Trẻ nhỏ thường có xu hướng chọn những việc khiến mình vui vẻ, thoải mái và né tránh việc đòi hỏi nỗ lực. Đây là điều dễ hiểu, bởi tính tự giác, sự kiên trì và tinh thần trách nhiệm đều cần được rèn luyện qua thời gian.
Muốn trưởng thành, mỗi người đều cần học cách vượt qua sự thoải mái trước mắt để hoàn thành những việc cần làm. Với trẻ, quá trình này bắt đầu từ những thói quen nhỏ trong cuộc sống hàng ngày.
Đối với các gia đình bình thường, bố mẹ không nhất thiết phải đầu tư quá nhiều tiền bạc hay tạo ra những điều kiện đặc biệt để con phát triển. Điều quan trọng là kiên trì hướng dẫn và đặt ra những nguyên tắc phù hợp.
Dưới đây là 5 điều bố mẹ cần kiên định khi nuôi dạy con. Mục đích không phải gây áp lực hay buộc trẻ phải làm theo mọi yêu cầu của người lớn, mà là giúp con hình thành tính kỷ luật, biết chịu trách nhiệm và có nền tảng vững vàng để trưởng thành.
Điều chỉnh thái độ học tập của trẻ
Việc chú trọng thái độ học tập không nhằm ép con đạt điểm cao hay đăng ký thật nhiều lớp học thêm, mà là giúp trẻ hình thành thói quen sống thực tế và có trách nhiệm. Nếu thường xuyên qua loa, né tránh nỗ lực trong học tập từ nhỏ, trẻ cũng dễ gặp khó khăn khi phải tự giải quyết công việc lúc trưởng thành.
Vậy bố mẹ nên làm gì?
Hãy giúp trẻ duy trì thời gian học cố định mỗi ngày, tự hoàn thành bài tập và chủ động suy nghĩ khi gặp câu hỏi khó, thay vì dễ dàng bỏ cuộc. Điểm số ở mức trung bình vẫn có thể chấp nhận, nhưng thái độ làm bài qua loa, nói dối hoặc trốn tránh trách nhiệm cần được uốn nắn nghiêm túc.
Rèn luyện tính tự lập cho trẻ
Bố mẹ không nên làm thay con mọi việc hay bao bọc con quá mức. Khi trẻ được chăm lo từ những việc nhỏ nhất và luôn được che chắn trước khó khăn, con sẽ ít có cơ hội học cách tự giải quyết vấn đề, dễ nản lòng khi gặp thất bại.
Bố mẹ càng làm thay nhiều, trẻ sẽ ít có cơ hội rèn luyện khả năng tự lập. Vì vậy, hãy tạo điều kiện để con tự làm những việc phù hợp với độ tuổi: dọn đồ chơi khi 2-3 tuổi, tự sắp xếp cặp sách và đồ dùng học tập khi vào tiểu học, hoặc phụ giúp việc nhà như lau bàn, gấp quần áo.
Khi con gặp khó khăn, bố mẹ nên để trẻ tự suy nghĩ và tìm cách giải quyết trước, thay vì vội vàng can thiệp. Được trao cơ hội thử sức và tự chịu trách nhiệm, trẻ sẽ dần hình thành tính tự lập, sự tự tin và khả năng ứng phó với những thử thách trong cuộc sống.
Rèn luyện tinh thần trách nhiệm cho trẻ
Trẻ cần học cách chịu trách nhiệm về những việc mình làm. Giai đoạn 3-6 tuổi là thời điểm phù hợp để bố mẹ giúp con hình thành các quy tắc cơ bản, còn những năm tiểu học nên chú trọng bồi dưỡng ý thức trách nhiệm.
Khi con mắc lỗi hoặc gặp rắc rối, nhiều bố mẹ thường có xu hướng đứng ra giải quyết hoặc bao che cho con. Tuy nhiên, nếu được bảo vệ quá mức, trẻ dễ nghĩ rằng dù mình làm sai cũng sẽ có người đứng ra xử lý hậu quả. Lâu dần, con khó nhận biết giới hạn và thiếu thận trọng trong hành động.
Vậy bố mẹ nên làm gì?
Nếu con làm vỡ đồ, hãy hướng dẫn con cùng sửa chữa hoặc dọn dẹp; nếu con làm sai, hãy dạy con biết xin lỗi. Bố mẹ không cần đánh mắng, nhưng cũng không nên bao che hay bỏ qua mọi lỗi lầm. Trẻ cần hiểu rằng mỗi hành động đều có giới hạn và việc làm sai sẽ đi kèm những hậu quả phù hợp.
Khi được rèn luyện tinh thần trách nhiệm từ nhỏ, trẻ sẽ dần biết chịu trách nhiệm với lựa chọn và hành động của mình khi trưởng thành.
Giúp trẻ học cách kiểm soát cảm xúc
Trẻ có quyền bộc lộ cảm xúc, nhưng cần học cách thể hiện phù hợp và không làm tổn thương người khác.
Nhiều bố mẹ thường bỏ qua những cơn ăn vạ của con với suy nghĩ trẻ còn nhỏ, lớn lên sẽ tự biết điều chỉnh. Tuy nhiên, nếu thường xuyên quấy khóc, la hét hay đập phá để đạt được điều mình muốn mà không được hướng dẫn, trẻ dễ hình thành thói quen phản ứng tiêu cực khi tức giận.
Trẻ có quyền buồn bã, tức giận khi cảm thấy bị đối xử bất công hoặc không hài lòng. Bố mẹ cần tôn trọng cảm xúc của con, đồng thời giúp trẻ hiểu rằng không được dùng cơn giận để làm tổn thương người khác.
Khi con khóc lóc hoặc nổi nóng, bố mẹ nên giữ bình tĩnh trước khi trò chuyện. Hãy nói rõ với con rằng tức giận là cảm xúc bình thường, nhưng la hét vào người khác hay ném đồ đạc là những hành vi không được chấp nhận.
Chú trọng rèn luyện phẩm chất cho trẻ
Phẩm chất quan trọng không kém thành tích học tập. Điểm số phản ánh kết quả học tập ở một thời điểm, còn tính cách và cách ứng xử ảnh hưởng lâu dài đến các mối quan hệ cũng như con đường trưởng thành của trẻ.
Nếu kết quả học tập chưa tốt, trẻ vẫn có cơ hội cải thiện bằng sự nỗ lực. Trong khi đó, những thói quen và hành vi chưa phù hợp nếu không được uốn nắn từ sớm có thể trở nên khó thay đổi khi trẻ lớn lên.
Lòng tốt, sự lịch sự, tính trung thực và lòng biết ơn là những phẩm chất bố mẹ cần giúp con hình thành từ nhỏ. Những tình huống thường ngày trong gia đình chính là cơ hội để trẻ học cách cư xử, tôn trọng người khác và chịu trách nhiệm với hành động của mình.
