Ông Phan Minh Tâm, Chủ tịch Công ty 24H - Eva, được biết đến là người đứng sau và đồng hành cùng nhiều startup công nghệ tại Việt Nam. Với 36 năm kinh nghiệm kinh doanh và đầu tư, ông theo đuổi triết lý thực tế, đặt năng lực của nhà sáng lập, hiệu quả vận hành và khả năng phát triển bền vững của doanh nghiệp lên hàng đầu.
Theo ông, kinh doanh không cần chạy theo quá nhiều ý tưởng hay những giấc mơ tăng trưởng bằng mọi giá. Điều quan trọng là xác định đúng hướng đi, kiên trì theo đuổi mục tiêu và biết cách quản trị rủi ro.
Ông Phan Minh Tâm tốt nghiệp loại ưu chuyên ngành Công nghệ điều khiển, Đại học Bách khoa Hà Nội. Sau khi ra trường, ông sớm đảm nhiệm những vị trí quan trọng trong lĩnh vực kinh doanh, từng có thời gian làm việc tại FPT trước khi bước vào con đường khởi nghiệp.
Năm 2004, doanh nhân sinh năm 1969 thành lập 24H.com.vn. Từ một trang thông tin trên internet, doanh nghiệp từng bước phát triển thành một trong những website tin tức có lượng độc giả lớn tại Việt Nam. Hành trình xây dựng 24H giúp nhà sáng lập tích lũy kinh nghiệm về công nghệ, truyền thông, quản trị và phát triển mô hình kinh doanh trên nền tảng số.
Sau dấu ấn với 24H, ông tiếp tục mở rộng hoạt động sang lĩnh vực đầu tư, đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp ở các ngành nghề khác nhau như truyền thông, thương mại điện tử, công nghệ, giáo dục, tuyển dụng, dịch vụ, bất động sản, lưu trú và y tế. Trong danh mục này có thể kể đến JupViec, 30Shine, Anycar, M Village, Kyna Kids, Ecomobi, Rever và một số doanh nghiệp khác.
Theo nhà đầu tư Phan Minh Tâm, Việt Nam vẫn là thị trường đang phát triển, trong đó nhiều ngành nghề còn những khoảng trống chưa được đáp ứng tốt. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp tìm ra nhu cầu thực tế và xây dựng sản phẩm, dịch vụ phù hợp.
Ông lấy JupViec và 30Shine làm ví dụ cho những mô hình khai thác nhu cầu cụ thể của thị trường. Thay vì chỉ nhìn vào quy mô hay mức độ hấp dẫn của một ngành, điều quan trọng là doanh nghiệp có giải quyết được vấn đề của khách hàng hay không, đồng thời có khả năng tổ chức vận hành hiệu quả hay không.
Quan niệm kinh doanh của Chủ tịch Công ty 24H - Eva được thể hiện qua chia sẻ: “Muốn kinh doanh thành công, càng đơn giản càng tốt. Hãy kiên trì làm một điều và làm cho tới cùng”. Theo ông, thay vì theo đuổi quá nhiều ý tưởng cùng lúc, doanh nghiệp cần xác định đúng hướng đi, tập trung nguồn lực và kiên trì thực hiện mục tiêu đã lựa chọn. Sự đơn giản trong tư duy không đồng nghĩa với việc xem nhẹ những bài toán kinh doanh, mà là khả năng nhận diện đâu mới là giá trị cốt lõi cần theo đuổi.
Hiện nay, hoạt động đầu tư là trọng tâm trong công việc của doanh nhân Phan Minh Tâm. Tuy nhiên, ông không xem mình đơn thuần là người rót vốn. Với CTCP Đầu tư Công nghệ Giản đơn (Simple Tech Investment Holding Group, STI), mục tiêu là trở thành một “mảnh ghép giá trị”, hỗ trợ doanh nghiệp về chiến lược, tầm nhìn, công nghệ và quản trị để có thể phát triển bền vững hơn.
Ông cũng phân biệt khá rõ vai trò giữa các hoạt động đầu tư. Với những startup ở giai đoạn đầu, STI tham gia đầu tư mạo hiểm, chấp nhận mức độ rủi ro cao hơn để đồng hành cùng doanh nghiệp từ những bước khởi đầu. Trong khi đó, thông qua 24HMoney, nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn đến các doanh nghiệp đã có sản phẩm được thị trường đón nhận, sở hữu đội ngũ tương đối hoàn thiện và đạt quy mô doanh thu nhất định, thường ở giai đoạn trước khi bước vào các vòng đầu tư vốn cổ phần tư nhân.
