiến bộ của con.
Một bữa cơm nên là nơi cả gia đình trò chuyện, chia sẻ và động viên nhau, chứ không phải nơi tạo thêm áp lực cho trẻ.
Hãy để con được tự quyết định nhiều hơn
Bố mẹ có thể định hướng, nhưng hãy để con được lựa chọn và chịu trách nhiệm với những quyết định phù hợp với độ tuổi, từ những việc nhỏ như chọn quần áo, quản lý tiền tiêu vặt đến việc lựa chọn mục tiêu học tập.
Trao cho con một hậu phương bình yên
Gia đình ông He không thể cho con điều kiện vật chất đầy đủ, nhưng không để con mang cảm giác mắc nợ, không truyền nỗi lo của người lớn, không tạo áp lực bằng sự kỳ vọng và tôn trọng những quyết định của con. Chính điều đó đã giúp cậu bé dồn toàn bộ tâm trí vào việc học và đạt được kết quả xứng đáng với những nỗ lực của mình.
