Khi nói đến những thực phẩm cần hạn chế để bảo vệ tim mạch, nhiều người thường nghĩ ngay đến thịt mỡ, mỡ động vật hoặc các món chiên nhiều dầu. Tuy nhiên, chế độ ăn ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch không chỉ nằm ở một vài loại thực phẩm mà còn phụ thuộc vào tổng lượng muối, chất béo, đường và thực phẩm chế biến được sử dụng hằng ngày.
Trong đó, thực phẩm chế biến sẵn nhiều natri và những sản phẩm có chứa chất béo chuyển hóa công nghiệp là hai nhóm cần đặc biệt lưu ý. Vấn đề không nằm ở việc ăn một lần mà chủ yếu liên quan đến thói quen sử dụng thường xuyên, kéo dài.
Thực phẩm chế biến sẵn nhiều natri
Muối là nguyên liệu quen thuộc trong bữa ăn, nhưng lượng natri đưa vào cơ thể không chỉ đến từ lọ muối trong căn bếp. Nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn liền, thịt chế biến, đồ muối chua hay các món ăn vặt mặn cũng có thể chứa lượng natri đáng kể.
Điều đáng lưu ý là những thực phẩm này thường khá tiện lợi, dễ bảo quản và có hương vị đậm đà nên nhiều người có thể sử dụng thường xuyên mà không nhận ra tổng lượng natri trong khẩu phần ăn đã tăng lên.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày, tương đương dưới 5 g muối. Việc tiêu thụ quá nhiều natri trong thời gian dài có thể góp phần làm tăng huyết áp, từ đó tạo thêm áp lực cho hệ tim mạch.
Vì vậy, thay vì chỉ giảm lượng muối sử dụng khi nấu ăn, mỗi gia đình cũng nên chú ý đến thành phần dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm, đặc biệt với những sản phẩm chế biến sẵn.
Có thể ưu tiên thực phẩm tươi, ít chế biến hơn và hạn chế thói quen ăn quá mặn. Khi mua thực phẩm đóng gói, việc so sánh hàm lượng natri giữa các sản phẩm cũng là cách đơn giản để kiểm soát lượng muối đưa vào cơ thể.
Sản phẩm chứa chất béo chuyển hóa công nghiệp
Nhóm thứ hai cần chú ý là các sản phẩm có chứa chất béo chuyển hóa công nghiệp. Loại chất béo này có thể được hình thành trong quá trình sản xuất công nghiệp và từng được sử dụng trong một số sản phẩm nhằm cải thiện kết cấu, hương vị hoặc thời hạn bảo quản.
Chất béo chuyển hóa công nghiệp đáng lưu ý vì có thể làm tăng cholesterol LDL và giảm cholesterol HDL. Đây là những thay đổi không có lợi cho sức khỏe tim mạch khi xảy ra trong thời gian dài.
Chúng có thể xuất hiện trong một số loại thực phẩm chế biến như bánh ngọt, đồ ăn vặt, thực phẩm chiên rán hoặc sản phẩm sử dụng chất béo được hydro hóa một phần. Tuy nhiên, thành phần của mỗi sản phẩm khác nhau, vì vậy không nên mặc định rằng tất cả bánh ngọt hay thực phẩm chiên đều chứa chất béo chuyển hóa.
Khi lựa chọn thực phẩm đóng gói, người tiêu dùng nên đọc bảng thành phần và thông tin dinh dưỡng thay vì chỉ dựa vào tên gọi của sản phẩm.
Điều này cũng không có nghĩa là phải loại bỏ hoàn toàn chất béo khỏi chế độ ăn. Cơ thể vẫn cần chất béo để thực hiện nhiều chức năng sinh lý. Quan trọng hơn là lựa chọn nguồn chất béo phù hợp và hạn chế những sản phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa hoặc chất béo chuyển hóa công nghiệp.
Các nguồn chất béo không bão hòa như cá, các loại hạt và một số loại dầu thực vật có thể được sử dụng hợp lý trong chế độ ăn cân bằng.
Muốn bảo vệ tim mạch, không chỉ cần “kiêng” một món
Một chế độ ăn tốt cho tim mạch không nên được hiểu đơn giản là loại bỏ hoàn toàn một loại thực phẩm. Quan trọng hơn là xây dựng thói quen ăn uống cân bằng trong thời gian dài.
Bữa ăn có thể tăng cường rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn protein phù hợp, đồng thời giảm thực phẩm quá mặn, nhiều đường và các sản phẩm chế biến ở mức độ cao.
Bên cạnh chế độ ăn, vận động thường xuyên cũng đóng vai trò quan trọng. Việc duy trì cân nặng phù hợp, hạn chế ngồi quá lâu và lựa chọn hình thức vận động phù hợp với thể trạng đều góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch.
Đặc biệt, những người có tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc các yếu tố nguy cơ tim mạch nên trao đổi với bác sĩ về chế độ ăn và mức độ vận động phù hợp, thay vì tự ý loại bỏ quá nhiều nhóm thực phẩm khỏi khẩu phần.
Thông điệp quan trọng nhất không phải là “không được ăn gì”, mà là kiểm soát tần suất, khẩu phần và chất lượng tổng thể của chế độ ăn. Khi những thay đổi nhỏ được duy trì đều đặn, chúng có thể trở thành một phần của lối sống có lợi hơn cho sức khỏe tim mạch.
