Gừng là một trong những loại cây gia vị quen thuộc trong mỗi gia đình Việt Nam. Không chỉ được dùng để chế biến món ăn, gừng còn là vị thuốc dân gian có nhiều công dụng đối với sức khỏe. Chính vì vậy, nhiều người lựa chọn trồng gừng tại nhà để vừa có nguồn nguyên liệu sạch, vừa tiết kiệm chi phí.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít người trồng gừng gặp tình trạng củ giống lâu nảy mầm, cây phát triển chậm, thân còi cọc hoặc đến khi thu hoạch thì củ nhỏ, ít nhánh. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc chọn giống, xử lý củ trước khi trồng và kỹ thuật chăm sóc chưa phù hợp.
Chọn củ giống – Bước quan trọng quyết định năng suất
Muốn gừng nhanh nảy mầm, trước tiên cần lựa chọn củ giống chất lượng.
Nên chọn những củ gừng già, có tuổi từ 8 đến 10 tháng trở lên. Củ phải chắc tay, vỏ sáng màu, không bị dập nát, không có dấu hiệu thối nhũn hay sâu bệnh. Những củ có nhiều mắt ngủ nổi rõ thường cho tỷ lệ nảy mầm cao hơn.
Không nên chọn củ quá non vì lượng dinh dưỡng dự trữ bên trong ít, mầm yếu và khả năng sinh trưởng kém. Những củ đã bị khô héo hoặc mềm nhũn cũng không thích hợp làm giống.
Sau khi chọn được củ giống, nên cắt thành từng đoạn dài khoảng 3–5cm. Mỗi đoạn cần có ít nhất từ 2–3 mắt mầm để đảm bảo khả năng phát triển sau này.
Mẹo kích thích gừng nảy mầm nhanh trước khi trồng
Nhiều người đem củ giống trồng trực tiếp xuống đất nhưng cách này thường khiến thời gian nảy mầm kéo dài.
Để gừng bật mầm nhanh hơn, có thể áp dụng phương pháp ủ mầm trước khi trồng.
Sau khi cắt củ giống, để nơi khô thoáng khoảng 1–2 ngày cho vết cắt se lại. Tiếp theo, đặt củ vào khay hoặc thùng xốp có lót lớp cát ẩm, tro trấu hoặc mùn dừa.
Duy trì độ ẩm vừa phải và đặt ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Sau khoảng 7–15 ngày, các mắt ngủ sẽ bắt đầu nhú mầm xanh.
Khi mầm dài từ 1–2cm là thời điểm thích hợp để đem trồng. Cách này giúp cây rút ngắn đáng kể thời gian sinh trưởng và tăng tỷ lệ sống.
Chuẩn bị đất trồng tơi xốp, giàu dinh dưỡng
Gừng phát triển tốt nhất trong loại đất tơi xốp, giàu mùn và thoát nước tốt.
Có thể sử dụng hỗn hợp gồm:
-
50% đất thịt nhẹ hoặc đất phù sa
-
30% phân hữu cơ hoai mục
-
20% trấu hun hoặc xơ dừa
Trước khi trồng khoảng 7–10 ngày nên phơi đất dưới nắng để tiêu diệt nấm bệnh và côn trùng gây hại.
Nếu trồng trong chậu hoặc thùng xốp, cần tạo các lỗ thoát nước dưới đáy để tránh hiện tượng úng nước khiến củ bị thối.
Thời điểm trồng gừng thích hợp nhất trong năm
Lúc này nhiệt độ và độ ẩm thích hợp giúp cây nhanh bén rễ, phát triển mạnh và hạn chế công tưới nước.
Nếu trồng vào mùa nắng nóng, người trồng cần chú ý giữ ẩm thường xuyên cho đất để tránh tình trạng mầm bị khô.
Cách trồng gừng đúng kỹ thuật
Khi đem củ giống đã nảy mầm đi trồng, đặt phần mầm hướng lên trên.
Đào hốc sâu khoảng 5–7cm rồi nhẹ nhàng đặt củ xuống. Sau đó phủ một lớp đất mỏng lên trên.
Khoảng cách giữa các cây nên từ 20–25cm để tạo không gian cho củ phát triển.
Không nên trồng quá sâu vì sẽ làm mầm khó vươn lên mặt đất. Ngược lại, trồng quá nông có thể khiến củ bị khô hoặc dễ đổ ngã.
Sau khi trồng xong, tưới nước nhẹ nhàng để cung cấp độ ẩm cho cây.
Bí quyết giữ ẩm giúp gừng phát triển mạnh
Độ ẩm đóng vai trò rất quan trọng đối với quá trình sinh trưởng của gừng.
