Với nhiều người thuộc thế hệ 8X, 9X, ký ức về những ngày hè ở quê thường gắn với các loại quả mọc tự nhiên quanh nhà. Không phải những thức quà đắt tiền, đôi khi chỉ là vài chùm quả dại hái bên bờ rào, ven đường hay trong những bụi cây cũng đủ khiến lũ trẻ thích thú, trong đó phải kể tới quả chim chim.
Từng mọc hoang ở nhiều vùng quê, loại quả nhỏ có màu đỏ bắt mắt này nay được nhắc lại trên mạng xã hội và trở thành món quà quê khiến nhiều người tìm mua để nhớ lại hương vị tuổi thơ.
Cây chim chim thường xuất hiện ở các khu vực bờ bụi, bãi đất trống, ven rừng tại một số tỉnh miền Trung và miền Nam. Cây không quá cao, tán nhiều cành, mọc khá rậm nên khi vào mùa quả, chỉ cần đi ngang qua cũng dễ bắt gặp những chùm trái nổi bật giữa màu xanh của lá. Quả thường mọc thành chùm dài, mỗi chùm có nhiều trái nhỏ xếp sát nhau. Từ những quả xanh ban đầu, chúng dần chuyển sang đỏ khi chín, tạo thành những chùm màu sắc rực rỡ.
Mùa chim chim thường rơi vào khoảng tháng 5-6, đúng thời điểm trẻ em bắt đầu bước vào kỳ nghỉ hè. Đây cũng là lúc những cây mọc ven bờ rào, bãi đất hoặc gần rừng trở thành địa điểm quen thuộc của những đứa trẻ thích khám phá. Quả xanh có vị chua, hơi chát, nhưng khi chín đỏ thì vị thay đổi rõ rệt, trở nên ngọt thanh và mọng nước hơn. Một chút chua nhẹ còn sót lại khiến hương vị không quá ngọt, ăn trong những ngày nóng khá dễ chịu.
Phần thịt của chim chim không dày, trong khi hạt nằm giữa quả tương đối lớn. Tuy vậy, đây lại là một phần tạo nên trải nghiệm đặc biệt khi ăn. Quả chín vừa hái xuống có độ mềm mọng, khi cắn và nhai gần hạt vẫn cho cảm giác hơi giòn. Không cần chế biến cầu kỳ, người dân quê thường rửa sạch rồi ăn trực tiếp. Có người để quả trong ngăn mát trước khi ăn để tăng cảm giác mát lạnh, nhất là vào những ngày hè.
Khi quả chín đỏ, những chùm quả thường thu hút các loại chim ăn quả tìm đến. Chúng ăn quả rồi phát tán hạt sang những khu vực khác, nhờ đó cây có thể tiếp tục mọc ở nhiều nơi. Chính đặc điểm này cũng được nhiều người lý giải là nguồn gốc của tên gọi chim chim.
Ngày trước, chẳng mấy ai nghĩ đến chuyện bán loại quả này. Cây mọc tự nhiên, đến mùa thì trẻ con hái ăn hoặc người lớn tiện tay hái vài chùm mang về. Với thế hệ 8X, 9X, chim chim gắn với những buổi đi chơi ngoài đồng, chăn trâu, chăn bò hay đi học về rồi rủ nhau tìm quả. Chẳng cần có tiền trong túi, chỉ cần bắt gặp một cây đang mùa chín là cả nhóm có thể ngồi bên bờ rào, vừa hái vừa ăn đến khi hết quả.
Nhiều ký ức tuổi thơ về chim chim cũng bắt đầu từ những chùm quả đỏ. Có người nhớ cảm giác hái được một chùm thật lớn rồi chia cho bạn bè, có người nhớ những quả còn xanh được hái xuống vì không chờ nổi đến khi chín. Vị chua, hơi chát của quả non hay vị ngọt thanh của quả chín đều trở thành một phần của những mùa hè đã qua. Vì vậy, khi hình ảnh chim chim được chia sẻ trở lại trên các hội nhóm, nhiều người nhanh chóng nhận ra và nhắc về món quà vặt từng rất quen thuộc.
Cây chim chim có sức sống khá tốt trong tự nhiên và có thể phát triển từ hạt. Hạt được phát tán qua hoạt động của các loài chim hoặc rơi xuống đất quanh cây mẹ, sau đó nảy mầm khi gặp điều kiện phù hợp. Nếu trồng chủ động, cây có thể được nhân giống bằng hạt, trồng ở nơi có ánh sáng và đất thoát nước tốt. Trong quá trình phát triển, việc cắt tỉa những cành già, cành quá rậm giúp cây thông thoáng và thuận tiện hơn khi thu hái quả.
Hiện nay, nguồn quả bán ở chợ quê và trên chợ mạng chủ yếu vẫn là quả được thu hái theo mùa từ những khu vực cây mọc tự nhiên. Một số người bán trên mạng rao loại quả này với giá khoảng 15.000-30.000 đồng/kg. Với người chưa từng biết đến, những chùm quả đỏ mọng, cái tên lạ và cách ăn trực tiếp khiến chim chim trở thành một loại quả khá thú vị để thử. Còn với những người từng lớn lên cùng bờ rào, bụi cây và những mùa hè ở quê, đó còn là cách tìm lại hương vị của một thức quà dân dã từng hiện diện trong những năm tháng tuổi thơ.
