Nhiều nghiên cứu cho thấy, đôi bàn tay có mối liên hệ mật thiết với sự phát triển của não bộ. Thông qua những cử động và cách sử dụng đôi tay, bố mẹ có thể phần nào quan sát sự phát triển các kỹ năng của bé.
Theo đó 7 cử chỉ nhỏ ở đôi bàn tay mà bố mẹ nên chú ý, bởi phản ánh những bước tiến quan trọng trong quá trình phát triển nhận thức của trẻ.
Muốn nắm lấy mọi thứ trong tầm mắt
Bé thích nắm lấy quần áo, đồ chơi, giật tóc, nhặt những mẩu vụn nhỏ và với tay về phía bất cứ thứ gì thu hút sự chú ý.
Đây được xem là biểu hiện của quá trình phát triển khả năng phối hợp tay và mắt. Từ những cái vẫy tay vô thức đến việc chủ động cầm nắm đồ vật hay chuyển đồ từ tay này sang tay kia, mỗi cử động đều đòi hỏi sự phối hợp giữa mắt, não bộ và đôi tay. Qua đó, trẻ dần rèn luyện khả năng tập trung và phán đoán.
Thêm vào đó, trong khoảng 1 tuổi, hầu hết trẻ đều bước vào giai đoạn thích ném đồ vật. Bé có thể liên tục ném đồ xuống đất, trong khi bố mẹ vừa nhặt lên thì bé lại tiếp tục ném, khiến nhiều người mất kiên nhẫn.
Thực chất, đây là cách trẻ khám phá mối quan hệ nhân quả. Bé muốn tìm hiểu điều gì sẽ xảy ra khi buông tay, vì sao đồ vật rơi xuống và âm thanh phát ra khác nhau tùy theo trọng lượng của chúng. Những trải nghiệm này giúp trẻ rèn luyện khả năng quan sát, tư duy logic và sức mạnh của cánh tay.
Lời khuyên: Bố mẹ có thể chuẩn bị lục lạc và các loại đồ chơi có kết cấu khác nhau để bé tự do cầm nắm, khám phá. Khi có cơ hội thực hành, kỹ năng vận động tinh của bé càng được rèn luyện.
Thích cắn tay và mút ngón tay
Đối với trẻ dưới 1 tuổi, mút tay là một hành vi tự nhiên, đồng thời cũng là cách bé khám phá bản thân.
Trẻ sơ sinh chủ yếu khám phá mọi thứ bằng miệng. Việc bé có thể đưa tay chính xác vào miệng cho thấy khả năng phối hợp giữa mắt, tay và não bộ đang phát triển. Khi buồn chán, cáu kỉnh hoặc buồn ngủ, bé cũng thường mút tay để tự trấn an và điều chỉnh cảm xúc.
Lời khuyên: Bố mẹ nên thường xuyên vệ sinh tay cho bé, không nên ép bé bỏ tay ra khỏi miệng. Hãy dành thời gian trò chuyện, chơi cùng con và nhẹ nhàng hướng sự chú ý của bé sang hoạt động khác. Khi lớn hơn, bé có thể tự giảm dần thói quen mút tay.
Dùng ngón trỏ chỉ vào một vật để chủ động thể hiện nhu cầu
Khoảng 10 tháng tuổi, nhiều bé bắt đầu biết duỗi ngón trỏ để chỉ vào những thứ mình yêu thích hoặc muốn có. Khi muốn uống nước, uống sữa hay lấy đồ chơi, bé sẽ dùng ngón tay nhỏ xíu để ra hiệu cho bố mẹ.
Đây là một dấu hiệu đáng chú ý trong quá trình phát triển nhận thức và ngôn ngữ. Bé không còn chỉ thụ động tiếp nhận thông tin mà đã biết chủ động quan sát, bày tỏ mong muốn và hiểu rằng người lớn có thể phản hồi khi mình chỉ tay.