Dù ở giai đoạn nào, vị chủ tịch này cho rằng nhà đầu tư cũng cần hiểu rõ doanh nghiệp mình tham gia. Bởi tiền vốn chỉ là một phần của quá trình phát triển, trong khi kinh nghiệm, khả năng quản trị và sự đồng hành đúng lúc đôi khi còn có giá trị lớn hơn.
Khi được hỏi đâu là tiêu chí quan trọng nhất để quyết định đầu tư vào một startup, Chủ tịch Công ty 24H - Eva nhấn mạnh yếu tố con người, đặc biệt là nhà sáng lập. Theo ông, một mô hình kinh doanh có thể thay đổi, sản phẩm có thể phải điều chỉnh theo thị trường, nhưng năng lực và phẩm chất của người đứng đầu mới là yếu tố quyết định doanh nghiệp có thể đi được bao xa.
Để đánh giá một nhà sáng lập, ông Tâm thường nhìn vào cả quá khứ, hiện tại và tầm nhìn tương lai. Quá khứ cho thấy người đó đã trải qua những gì, cách họ đối diện với khó khăn và giữ lời hứa ra sao. Hiện tại phản ánh năng lực thực thi, khả năng tổ chức công việc và quản trị doanh nghiệp. Còn tầm nhìn tương lai cho thấy nhà sáng lập có hiểu ngành nghề mình theo đuổi, nhận diện được cơ hội và đủ khả năng dẫn dắt đội ngũ hay không.
Nhà đầu tư này cho rằng, thất bại trong kinh doanh là điều có thể chấp nhận. Một mô hình chưa phù hợp, sản phẩm chưa được thị trường đón nhận hoặc chiến lược cần thay đổi đều có thể trở thành bài học trong quá trình phát triển. Tuy nhiên, những vấn đề liên quan đến đạo đức và sự thiếu minh bạch của nhà sáng lập lại là rủi ro rất khó khắc phục.
Theo ông, người đứng đầu doanh nghiệp phải thực sự am hiểu lĩnh vực mình kinh doanh, hiểu khách hàng và những vấn đề xã hội mà sản phẩm, dịch vụ của mình đang giải quyết. Một ý tưởng hấp dẫn hay câu chuyện gọi vốn thuyết phục không thể thay thế năng lực thực tế. Nhà sáng lập phải chứng minh được rằng họ hiểu thị trường, biết cách tạo ra doanh thu và có khả năng đưa doanh nghiệp phát triển.
Bên cạnh năng lực kinh doanh, ông Phan Minh Tâm cũng đặc biệt coi trọng tính minh bạch và trách nhiệm của người sáng lập. Doanh nghiệp không chỉ có nghĩa vụ với cổ đông mà còn phải thực hiện trách nhiệm với người lao động, khách hàng và xã hội. Ông không ủng hộ những hành vi thao túng giá cổ phiếu, định giá doanh nghiệp thiếu cơ sở hoặc nhà sáng lập bán tháo cổ phần ngay sau khi đưa công ty lên sàn.
Trong quan niệm của vị doanh nhân này, nhà sáng lập giống như người phi công, phải có trách nhiệm đưa doanh nghiệp đi đến cùng, thay vì chỉ tìm kiếm lợi ích trong một giai đoạn nhất định. Khi đã xây dựng doanh nghiệp và kêu gọi người khác cùng tham gia, founder cần có trách nhiệm với hành trình phát triển của tổ chức đó.
Từ kinh nghiệm đồng hành với nhiều doanh nghiệp, ông cũng cho rằng startup Việt cần thay đổi cách nhìn về gọi vốn. Việc thu hút được một khoản đầu tư lớn không đồng nghĩa doanh nghiệp chắc chắn thành công. Vốn có thể giúp công ty mở rộng hoạt động, nhưng nếu không có kế hoạch sử dụng hiệu quả, dòng tiền và năng lực vận hành tốt, khoản tiền ấy cũng có thể nhanh chóng cạn kiệt.
Doanh nhân Phan Minh Tâm từng tham gia quá trình gọi vốn cho Siêu Việt, doanh nghiệp thu hút khoản đầu tư 34 triệu USD từ Affirma Capital. Với ông, một thương vụ gọi vốn không chỉ mang lại nguồn lực tài chính mà còn giúp doanh nghiệp tiếp cận kinh nghiệm, mạng lưới quan hệ và chất xám từ nhà đầu tư. Tuy nhiên, gọi vốn càng nhiều cũng đồng nghĩa cơ cấu cổ đông càng phức tạp, việc ra quyết định có thể trở nên khó khăn hơn.
Vì vậy, trước khi tìm kiếm nhà đầu tư, founder cần tự trả lời ba câu hỏi: Doanh nghiệp có thực sự cần tiền hay không? Nếu có tiền, kế hoạch sử dụng nguồn vốn đó đã hiệu quả chưa? Và nhà đầu tư có thể mang lại điều gì ngoài tiền bạc? Theo Chủ tịch Công ty 24H - Eva, khoảng 70% doanh nghiệp mà ông làm việc cùng cần một người đồng hành, hỗ trợ về chiến lược và quản trị hơn là chỉ cần thêm vốn.
