Đặc sản mọc lên từ bùn đất, xưa dành cho "người nghèo" nay được ưa chuộng giá 80.000 đ/kg, trồng 5 tháng cho thu hoạch

H.A
Củ mã thầy có phần ruột trắng giòn, mọng nước, vị ngọt thanh tự nhiên, vừa ngon khi ăn tươi vừa thích hợp chế biến nhiều món ăn hấp dẫn. Từ loại củ dân dã ở các vùng quê, mã thầy nay trở thành đặc sản được nhiều người thành phố tìm mua mỗi dịp vào mùa.

Không có vẻ ngoài bắt mắt nhưng củ mã thầy vẫn được nhiều người yêu thích nhờ phần ruột trắng trong, mọng nước, vị ngọt thanh và độ giòn sần sật đặc trưng. Từng là loại củ quen thuộc ở những vùng quê, mã thầy ngày nay trở thành thức quà được người thành phố săn tìm mỗi khi vào mùa, vừa có thể ăn tươi vừa dùng để chế biến nhiều món ngon, thanh mát.

Mã thầy là loại củ không còn xa lạ với người dân ở nhiều vùng miền. Miền Bắc thường gọi là củ mã thầy, trong khi ở miền Nam, loại nông sản này được biết đến nhiều hơn với tên gọi củ năng. Cây mã thầy thuộc nhóm thực vật thân thảo, ưa môi trường ẩm ướt, thường sinh trưởng ở những vùng đất thấp, ruộng trũng, đầm lầy hoặc khu vực ven ao hồ.

Điểm đặc biệt của loại cây này là phần thân nằm dưới mặt đất phát triển thành củ. Củ mã thầy thường có hình tròn hoặc hơi dẹt, kích thước không quá lớn, lớp vỏ bên ngoài màu nâu sẫm đến tím đen, bề mặt có nhiều vòng ngang và những mắt nhỏ. Nhìn bên ngoài, củ khá thô ráp, không có gì nổi bật, nhưng khi gọt sạch lớp vỏ, phần ruột bên trong lại trắng ngần, đôi khi hơi trong, trông rất hấp dẫn.

Mã thầy ngon thường có củ chắc, cầm nặng tay, không bị mềm nhũn hay dập nát. Khi cắn thử, phần thịt giòn tan, nhiều nước, mang vị ngọt dịu tự nhiên. Hương vị của loại củ này có nét gần giống củ đậu nhưng độ giòn chắc hơn, hậu vị ngọt mát và không bị bở. Chính đặc điểm ấy khiến mã thầy có thể ăn trực tiếp như một loại trái cây, đặc biệt thích hợp trong những ngày thời tiết nóng bức.

Trước đây, mã thầy chủ yếu được trồng ở những vùng quê có điều kiện đất đai ẩm thấp, phục vụ nhu cầu ăn uống của gia đình hoặc đem bán tại các phiên chợ địa phương. Theo thời gian, nhờ hương vị dễ ăn và khả năng chế biến đa dạng, loại củ này ngày càng xuất hiện nhiều hơn tại các chợ dân sinh, cửa hàng nông sản và gánh hàng rong ở đô thị.

Hiện mã thầy được trồng tại một số tỉnh miền núi phía Bắc và các vùng có điều kiện thổ nhưỡng phù hợp ở miền Nam. Cây phát triển tốt ở môi trường đất ẩm, cần nguồn nước dồi dào trong quá trình sinh trưởng. Người trồng thường lựa chọn những củ giống khỏe mạnh, không bị sâu bệnh để xuống giống, sau đó duy trì độ ẩm và chăm sóc cho cây phát triển.

Thời gian từ khi trồng đến lúc thu hoạch thường kéo dài khoảng 5-6 tháng, tùy điều kiện thời tiết, giống cây và cách chăm sóc. Khi cây bước vào giai đoạn cuối của chu kỳ sinh trưởng, phần thân lá dần chuyển màu, người dân sẽ kiểm tra tình trạng củ dưới đất để xác định thời điểm thu hoạch. Củ đạt độ già thường chắc, có kích thước phù hợp và tích lũy được lượng đường tự nhiên, cho vị ngọt rõ hơn.

Mã thầy thường được thu hoạch theo mùa, phổ biến vào khoảng tháng 12 đến tháng 3 âm lịch. Đây cũng là thời điểm nhiều tiểu thương nhập hàng về bán, người tiêu dùng tranh thủ mua để thưởng thức khi củ còn tươi ngon. Do mỗi năm thường chỉ có một vụ thu hoạch chính nên vào mùa, loại củ này khá được ưa chuộng.

Trên thị trường, mã thầy tươi có giá khoảng 30.000-50.000 đồng/kg, tùy kích thước, chất lượng và nguồn cung. Những củ to, đồng đều, ít bị sứt vỏ thường được khách hàng ưu tiên lựa chọn. Trong khi đó, mã thầy đã gọt vỏ sẵn có giá cao hơn, khoảng 70.000-80.000 đồng/kg do người bán phải bỏ thêm thời gian và công sức sơ chế.

Mã thầy có thể ăn trực tiếp sau khi rửa sạch, gọt vỏ, mang đến vị giòn mọng, ngọt thanh và cảm giác mát lành. Ngoài ra, loại củ này còn được dùng nấu chè cùng đậu xanh, hạt sen, làm chè mã thầy bọc bột năng với lớp ngoài dai mềm, bên trong giòn sần sật. Trong các món mặn, mã thầy thường được thái nhỏ làm nhân nem, chả giò, bánh hấp hoặc đem hầm xương, nấu canh cùng rau củ, giúp món ăn thêm ngọt tự nhiên và hấp dẫn.