Cà cuống có tên khoa học là Lethocerus indicus, một loài vật quen thuộc với bà con nông dân. Tại Việt Nam, con cà cuống còn có nhiều tên gọi khác cà đuống, long sắt,… thường sinh sống ở các đầm lầy, sông suối, ao hồ… và đặc biệt ưa thích khí hậu nhiệt đới nóng ẩm gió mùa.
Con cà cuống quen thuộc với người nông dân
Lúc còn nhỏ, cà cuống có vẻ bên ngoài khá giống với con gián với phần đầu nhỏ và 2 mắt to tròn nhô lên. Thân có màu nâu xám, hình lá, dẹt với chiều dài trung bình khoảng từ 7 - 8cm, rộng khoảng 3cm, trên thân có nhiều vạch màu đen bóng. Bụng cà cuống có màu vàng nhạt bao bọc bởi một lớp lông mịn và có đôi cánh mỏng trông khá cứng cáp.
Đối với những con cà cuống đực, trên cơ thể của chúng có thêm 2 túi nhỏ gọi là bọng cà cuống chứa chất lỏng có mùi rất thơm, thường được sử dụng làm vũ khí khi kẻ địch tấn công. Người ta thường lấy chất dịch lỏng này để sản xuất tinh dầu cà cuống có hương thơm như hương quế. Đây là một trong những điểm đặc biệt của cà cuống mà không phải loài vật nào cũng có được.
Thông thường, nuôi cà cuống thương phẩm chỉ mất khoảng 45 - 60 ngày kể từ khi nở, hoặc khoảng 2,5 tháng tính từ lúc trứng mới đẻ là có thể đạt kích thước và trọng lượng phù hợp để xuất bán. Đối với cà cuống để lấy tinh dầu thường mất khoảng 3 - 4 tháng nuôi thịt hoặc từ 5 - 6 tháng tùy theo yêu cầu chất lượng tinh dầu căng đầy nhất.
Cà cuống có thời gian nuôi ngắn
Tuy sở hữu vẻ ngoài đáng sợ nhưng cà cuống nay đã trở thành đặc sản lạ miệng với mức giá lên đến tiền triệu/kg. Cà cuống được chế biến thành nhiều món đặc sản thơm ngon lạ miệng. Đặc biệt, tinh dầu cà cuống có màu trong vắt, dậy mùi thơm đặc trưng và thường được sử dụng như một thứ gia vị không thể thiếu để làm nên loại nước mắm cà cuống thường xuất hiện trong mâm cơm của các gia đình ở khu vực phía Bắc. Ngoài ra, cà cuống còn dùng để ngâm rượu hoặc làm thuốc giúp hỗ trợ chữa trị một số bệnh cho người.
Với loạt công dụng cực hiệu quả và là thứ gia vị “hiếm có khó tìm” nên cũng dễ hiểu giá trị kinh tế của cà cuống là rất cao. Những năm trở lại đây, khu vực sống của loài côn trùng này trong tự nhiên ngày càng bị thu hẹp. Vì thế, nhiều nông dân đã thử nghiệm nuôi trong môi trường nhân tạo và gặt hái được nhiều tin vui với thu nhập ổn định.
Cà cuống dễ nuôi, nguồn thức ăn rẻ
Theo người nông dân, muốn nuôi cà cuống thì không khó, nhưng nhân đàn cà cuống thì không dễ dàng. Cà cuống sống dưới nước là chủ yếu, và chúng là loại côn trùng cực nhạy cảm. Các vùng đất, nguồn nước nhiễm hóa chất, thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu là tối kỵ. Ngoài ra, để chúng phát triển tốt còn cần theo dõi độ pH, độ phèn của nước để đạt được kết quả tốt nhất.
Nguồn thức ăn cho cà cuống là loại thực phẩm tươi sống như cá, ếch con, nhái con, cho nên cần phải chủ động được nguồn cung cấp thức ăn nếu chăn nuôi cà cuống số lượng lớn để bán cho thương lái, khách hàng. Cà cuống trưởng thành sẽ trải qua 5 lần lột xác đòi hỏi người nuôi phải theo dõi để vớt phôi xác, việc này cũng mất rất nhiều thời gian.
Nhiều hộ gia đình tiết lộ cà cuống mỗi lứa đẻ cách nhau chỉ 1 tháng. Mỗi ổ cà cuống có khoảng 100 trứng, sau từ 5-7 ngày trứng nở thành ấu trùng, tỷ lệ nở gần đạt 100%. Từ khi nở đến lúc xuất bán mất khoảng 45 ngày, còn nuôi để sinh sản thì khoảng 75 ngày. Để thu hoạch được lượng tinh dầu nhiều nhất ở cà cuống là khoảng 55 ngày từ thời điểm trứng nở thành ấu trùng. Còn cà cuống cái thường dùng để nhân giống và chế biến các món ăn như: cà cuống sấy khô, cà cuống chiên giòn…
Cà cuống sinh sản nhanh
Điển hình như hộ nông dân nuôi cà cuống trong bể rộng hơn 60m2, mỗi m2 thả từ 70 đến 80 con. Cà cuống dễ nuôi, mỗi ngày chỉ cần cho ăn 1-2 lần, chú ý thường xuyên dọn chuồng và thay nước cho cà cuống uống. Với giá 50.000/con đực sống, mỗi một tháng xuất ra thị trường khoảng 2.000 con, trừ hết mọi chi phí thì thu được 50 triệu đồng/tháng lợi nhuận cà cuống thương phẩm. Cà cuống bán rất chạy, gần như người nông dân không có đủ hàng để cung cấp ra thị trường.
Nhiều hộ nông dân khác cũng áp dụng mô hình nuôi cà cuống nhưng lại ít xuất cà cuống thương phẩm mà đầu tư phát triển các sản phẩm từ cà cuống. Theo họ, hiện nay người tiêu dùng chủ yếu biết đến các sản phẩm được chế biến từ thịt cà cuống chứa nhiều protein, lipid và các vitamin, tuy nhiên giá trị nhất chính là phần túi tinh dầu của cà cuống.
Nắm bắt được điều này, người nông dân nghiên cứu sản xuất nước mắm cà cuống với công thức lưu giữ được mùi hương tinh dầu của cà cuống. Đây là một món nước chấm hảo hạng, thơm ngon đến khó cưỡng với hương vị có đôi chút hăng và đắng, cay cay hòa lẫn với vị mặn đậm đà chấm với món rau hay thịt đều ngon miệng. Sản phẩm nước mắm cà cuống được thị trường chấp nhận, cũng giúp gia đình tăng nguồn thu từ con cà cuống.
Người nông dân thu hoạch cà cuống
Hiện tại, nhiều hộ đang có một trang trại nuôi cà cuống, chủ yếu nuôi cà cuống đủ để cung cấp cho xưởng sản xuất nước mắm của gia đình, thi thoảng có dư cà cuống thương phẩm do vào mùa sinh sản mới xuất bán cà cuống thịt. Do tệp khách hàng ngày càng mở rộng, nhiều hộ đã mở rộng trang trại, nhân giống số lượng cà cuống lên gấp đôi.
Không giữ bí quyết khởi nghiệp thành công từ con cà cuống cho riêng mình, nhiều hộ nông dân sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm cũng như hỗ trợ kỹ thuật cho những ai muốn nuôi loại côn trùng này, giúp nhiều nông dân thoát nghèo và có nguồn thu ổn định từ con cà cuống, khiến mô hình này ngày càng được nhân rộng tới nhiều địa phương, giúp nông dân vươn lên làm giàu.