Lời khuyên: Khi bé chỉ vào một đồ vật, bố mẹ hãy nhanh chóng phản hồi và gọi tên món đồ đó. Cách tương tác này giúp bé kết nối hình ảnh với từ ngữ, từ đó hỗ trợ quá trình học ngôn ngữ.
Thích xé giấy và lật đi lật lại các cuốn sách tranh
Việc xé giấy và lật trang lại là những hoạt động hữu ích giúp trẻ rèn luyện kỹ năng vận động tinh.
Để lật trang hay xé giấy, bé cần học cách điều chỉnh lực và kiểm soát các ngón tay. Trong quá trình đó, bé còn được khám phá sự khác biệt về chất liệu, độ dày và âm thanh của giấy, đồng thời rèn luyện khả năng tập trung và sự khéo léo của đôi tay.
Lời khuyên: Bố mẹ có thể chuẩn bị những cuốn sách bằng giấy màu sạch hoặc loại vải an toàn, dễ xé để bé tự do khám phá. Tuy nhiên, cần quan sát để tránh bé cho giấy hoặc vải vào miệng, gây nguy cơ hóc, nghẹn.
Chủ động bắt chước động tác vỗ tay và vẫy tay chào tạm biệt
Khi thấy người lớn vỗ tay, bé cũng vỗ tay theo, khi có người ra về, bé biết vẫy tay chào tạm biệt. Những cử chỉ tưởng chừng đơn giản này lại phản ánh nhiều kỹ năng đang phát triển ở trẻ.
Để bắt chước được một hành động, bé cần quan sát, ghi nhớ động tác rồi điều khiển đôi tay để thực hiện lại. Quá trình này cho thấy khả năng quan sát, ghi nhớ và bắt chước của trẻ, đồng thời phản ánh sự phát triển về nhận thức xã hội.
Lời khuyên: Bố mẹ có thể thường xuyên chơi các trò bắt chước cử chỉ với bé trong sinh hoạt hàng ngày. Việc lặp lại và kiên nhẫn khuyến khích sẽ giúp trẻ từng bước củng cố khả năng học hỏi.
Dùng ngón cái và ngón trỏ kẹp chặt các vật nhỏ
Đây là một cột mốc đáng chú ý trong quá trình phát triển của bé.
Khoảng 9 tháng tuổi, nhiều trẻ bắt đầu biết dùng ngón cái và ngón trỏ để kẹp, nhặt chính xác những hạt nhỏ, thức ăn mềm dễ tan trong miệng hoặc các mẩu vụn.
Động tác tưởng chừng đơn giản này đòi hỏi sự kiểm soát chính xác của các cơ nhỏ ở đầu ngón tay dưới sự điều khiển của não bộ.
Đây là dấu hiệu cho thấy kỹ năng vận động tinh và khả năng phối hợp tay - mắt đang phát triển, đồng thời tạo nền tảng cho việc thực hành và học hỏi sau này.
Thích bấm nút và bị ám ảnh bởi việc nhấn các công tắc
Trẻ sơ sinh thường rất thích ấn các nút và công tắc nhỏ trên đồ chơi. Mỗi lần ấn, đồ chơi lại phát sáng hoặc phát ra âm thanh, khiến bé thích thú và liên tục lặp lại hành động này.
Đây là dấu hiệu cho thấy bé đang chủ động khám phá mối quan hệ nhân quả. Bé dần nhận ra rằng khi mình thực hiện một hành động, sẽ tạo ra một kết quả tương ứng. Khả năng chủ động khám phá và dự đoán kết quả là nền tảng quan trọng cho sự phát triển nhận thức.
Lời khuyên: Bố mẹ có thể chuẩn bị những món đồ chơi có nút bấm an toàn và giải thích cho bé trong lúc chơi. Qua đó, trẻ từng bước hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa hành động và kết quả, đồng thời được khuyến khích khám phá.