Dấu ấn nổi bật trong sự nghiệp của ông Phan Minh Tâm là hành trình xây dựng và phát triển thành công hai nền tảng thông tin trực tuyến 24H.com.vn và Eva.vn – những cái tên đã trở nên quen thuộc với đông đảo độc giả Việt Nam. Thành công ấy không chỉ thể hiện ở chặng đường phát triển bền bỉ mà còn ở khả năng nắm bắt nhu cầu độc giả, liên tục đổi mới và tạo dựng sự gắn bó với nhiều thế hệ người dùng Internet Việt Nam.
Tháng 6/2004, Công ty Cổ phần Quảng cáo trực tuyến 24H được thành lập, đặt những viên gạch đầu tiên cho sự ra đời và phát triển của 24H.com.vn. Thời điểm ấy, Internet tại Việt Nam còn đang trong giai đoạn phổ cập, thị trường nội dung trực tuyến chưa phong phú, trong khi thói quen cập nhật tin tức trên mạng của người dùng chưa thực sự hình thành. Với slogan “24H đặt niềm tin vào thế hệ trẻ”, ông Phan Minh Tâm cùng các cộng sự lựa chọn một hướng đi nhiều thách thức: Xây dựng nền tảng cung cấp thông tin liên tục, đáp ứng nhu cầu cập nhật tin tức và giải trí ngày càng lớn của độc giả.
Sự phát triển của 24H cũng gắn với triết lý trao cơ hội cho người trẻ, khuyến khích nhân sự chủ động đề xuất ý tưởng và thử nghiệm những hướng đi mới. Đến nay, sau 22 năm phát triển, 24H.com.vn giữ vai trò là một trong những website tin tức có lượng độc giả lớn tại Việt Nam, đặc biệt ở mảng bóng đá, tin tức và kinh tế.
Tiếp nối hành trình của 24H, Eva.vn mang đến một không gian nội dung riêng dành cho phụ nữ Việt, đồng hành cùng chị em trên hành trình khẳng định bản thân, vun đắp hạnh phúc và lan tỏa lối sống tích cực.
Xuất bản bài viết đầu tiên vào ngày 28/10/2006, từ những chuyên mục đầu tiên như Làm đẹp, Bà bầu, Làm mẹ, Eva.vn từng bước mở rộng nội dung, bắt nhịp với nhịp sống hiện đại và nhu cầu ngày càng đa dạng của độc giả. Sau 20 năm phát triển, Eva.vn đã trở thành trang tin tức tổng hợp lớn mạnh dành cho phụ nữ, thu hút hàng triệu độc giả mỗi năm, lan tỏa những giá trị tích cực, tôn vinh vẻ đẹp đa sắc màu và truyền cảm hứng để mỗi người phụ nữ tự tin sống theo cách riêng của mình.
Chia sẻ về kinh nghiệm đầu tư, ông Phan Minh Tâm nhấn mạnh: “Đầu tư là phải sống sót, đừng tin vào những giấc mơ ‘đốt tiền’ và ‘liều ăn nhiều’. Những người có khả năng thành công cao nhất thường xuất phát từ hai điểm: sự am hiểu sâu sắc về ngành và một ‘nỗi đau’ có thật của thị trường”.
Quan điểm này phần nào lý giải cách nhà đầu tư sinh năm 1969 lựa chọn những doanh nghiệp để đồng hành. Thay vì chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng hay sức hút của một ý tưởng mới, ông chú trọng khả năng thấu hiểu ngành nghề, xác định đúng nhu cầu khách hàng và xây dựng mô hình kinh doanh có thể tồn tại trong dài hạn. Với ông, một thương vụ đầu tư đáng giá không chỉ nằm ở khả năng sinh lời mà còn ở việc doanh nghiệp có thể tạo ra giá trị thực, đứng vững trước biến động và phát triển bằng chính nội lực của mình.
Một trong những thông điệp vị doanh nhân này thường nhấn mạnh với các nhà sáng lập là không nên quá say mê những câu chuyện thành công. Theo ông, nhiều người khởi nghiệp thường tìm đọc hành trình của các tỷ phú như Bill Gates, Jack Ma hoặc những doanh nhân đi trước để mong tìm ra công thức có thể áp dụng cho mình. Tuy nhiên, thành công của mỗi doanh nghiệp luôn gắn với một bối cảnh, thời điểm và những điều kiện cụ thể.
