Khi con bước vào tiểu học, gia đình cũng bước vào một giai đoạn mới trong hành trình đồng hành cùng trẻ. Làm bố mẹ của một học sinh tiểu học không đơn giản là thường xuyên nhắc con phải chăm chỉ học tập. Những lời nhắc hung chung, lặp lại nhiều lần dễ khiến trẻ nghe quen tai nhưng chưa hiểu mình cần làm gì.
Theo một giáo viên chủ nhiệm có nhiều năm kinh nghiệm, khi trẻ bắt đầu học tiểu học, bố mẹ nên tập trung giúp con hình thành 4 tư duy quan trọng trong học tập. Khi có cách học và thái độ học tập phù hợp, kết quả của trẻ cũng sẽ dần được cải thiện.
Chú ý lắng nghe bài giảng trên lớp là cách học hiệu quả
Nhiều bố mẹ cho rằng sự khác biệt giữa trẻ nằm ở trí thông minh. Tuy nhiên, với học sinh tiểu học, phương pháp học tập cũng tạo ra khác biệt rõ rệt. Khi trẻ có thể ngồi yên, tập trung và theo dõi bài giảng trên lớp, kết quả học tập thường sẽ thuận lợi hơn.
Đó cũng là lý do nhiều học sinh lớp 1 được rèn luyện từ những việc đơn giản như ngồi yên và tập trung trong 10 phút. Mục tiêu là giúp trẻ hình thành khả năng chú ý và lắng nghe khi học. Tuy nhiên, tập trung trên lớp không đồng nghĩa với việc chỉ ngồi yên, mà cần biết cách tham gia vào bài học.
Xem trước bài học
Trước khi bắt đầu bài mới, trẻ nên dành vài phút làm quen với nội dung sắp học. Không cần tìm hiểu quá sâu, chỉ cần nắm sơ qua tài liệu để khi giáo viên giảng bài, trẻ không bị phân tâm vì nội dung hoàn toàn xa lạ.
Chủ động tương tác với giáo viên
Trẻ nên theo kịp nhịp độ giảng dạy và tích cực tham gia thảo luận, kể cả khi chưa chắc mình đã hiểu bài. Việc tương tác giúp trẻ duy trì sự tập trung và chủ động hơn trong giờ học.
Hãy để trẻ trở thành “giáo viên nhí” và dạy học vào buổi tối
Mỗi ngày trước khi làm bài tập, trẻ “dạy” lại cho bố mẹ hoặc anh chị em trong nhà. Nhìn bên ngoài giống như một trò chơi, nhưng thực tế đây là cách giúp con kiểm tra mức độ hiểu bài. Khi có thể tự giải thích một kiến thức cho người khác, trẻ cũng hiểu bài sâu hơn. Đây chính là tinh thần của phương pháp học tập Feynman.
Để con chọn môn học mình thích
Ban đầu, con muốn dạy môn nào cũng được. Khi học lớp 1, trẻ có thể bắt đầu bằng việc dạy nhạc. Sau đó, khuyến khích con thử dạy toán hoặc tiếng Việt, Tiếng Anh. Khi cảm thấy được bố mẹ coi trọng và lắng nghe, trẻ sẽ hào hứng hơn với việc “làm giáo viên”.
Bố mẹ hãy “giả vờ không hiểu”
Cách trình bày của trẻ chắc chắn chưa thể rõ ràng như giáo viên hay người lớn, đôi khi còn lan man hoặc thiếu mạch lạc. Bố mẹ không cần vội sửa lỗi, hãy đóng vai một “học sinh” và đặt những câu hỏi chân thành để con giải thích.
Quá trình này buộc trẻ phải tự suy nghĩ, sắp xếp lại kiến thức và tìm cách diễn đạt cho người khác hiểu. Bố mẹ càng đặt mình vào vai người chưa biết, trẻ càng có cơ hội đào sâu và hiểu rõ điều mình đang học.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc rèn luyện thói quen đọc sách
Đọc sách là nền tảng cho việc học nhiều môn khác nhau và kỹ năng này càng được hình thành sớm càng có lợi cho trẻ. Nếu đến những lớp học cao hơn mới bắt đầu chú trọng cải thiện khả năng đọc, trẻ sẽ gặp nhiều khó khăn hơn.
Cho trẻ đọc những cuốn sách mình yêu thích
Khi trẻ mới bắt đầu yêu thích truyện tranh hay những cuốn sách đơn giản, bố mẹ không nên vội ngăn cản. Điều quan trọng trước hết là duy trì thói quen đọc, sau đó mới từng bước nâng độ khó của sách.
