Nghe tên rau cánh bướm, nhiều người có thể bật cười vì cách gọi khá lạ tai, thậm chí có chút ngượng ngùng khi lần đầu nghe đến. Thế nhưng, tên gọi này thực chất xuất phát từ hình dáng những bông hoa của cây, với cánh hoa xòe ra mềm mại, trông giống như đôi cánh bướm. Phần rau non có vị hăng nhẹ, thơm đặc trưng, từng là thứ cây mọc tự nhiên quanh vườn, ven bờ rào nhưng nay được nhiều người tìm mua như một loại rau đặc sản.
Rau cánh bướm là tên gọi khác của rau sao nhái, có thân mảnh, phân thành nhiều nhánh, lá nhỏ màu xanh non. Khi cây vào mùa, những bông hoa nổi bật với cánh hoa xòe rộng, tạo vẻ khá bắt mắt. Chính hình dáng đặc biệt này khiến cây được gọi bằng cái tên cánh bướm, thay vì một tên gọi gắn với đặc điểm của phần lá hay thân.
Phần thường được dùng làm rau là những ngọn non và lá non. Khi hái, rau còn tươi có độ mềm, không quá xơ. Đưa lên mũi có thể cảm nhận mùi thơm đặc trưng, thoang thoảng giống mùi lá xoài non. Khi ăn, rau có vị hơi hăng ở đầu lưỡi nhưng không quá gắt, sau đó để lại vị ngọt nhẹ. Chính sự kết hợp giữa mùi thơm và vị hăng đặc trưng khiến rau cánh bướm có hương vị khá khác biệt so với các loại rau quen thuộc.
Với người lần đầu ăn, vị rau có thể hơi lạ. Tuy nhiên, khi được chế biến đúng cách, phần hăng nhẹ lại trở thành điểm tạo nên sức hút của món ăn. Rau non có thể luộc hoặc chần sơ, sau đó ăn cùng nước mắm kho quẹt. Vị xanh, thơm và hơi hăng của rau hòa với vị mặn ngọt, béo thơm của kho quẹt tạo thành món ăn dân dã nhưng khá bắt cơm.
Ở miền Tây, rau cánh bướm còn được xào với tép hoặc cá khô. Rau được nhặt lấy phần non, rửa sạch rồi cho vào chảo sau khi tỏi đã dậy mùi. Tép nhỏ hoặc cá khô giúp món ăn có thêm vị đậm đà, trong khi rau vẫn giữ được độ giòn mềm và mùi thơm riêng. Đây cũng là cách chế biến phù hợp với những người muốn thưởng thức trọn vẹn hương vị của loại rau này.
Không chỉ dùng để nấu chín, rau cánh bướm còn có thể góp mặt trong các đĩa rau ăn kèm. Tại một số địa phương, rau được dùng chung với bánh xèo, bánh tráng cuốn hoặc các loại rau rừng khác. Khi nhúng lẩu, phần ngọn non nhanh chín, giữ được độ mềm và mùi thơm đặc trưng.
Một số nơi còn biến tấu rau thành món gỏi, kết hợp cùng thịt gà xé hoặc tôm tươi. Vị thanh của rau giúp cân bằng độ béo của thịt, trong khi mùi thơm và chút hăng nhẹ tạo điểm nhấn cho món ăn.
Điều khiến rau cánh bướm được nhiều người tò mò còn nằm ở nguồn gốc khá dân dã. Cây vốn có thể mọc tự nhiên quanh vườn, ven bờ rào, bờ ruộng hoặc những khu đất có độ ẩm phù hợp. Trước đây, nhiều gia đình không coi đây là loại rau có giá trị kinh tế. Cây mọc ở đâu thì hái ở đó, chủ yếu phục vụ bữa cơm gia đình.
Rau phát triển khá nhanh trong điều kiện thuận lợi. Cây có thể được trồng bằng cách gieo hạt hoặc tận dụng cây giống, sau đó chăm sóc ở nơi có đủ ánh sáng và đất tơi xốp, thoát nước. Trong thời gian đầu, cần giữ ẩm cho đất để cây bén rễ và phát triển thân, lá. Khi cây đã phát triển ổn định, người trồng có thể thường xuyên cắt phần ngọn non để sử dụng. Việc thu hái đúng cách cũng giúp cây tiếp tục ra thêm nhánh mới.
Nếu trồng tại nhà, rau cánh bướm không nhất thiết cần diện tích lớn. Một khoảng đất nhỏ quanh vườn hoặc chậu có kích thước phù hợp cũng có thể tận dụng để trồng. Điều quan trọng là cây được cung cấp đủ ánh sáng, đất không bị úng nước và có độ ẩm vừa phải.
Trước kia, một rổ rau cánh bướm hái quanh vườn có khi chẳng được ai để ý. Nay, cùng với xu hướng tìm mua rau rừng, rau dại và các loại đặc sản quê, loại rau này bắt đầu được đưa lên các chợ mạng, cửa hàng thực phẩm vùng miền và nhà hàng.
Giá bán rau cánh bướm có thể khoảng 50.000 đồng/kg tùy thời điểm và nguồn cung. Khi khan hàng, khách muốn mua thường phải đặt trước. Người bán chủ yếu gom rau từ các hộ dân hoặc người đi hái trong tự nhiên, sau đó sơ chế và đóng gói gửi đến khách ở thành phố.