Sau khi trồng, có thể phủ lên mặt đất một lớp rơm rạ, lá khô hoặc trấu. Lớp phủ này giúp:
-
Giữ độ ẩm lâu hơn
-
Hạn chế cỏ dại
-
Giảm tình trạng đất bị nén chặt
-
Bảo vệ bộ rễ non
Vào mùa khô nên tưới nước mỗi ngày một lần vào sáng sớm hoặc chiều mát.
Tuy nhiên, không nên tưới quá nhiều khiến đất bị sũng nước vì gừng rất dễ bị thối củ.
Cách bón phân để gừng ra nhiều củ
Muốn thu hoạch được những bụi gừng to, nhiều nhánh thì việc bổ sung dinh dưỡng đúng thời điểm là vô cùng quan trọng.
Sau khi cây mọc được khoảng 1 tháng, bắt đầu bón thúc bằng phân hữu cơ hoai mục hoặc phân vi sinh.
Định kỳ mỗi tháng bón một lần để cung cấp dưỡng chất cho cây.
Ngoài ra có thể bổ sung:
-
Phân chuồng hoai mục
-
Phân trùn quế
-
Dịch chuối ủ
-
Nước vo gạo đã lên men
Đây đều là những nguồn dinh dưỡng tự nhiên giúp củ phát triển khỏe mạnh mà không làm đất bị chai cứng.
Khi cây bước vào giai đoạn hình thành củ, tăng cường kali tự nhiên từ tro bếp hoặc phân hữu cơ giàu kali sẽ giúp củ to và chắc hơn.
Thường xuyên vun gốc để tăng năng suất
Một bí quyết được nhiều người trồng gừng lâu năm áp dụng là thường xuyên vun đất quanh gốc.
Sau mỗi đợt cây phát triển cao hơn, bổ sung thêm đất mới quanh thân.
Việc vun gốc giúp:
-
Tăng diện tích phát triển của củ
-
Hạn chế củ bị lộ ra ngoài ánh sáng
-
Giúp cây đứng vững hơn
Nhờ đó số lượng củ con cũng tăng lên đáng kể.
Phòng ngừa sâu bệnh hiệu quả
Gừng là loại cây tương đối dễ trồng nhưng vẫn có thể gặp một số bệnh như:
-
Thối củ
-
Vàng lá
-
Héo xanh vi khuẩn
-
Sâu đục thân
Để hạn chế sâu bệnh, cần chú ý:
-
Không trồng ở nơi đất ngập úng
-
Luân canh cây trồng sau mỗi vụ
-
Thường xuyên dọn sạch lá già và cỏ dại
-
Sử dụng chế phẩm sinh học phòng bệnh
Nếu phát hiện cây bệnh, nên nhổ bỏ sớm để tránh lây lan sang những cây khác.
Khi nào nên thu hoạch gừng?
Tùy mục đích sử dụng mà thời gian thu hoạch có thể khác nhau.
Nếu muốn dùng gừng non để chế biến thực phẩm, có thể thu hoạch sau khoảng 4–5 tháng.
Đối với gừng già dùng làm gia vị hoặc để giống, nên chờ từ 8–10 tháng sau khi trồng.
Dấu hiệu nhận biết gừng đã đến kỳ thu hoạch là:
-
Lá chuyển vàng
-
Thân bắt đầu khô
-
Củ phát triển to và nổi rõ dưới mặt đất
Khi thu hoạch nên dùng tay hoặc cuốc nhỏ đào nhẹ nhàng để tránh làm trầy xước củ.
Những sai lầm khiến gừng chậm phát triển, ít củ
Nhiều người chăm sóc rất kỹ nhưng gừng vẫn không đạt năng suất như mong muốn. Nguyên nhân thường đến từ những sai lầm sau:
Trồng trong đất quá chặt khiến rễ khó phát triển.
Tưới nước quá nhiều làm củ bị úng.
Bón quá nhiều phân hóa học khiến cây phát triển thân lá nhưng ít tạo củ.
Không vun gốc trong suốt quá trình sinh trưởng.
Sử dụng củ giống kém chất lượng hoặc đã bị bệnh.
Chỉ cần khắc phục những lỗi này, cây gừng sẽ phát triển khỏe mạnh hơn đáng kể.
Trồng gừng không khó nhưng để cây nhanh nảy mầm và cho nhiều củ đòi hỏi người trồng phải chú ý ngay từ khâu chọn giống, xử lý mầm, chuẩn bị đất đến chăm sóc và bón phân. Việc ủ mầm trước khi trồng, duy trì độ ẩm hợp lý, bổ sung dinh dưỡng hữu cơ và thường xuyên vun gốc là những yếu tố quan trọng giúp tăng năng suất đáng kể.
Chỉ cần áp dụng đúng kỹ thuật, ngay cả khi trồng trong chậu hoặc thùng xốp tại nhà, bạn vẫn có thể sở hữu những khóm gừng xanh tốt, củ to, nhiều nhánh và thu hoạch quanh năm.