Hãy để trẻ đọc những gì mình hứng thú, rồi dần hướng con đến những nội dung phong phú hơn. Đừng khiến trẻ mất hứng thú bằng việc vừa mở sách đã liên tục hỏi: “Từ này nghĩa là gì?”.
Duy trì một thời gian đọc cố định mỗi ngày
Mỗi tối trước khi đi ngủ, cả nhà dành khoảng 20 phút để đọc sách. Nếu con có nhiều bài tập, thời gian đọc được rút ngắn còn vài trang, nhưng vẫn duy trì việc đọc.
Thói quen được hình thành từ sự đều đặn mỗi ngày, không phải từ việc đọc thật lâu trong một lần. Đọc 20 phút mỗi ngày trong một tháng hiệu quả hơn việc dành hai tiếng đọc sách vào cuối tuần rồi bỏ quên trong những ngày còn lại.
Đừng biến đọc sách thành một nhiệm vụ
Một cách dễ khiến trẻ mất hứng thú là yêu cầu con chép lại những từ ngữ hay hoặc viết bài tóm tắt sau mỗi cuốn sách. Sau khi đọc, bố mẹ có thể trò chuyện tự nhiên với con bằng những câu hỏi như: “Sau đó chuyện gì xảy ra với nhân vật chính?” hay “Nếu là con, con sẽ làm gì trong tình huống đó?”.
Những cuộc trò chuyện như vậy giúp trẻ rèn khả năng hiểu nội dung, diễn đạt suy nghĩ và tư duy phản biện, hiệu quả hơn việc ép con chép lại hàng loạt từ ngữ, câu văn sau mỗi lần đọc.
Hãy dạy trẻ cách xem xét và phân tích những sai lầm của mình
Những học sinh có thành tích tốt không phải không mắc lỗi, mà là biết nhìn lại để không lặp lại cùng một lỗi. Có trẻ học tập và luyện tập rất nhiều nhưng điểm số vẫn không cải thiện, bởi các em dành nhiều thời gian cho việc làm bài nhưng chưa thực sự phân tích những sai sót của mình.
Muốn việc học đạt hiệu quả, trẻ cần biết ôn lại kiến thức và hiểu rõ nguyên nhân của từng lỗi sai. Vì vậy, bố mẹ nên hướng dẫn con sử dụng sổ ghi lỗi một cách đúng cách.
Sổ ghi lỗi không cần đẹp, quan trọng là trả lời được 3 câu hỏi
Nhiều trẻ dành nhiều thời gian chép lại bài, trang trí hoặc dán hình vào sổ lỗi nhưng chưa thực sự suy nghĩ về nguyên nhân sai. Bố mẹ có thể yêu cầu con ghi ngắn gọn 3 câu:
Con sai ở đâu?
Vì sao con sai: chưa hiểu kiến thức, đọc nhầm đề hay tính toán sai?
Lần sau con cần làm gì để tránh lỗi này?
Khi trẻ tự viết được câu trả lời, con mới thực sự hiểu vấn đề. Nếu chưa giải thích được, trẻ cần xem lại bài hoặc hỏi giáo viên.
Cần thường xuyên làm lại những câu đã sai
Cuối tuần, trẻ nên làm lại những câu mình đã làm sai trong tuần và tiếp tục xem lại trước mỗi kỳ kiểm tra. Khi tự giải quyết chính xác, trẻ mới thực sự nắm được kiến thức.
Những câu đã làm đúng ba lần liên tiếp có thể gạch bỏ khỏi sổ. Sổ ghi lỗi không cần dày, điều quan trọng là những lỗi trong đó thực sự được trẻ hiểu và khắc phục.
Phân biệt “không biết làm” và “bất cẩn”
Với những câu trẻ không biết cách giải, cần xem lại kiến thức liên quan để tìm ra lỗ hổng. Với lỗi bất cẩn, trẻ cần rèn những thao tác cụ thể như khoanh từ khóa trong đề, kiểm tra lại bài sau khi làm và giữ phần nháp gọn gàng.
Đây đều là những kỹ năng có thể luyện tập. Vì vậy, thay vì chỉ nhắc con “lần sau cẩn thận hơn”, hãy giúp trẻ xác định rõ mình sai ở đâu và cần làm gì để sửa lỗi.