“Mọi người cứ bảo tôi chia sẻ thành công, nhưng các bạn không thể ‘bơi’ lại thành công. Trước có một câu chuyện thành công ấy, nhưng cái khung thời điểm ấy không còn nữa. Các doanh nhân chia sẻ cho các bạn bí quyết, mặc dù có thể bạn thông minh hơn, tài giỏi hơn, nhưng làm lại tỷ lệ thành công tôi đánh giá chỉ 1/1.000, còn 999 bạn còn lại không thể thành công được”, ông thẳng thắn.
Theo nhà sáng lập 24H, nếu muốn học hỏi, người khởi nghiệp nên dành nhiều thời gian tìm hiểu những thất bại. Bởi các yếu tố “thiên thời, địa lợi” tạo nên thành công có thể không còn phù hợp với thị trường hiện tại, nhưng những sai lầm trong quản trị, sử dụng vốn hay lựa chọn mô hình kinh doanh vẫn là bài học có giá trị.
“Các bạn nên học thất bại thì hơn. Tránh được thất bại là có cơ may thành công rồi. Theo thống kê, doanh nghiệp vừa và nhỏ cứ 5 năm tỷ lệ ‘chết’ lên tới 92-93%. Nếu bạn nào sống qua 5 năm, bạn đã có dấu hiệu thành công rồi, nếu bạn kiên trì, áp dụng mọi điều để sống được và liên tục thay đổi để phát triển”, ông nhắn nhủ.
Quan điểm này cũng nhất quán với nguyên tắc đầu tư mà Chủ tịch Công ty 24H - Eva theo đuổi: trước hết phải bảo toàn được vốn và không để doanh nghiệp rơi vào tình trạng mất khả năng tồn tại. Ông cho rằng nhà đầu tư không nhất thiết phải chạy theo những cơ hội có khả năng sinh lời hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lần nhưng xác suất thành công rất thấp. Một khoản đầu tư có khả năng tăng trưởng gấp 5 lần hoặc 20 lần, với cơ sở rõ ràng và rủi ro có thể kiểm soát, đôi khi đáng cân nhắc hơn một canh bạc nhiều bất định.
Với doanh nhân Phan Minh Tâm, FOMO - tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội - là một trong những rủi ro lớn của giới đầu tư. Khi thị trường xuất hiện một xu hướng mới, nhiều người dễ bị cuốn theo những lời hứa hẹn về lợi nhuận mà quên đánh giá năng lực thực thi của doanh nghiệp. Trong khi đó, công việc của nhà đầu tư không chỉ là tìm kiếm cơ hội mà còn phải tham gia, hỗ trợ và nâng cao xác suất thành công cho doanh nghiệp.
Ông cũng không ủng hộ cách làm “all in” vào một lĩnh vực chỉ vì nó đang được chú ý. Những doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu thiết yếu, có khả năng vận hành tốt và tạo ra giá trị thực thường có nền tảng bền vững hơn. Ngược lại, các ngành nghề chịu tác động mạnh từ thay đổi công nghệ và hành vi xã hội, như trí tuệ nhân tạo hay mạng xã hội, đòi hỏi nhà đầu tư phải thận trọng, liên tục cập nhật và đánh giá lại triển vọng.
Nhìn từ góc độ rộng hơn, Chủ tịch Công ty 24H - Eva đánh giá những chính sách thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, trong đó có Nghị quyết 68, là động lực quan trọng cho cộng đồng doanh nghiệp. Dù vậy, ông cho rằng chính sách chỉ có thể tạo thêm điều kiện thuận lợi, còn mỗi doanh nghiệp vẫn phải tự nâng cao năng lực và chịu trách nhiệm với kết quả kinh doanh của mình. “Chính phủ chỉ giúp bạn làm tốt hơn, dù Chính phủ chưa giúp, bạn vẫn phải làm tốt”, ông nói.
Sau nhiều năm trên thương trường, ông Phan Minh Tâm, Chủ tịch Công ty 24H - Eva cho rằng khởi nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu bằng một ý tưởng quá lớn hay câu chuyện gọi vốn ấn tượng. Nhiều mô hình kinh doanh thành công xuất phát từ những nhu cầu rất đời thường, những vấn đề mà khách hàng đang gặp phải nhưng chưa được giải quyết thỏa đáng.
Điều quan trọng nhất vẫn là hiểu sâu lĩnh vực mình theo đuổi, tìm ra đúng “nỗi đau” của thị trường và kiên trì giải quyết vấn đề đó. Một doanh nghiệp có thể không tăng trưởng thần tốc ngay từ đầu, nhưng nếu biết tập trung vào giá trị cốt lõi, quản trị tốt, giữ được khả năng tồn tại và liên tục thích nghi, cơ hội phát triển lâu dài sẽ rộng mở hơn.
