Trong các loại quả thường được dâng cúng thì có 5 loại quả gồm chuối, bưởi, cam, lựu và đào mang những ý nghĩa rất đẹp.
1. Quả chuối – nâng đỡ và che chở
Trong mâm ngũ quả truyền thống của nhiều gia đình miền Bắc, nải chuối thường nằm ở dưới cùng, nâng đỡ các loại quả khác.
Những quả chuối cong lên như bàn tay ôm lấy mâm quả, vì thế dân gian thường gửi gắm vào đó ý nghĩa che chở, sum vầy và nâng đỡ. Nải chuối xanh cũng tượng trưng cho sức sống, sự sinh sôi và mong muốn gia đình luôn gắn kết.
Đây cũng là lý do chuối thường giữ vị trí quan trọng trong mâm ngũ quả truyền thống, chứ không đơn thuần là một loại quả để làm đẹp.
2. Quả bưởi – mong gia đình tròn đầy
Quả bưởi có hình dáng tròn đầy, vỏ căng, màu sắc đẹp nên thường được đặt ở vị trí nổi bật trên ban thờ.
Theo quan niệm dân gian, hình tròn gợi đến sự viên mãn, đủ đầy và sum họp. Vì vậy, đặt quả bưởi trên ban thờ cũng là gửi gắm mong muốn gia đình yên ấm, cuộc sống không thiếu trước hụt sau.
Khi chọn bưởi, nên ưu tiên những quả còn tươi, dáng đẹp, cân đối, cầm chắc tay và không bị dập hoặc sâu bệnh.
3. Quả cam – cầu may mắn, thuận hòa
Cam có màu vàng cam tươi sáng, hình dáng tròn trịa và vị ngọt khi chín. Trong quan niệm dân gian, màu sắc rực rỡ của quả cam gợi đến sự may mắn, vui vẻ và những điều tốt lành.
Đặt cam trên ban thờ còn tạo cảm giác mâm quả đầy đặn, nhiều màu sắc, thể hiện mong muốn cuộc sống gia đình ngày càng sung túc.
Không cần chọn những quả quá to. Cam tươi, vỏ đẹp, không bị dập nát và có cuống còn xanh sẽ thích hợp hơn để bày trong nhiều ngày.
4. Quả lựu – mong con cháu đông vui
Bổ quả lựu ra sẽ thấy bên trong có rất nhiều hạt mọng nước. Chính đặc điểm này khiến người xưa liên tưởng đến sự sinh sôi, con cháu đông vui và gia đình có nhiều phúc khí.
Lựu còn có màu đỏ đẹp mắt khi chín, khiến mâm ngũ quả trở nên nổi bật hơn. Vì vậy, loại quả này thường được gắn với mong muốn gia đình có thêm niềm vui, con cháu hòa thuận, cuộc sống ngày càng sung túc.
Khi chọn lựu để bày ban thờ, nên chọn quả chắc, vỏ tươi, không mềm nhũn và không có dấu hiệu hư hỏng.
5. Quả đào – cầu sức khỏe, trường thọ
Quả đào từ lâu đã xuất hiện trong văn hóa phương Đông với ý nghĩa về sức khỏe và trường thọ.
Hình ảnh quả đào thường gắn với những lời chúc tốt đẹp dành cho người lớn tuổi, mong gia đình khỏe mạnh, bình an và có cuộc sống lâu dài, thuận lợi.
Quả đào có màu sắc đẹp, hình dáng mềm mại nên khi kết hợp cùng chuối, bưởi, cam và lựu sẽ tạo nên một mâm quả vừa có nhiều màu sắc vừa mang nhiều tầng ý nghĩa.
Không nhất thiết phải chọn quả thật lớn hay đắt tiền. Một mâm ngũ quả đẹp trước hết cần quả tươi, sạch, nguyên vẹn và được sắp xếp gọn gàng.
Vì sao gọi là “Ngũ Phúc”?
Năm loại quả trên có thể được hiểu theo cách biểu tượng: chuối mang ý nghĩa nâng đỡ, sum vầy; bưởi tượng trưng cho sự tròn đầy; cam gợi may mắn, thuận hòa; lựu gắn với con cháu đông vui; đào gửi gắm mong ước sức khỏe và trường thọ.
Tuy nhiên, cũng cần nói rõ rằng “5 loại quả Ngũ Phúc” không phải một quy định bắt buộc trong nghi lễ thờ cúng. Cách chọn mâm ngũ quả thay đổi theo vùng miền và từng gia đình và theo mùa vụ.
Điều quan trọng nhất vẫn là hoa quả tươi sạch, bày biện trang nghiêm và thể hiện lòng thành của gia chủ. Ý nghĩa của mâm ngũ quả nằm ở những lời cầu chúc tốt đẹp mà người dâng lễ gửi gắm trong đó.
*Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo chiêm nghiệm
