Nằm ven sông Hồng, thôn Đông Cao, xã Mê Linh, Hà Nội, nổi tiếng với giống bưởi đỏ có vẻ ngoài độc đáo, khi chín chuyển từ xanh sang vàng cam rồi đỏ thắm. Không chỉ có vị ngọt thanh, mọng nước, bưởi đỏ Đông Cao còn gắn với câu chuyện dân gian về sản vật tiến vua, được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ và ưa chuộng mỗi dịp Tết đến, xuân về.
Điểm đặc biệt của bưởi đỏ Đông Cao là màu sắc thay đổi theo thời gian. Khi đến mùa thu hoạch, khoảng dịp rằm tháng Tám, quả thường có vỏ hanh vàng, vị chua nhẹ. Nếu để trên cây thêm vài tháng, quả dần chuyển sang màu đỏ cam, đỏ hồng rồi đỏ sẫm, tạo nên vẻ ngoài bắt mắt. Đặc biệt, những trái được bao cẩn thận có thể lên màu đỏ đậm như son, trở thành sản vật được nhiều người tìm mua để trưng bày hoặc làm quà biếu.
Theo người dân địa phương, giống bưởi này đã xuất hiện ở Đông Cao từ lâu đời, còn được gọi là bưởi đỏ Tiến Vua. Từ những cây ban đầu, người dân đã kiên trì chiết cành, tuyển chọn và nhân giống, từng bước phát triển thành vùng trồng bưởi đỏ đặc trưng của địa phương.
Quả có hình dáng tròn đầy, trọng lượng phổ biến khoảng 1,2-2kg mỗi quả. Khi bổ ra, phần cùi và múi có sắc hồng đến đỏ nhạt, tạo nên sự khác biệt so với nhiều giống bưởi thông thường. Các tép bưởi mọng nước, tương đối giòn, vị ngọt thanh xen chút chua dịu, hương thơm nhẹ và không có vị đắng khó chịu.
Bưởi có thể được bóc múi ăn trực tiếp, dùng làm món tráng miệng hoặc kết hợp với các loại trái cây khác. Tuy nhiên, giá trị nổi bật của giống bưởi này nằm ở khả năng giữ quả lâu trên cây và chuyển sang màu đỏ vào thời điểm cuối năm. Bởi vậy, nhiều người không chỉ mua bưởi để thưởng thức mà còn lựa chọn những quả có hình dáng cân đối, màu sắc đẹp để bày trên bàn thờ ngày Tết.
Theo quan niệm dân gian, màu đỏ tượng trưng cho may mắn, tài lộc và sự sung túc. Hình dáng tròn đầy của quả bưởi cũng gợi liên tưởng đến sự viên mãn, sum vầy. Vì thế, bưởi đỏ Đông Cao thường được chọn làm quà biếu người thân, bạn bè hoặc đối tác trong dịp cuối năm. Những quả đỏ đẹp, cuống tươi, dáng cân đối có thể được giữ lại để trưng bày trong thời gian dài, góp phần tạo điểm nhấn cho không gian ngày Tết.
Để tạo ra những trái bưởi đạt yêu cầu về màu sắc và chất lượng, người trồng phải bỏ nhiều công sức chăm sóc. Đông Cao nằm ven sông Hồng, có đất phù sa màu mỡ, thuận lợi cho việc phát triển cây ăn quả. Tuy nhiên, theo những người gắn bó lâu năm với giống bưởi này, điều kiện đất đai chỉ là một phần, bởi kỹ thuật chăm sóc và kinh nghiệm canh tác cũng quyết định đáng kể đến chất lượng quả.
Sau khi thu hoạch, nhà vườn tiến hành vệ sinh cành lá, làm sạch cỏ, cuốc xới đất quanh gốc theo vành tán rồi bổ sung phân hữu cơ để cây phục hồi. Trong quá trình sinh trưởng, cây được tỉa cành, bón phân và theo dõi sâu bệnh thường xuyên. Người trồng cần điều chỉnh chế độ chăm sóc tùy theo mục đích thu hoạch, bởi bưởi bán vào dịp rằm tháng Tám và bưởi giữ đến Tết có những yêu cầu khác nhau.
Người trồng thường bao quả từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5 dương lịch. Sau đó, các túi bao được kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm dấu hiệu sâu bệnh, kịp thời xử lý bằng biện pháp phù hợp. Công đoạn này vừa giúp bảo vệ quả trước tác động của thời tiết, côn trùng, vừa góp phần giữ mẫu mã đẹp.
Với những quả thu hoạch vào dịp rằm tháng Tám, nhà vườn chú trọng chế độ dinh dưỡng nhằm cải thiện độ ngọt. Trong khi đó, bưởi để dành đến Tết cần được chăm sóc để duy trì màu sắc, độ bền của cuống và hình dáng quả. Cây thường mất khoảng 4-5 năm mới cho quả ổn định, vì vậy người trồng phải kiên trì trong suốt quá trình gây dựng vườn.
Trên thị trường, bưởi đỏ Đông Cao được bán theo quả, khoảng 30.000-100.000 đồng/kg. Những quả to, mẫu mã đẹp, size VIP có thể tới vài trăm nghìn đồng/kg vào dịp cuối năm.
