Lợn đen hay còn gọi là lợn mọi, lợn Mán, lợn Mường, là giống lợn có ngoại hình nhỏ được lai giữa lợn rừng và lợn nhà. Đây là một trong những giống lợn nội địa, thường được nuôi tại miền Bắc và miền Trung nước ta. Giống lợn này được nuôi thả rông, vì vậy người ta tìm kiếm thịt lợn đen không chỉ vì chất lượng thịt săn chắc, ít mỡ, dày bì, ăn không ngấy và thơm ngon mà con do phương thức chăn nuôi đặc biệt cũng như nguồn gốc của chúng.
Giống lợn đen được nhiều bà con nông dân nuôi để phát triển kinh tế
Đặc điểm ngoại hình đặc trưng của lợn đen chính là toàn thân chúng có màu đen và điều này cũng là lí do tại sao tên gọi “lợn đen” lại gắn liền với giống lợn này. Lợn đen có kích thước nhỏ, thường chỉ nặng trung bình từ 10kg đến 15 kg, lưng cong, bụng ỏng.
Lợn đen có lớp da dày, chân cao gầy, lông cứng và nhọn. Sinh sản trung bình mỗi lứa khoảng 7-8 con. Đây là giống lợn dễ nuôi, dễ thích nghi, thức ăn chủ yếu là các loại phế phụ phẩm nông nghiệp vì vậy chi phí để nuôi lợn đen cũng thấp hơn so với nuôi các giống lợn thông thường.
Thịt lợn đen rất được ưa chuộng và phù hợp với thị hiếu của nhiều người tiêu dùng. Lợn càng nhỏ thì thịt càng thơm ngon, lớp mỡ mỏng, lớp da dày, thịt săn chắc có màu đỏ tươi. Nhờ vào những đặc điểm này, thịt lợn đen có thể được sử dụng để chế biến thành nhiều món ăn ngon và đa dạng.
Giá thành cao của thịt lợn đen khi bán ra kèm theo nhu cầu tiêu thụ ổn định đã mang lại nhiều lợi ích cho các hộ chăn nuôi. Các mô hình hợp tác xã nông nghiệp nuôi lợn đen bản địa ngày càng phát triển giúp người chăn nuôi nâng cao thu nhập, vươn lên thoát nghèo và cải thiện chất lượng đời sống của mình.
Tận dụng nguồn thức ăn có sẵn trong tự nhiên để nuôi lợn đen
Nhận thấy tiềm năng phát triển của lợn đen, nhiều hộ nông dân ở các địa phương đã đầu tư để xây chuồng trại và học hỏi kỹ thuật nuôi đàn lợn đen trong vườn nhà rộng gần một sào. Mới nuôi nhưng thấy đàn lợn phát triển nhanh, nhiều người dự tính để lại thêm nhiều con nái phát triển đàn.
Xuất bán lứa đầu tiên, với giá thịt 120.000-150.000 đồng/kg, trừ chi phí đầu tư, mỗi con trưởng thành sẽ cho lãi khoảng 4-4,5 triệu đồng. Thấy tiềm năng phát triển của giống lợn đen này, người nông dân quyết định “lấy lãi tái đầu tư” mua giống mới, đồng thời kết hợp cặp lợn đen phối giống để sinh sản.
Theo người nông dân, nuôi lợn đen rất nhàn, cứ thả chúng đi ăn tự do. Lợn đen ủi đất ăn giun dế, côn trùng, cây cỏ mọc tự nhiên. Thỉnh thoảng lấy những phụ phẩm thừa như ngô, bí đỏ, vỏ dưa, xơ mít... về băm ra cho đàn lợn ăn dặm. Khi rảnh rỗi, nông dân đi chặt thêm chuối rừng, vớt bèo ao thả vào bổ sung thức ăn cho chúng.
Cách nuôi lợn, vỗ béo đàn lợn bằng nguồn thức ăn có sẵn trong tự nhiên không những giúp người nông dân giảm chi phí một cách tối thiểu trong khâu chăm sóc mà còn làm tăng chất lượng thịt cho đàn lợn.
Lợn nặng khoảng 35-40kg sẽ được xuất chuồng lợn đen thành phẩm và luôn đắt hàng. Do thịt lợn đen nuôi tự nhiên, không ăn cám lại có mùi vị thơm ngon nên được xem như đặc sản, cứ xuất chuồng đến đâu là thương lái đến tận nơi mua hàng. Đặc biệt, mỗi dịp Tết đến hay có lễ hội là thịt lợn đen bán rất chạy bởi theo phong tục địa phương, ăn thịt lợn đen miền núi trong ngày Tết sẽ mang lại may mắn.
Mô hình nuôi lợn đen thả tự do được áp dụng rộng rãi
Nhiều người nông dân cho biết, vì là đặc sản nên thịt lợn đen không bao giờ sợ ế hàng, dù giá cao nhưng năm nào các mối hàng cũng gọi đặt trước vì sợ hết. Đặc biệt, thịt lợn đen rất giữ giá, không biến động như thịt lợn thông thường mà tăng đều qua các năm nên người nông dân nuôi lợn đen không bao giờ lo lỗ do biến động thị trường.
Không riêng gì khu vực miền núi phía Bắc, nhiều hộ nông dân phía Nam cũng khởi nghiệp từ mô hình chăn nuôi lợn đen và gặt hái nhiều thành công không kém cạnh. Có hộ ban đầu mua một cặp lợn đen về nuôi thử. Nhờ được chăm sóc tốt, 2 con lợn hay ăn chóng lớn, chẳng mấy chốc đã xuất bán và thu được lời. Sau nhiều năm gắn bó với nghề nuôi lợn đen, có gia đình không những trả hết nợ gốc, lãi cho ngân hàng mà còn có tiết kiệm được 1 khoản để tái đầu tư, phát triển chăn nuôi lợn đen bản địa.
Nuôi lợn đen giúp nhiều hộ nông dân vươn lên làm giàu
Theo kinh nghiệm của người nông dân, để đàn lợn sinh trưởng và phát triển tốt, phải tiêm phòng đầy đủ, mỗi ngày phải rửa chuồng trại một lần. Khi lợn con sinh được 5-10 ngày tuổi phải tiêm sắt, giúp lợn con tăng sức đề kháng, không bị còi cọc, chậm lớn. Khi lợn con được 1,5 tháng đến 2 tháng tuổi phải tách khỏi lợn mẹ. Định kỳ từ 2-3 tháng tiêm thuốc phòng dịch cho lợn một lần.
Cứ 3 tháng 1 lần, nông dân cho xuất chuồng từ 8-10 con lợn đen thương phẩm. Ngoài bán lợn thịt, họ còn bán cả lợn giống. Trung bình mỗi năm trừ đi các chi phí thức ăn, thuốc thang, mỗi gia đình thu về khoản lợi nhuận lên đến hơn 300 triệu đồng. Nhiều hộ nông dân tại các địa phương đang cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm, nguồn thức ăn để phát triển mô hình nuôi lợn đen, vươn lên làm giàu.
