Nếu mãng cầu quen thuộc có phần thịt trắng mềm mọng thì mãng cầu rừng ruột vàng lại gây chú ý ngay khi bổ quả bởi lớp thịt vàng nổi bật bên trong. Quả có vị chua nhẹ xen ngọt thanh, thịt mềm dẻo và mùi thơm khá đậm. Từng là loại quả ít được chú ý trong những khu vườn quê, mãng cầu rừng ruột vàng hiện được nhiều người tìm mua vì tò mò về màu ruột và hương vị khác lạ.
Quả mãng cầu rừng ruột vàng thường có dạng tròn hoặc hơi thuôn, khi còn non mang màu xanh đậm. Bề mặt quả có nhiều mắt nhỏ với phần gai ngắn, đầu tù. Khi bắt đầu bước vào độ chín, các mắt quả nở lớn hơn, lớp vỏ mềm dần và màu xanh cũng có phần nhạt đi. Đây là những dấu hiệu giúp người trồng nhận biết thời điểm thích hợp để thu hái.
Điểm đặc biệt nhất nằm ở phần thịt bên trong. Sau khi bổ đôi, lớp ruột màu vàng từ nhạt đến vàng cam hiện rõ, khác với màu trắng thường thấy ở nhiều loại mãng cầu. Thịt quả có độ dẻo, khá đặc, không quá nhiều nước. Khi ăn, vị chua nhẹ hòa với vị ngọt thanh, sau đó lưu lại mùi thơm đặc trưng. Quả chín tới thường có độ mềm vừa phải, thịt vẫn giữ được độ dẻo; nếu để chín kỹ hơn, phần thịt mềm hơn và hương thơm cũng đậm hơn.
Mãng cầu rừng ruột vàng thường được giao đến tay khách ở nhiều độ chín khác nhau, gồm quả đã chín, chớm chín và quả còn xanh. Với những quả chưa chín, người mua có thể để ở nơi thoáng mát hoặc ủ trong thùng gạo khoảng 1-2 hôm để quả tiếp tục chín tự nhiên. Khi sờ thấy quả mềm hơn, phần thịt bên trong thường đã đạt độ thích hợp để ăn.
Khâu thu hái cũng ảnh hưởng khá nhiều đến chất lượng quả. Người trồng không nên đợi mãng cầu rừng ruột vàng chín hẳn trên cây mới hái, bởi khi chín kỹ, quả có thể tự rụng xuống, phần vỏ dễ bị dập và chất lượng cũng giảm. Thời điểm thích hợp là khi quả vừa có dấu hiệu mềm tay, đồng thời các mắt trên vỏ nở to hơn. Lúc này quả đã bắt đầu chín nhưng vẫn đủ độ chắc để thu hoạch và vận chuyển.
Những quả chớm chín sau khi hái có thể tiếp tục để ở nhiệt độ phòng cho mềm dần. Cách này giúp người mua chủ động thời điểm thưởng thức thay vì phải ăn ngay sau khi nhận hàng. Với quả đã chín mềm, nên dùng sớm để giữ được hương thơm, độ dẻo và vị chua ngọt đặc trưng.
Cách ăn đơn giản nhất là bổ quả, dùng thìa hoặc tay tách phần thịt ra khỏi vỏ rồi bỏ hạt. Tuy nhiên, mãng cầu rừng ruột vàng cũng có thể được biến tấu thành món ăn vặt khá hấp dẫn. Phần thịt sau khi tách hạt được dầm nhẹ với đường, thêm đá lạnh là có ngay món chua ngọt, thơm mát. Vào những ngày nóng, cách ăn này giúp hương vị của quả trở nên rõ nét hơn.
Phần thịt vàng cũng có thể được xay làm sinh tố, kết hợp cùng sữa hoặc sữa chua. Quả chín mềm có thể dùng trong một số món tráng miệng. Dù chế biến theo cách nào, việc bỏ sạch hạt trước khi ăn là cần thiết để phần thịt quả dễ thưởng thức hơn.
Mãng cầu rừng ruột vàng thuộc chi Annona, có tên khoa học Annona montana. Cây có khả năng sinh trưởng khá khỏe trong điều kiện khí hậu nhiệt đới. Lá thường dày, xanh đậm và có bề mặt bóng. Khi vò nhẹ lá có thể nhận thấy mùi khá đặc trưng. Hoa thường mọc đơn hoặc thành đôi, mang màu xanh vàng.
Trước đây, loại cây này thường không được trồng theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Một số cây được giữ lại trong vườn hoặc mọc ở những khu đất quanh nhà, ven hàng rào. Khi cây cho quả, người dân chủ yếu hái để ăn trong gia đình. Quả chín được ăn trực tiếp hoặc dầm với đường và đá, trở thành một món ăn dân dã gắn với ký ức của nhiều người.
Khi nhu cầu tìm kiếm trái cây lạ tăng lên, mãng cầu rừng ruột vàng bắt đầu được chú ý nhiều hơn. Một số người đã chủ động giữ giống, nhân cây và trồng lấy quả. Cây cần nơi có ánh sáng, đất thoát nước tốt và được cung cấp nước, dinh dưỡng phù hợp. Do cây có thể phát triển thành tán khá rộng, người trồng cũng cần bố trí khoảng không gian đủ thoáng.
Trên thị trường, mãng cầu rừng ruột vàng có thời điểm được bán khoảng 45.000-55.000 đồng/kg. So với những loại mãng cầu phổ biến, nguồn hàng của loại quả này chưa thật sự dồi dào nên thường được tìm thấy ở các kênh bán nông sản quê, chợ mạng.
