Sulforaphane, hợp chất tự nhiên có trong bông cải xanh, được các nhà khoa học Australia phát hiện có khả năng làm tăng protein frataxin và bảo vệ tế bào thần kinh. Phát hiện mở ra hướng nghiên cứu mới cho bệnh nhân Friedreich – căn bệnh di truyền tiến triển, hiện chưa có phương pháp chữa khỏi.
Friedreich ataxia là bệnh di truyền hiếm gặp khiến tế bào thần kinh ở não và tủy sống dần thoái hóa. Người mắc bệnh có thể mất khả năng phối hợp vận động, đi lại và nói chuyện. Trong những trường hợp nghiêm trọng, bệnh còn làm giảm tuổi thọ. Khoảng 200 người tại Australia đang sống chung với căn bệnh này.
Nghiên cứu mới của Đại học Swinburne (Australia) cho thấy sulforaphane – hợp chất có trong bông cải xanh – có thể tác động đến một trong những nguyên nhân sinh học quan trọng của bệnh: tình trạng thiếu hụt protein frataxin.
Tác động vào nguyên nhân gây tổn thương thần kinh
Frataxin giữ vai trò thiết yếu trong hoạt động bình thường của tế bào, đặc biệt là những tế bào tiêu thụ nhiều năng lượng như tế bào thần kinh. Ở người mắc Friedreich ataxia, khiếm khuyết di truyền khiến cơ thể sản xuất không đủ loại protein này, góp phần dẫn đến tổn thương thần kinh ngày càng nghiêm trọng.
Nhóm nghiên cứu do phó giáo sư Faith Kwa dẫn đầu phát hiện sulforaphane có khả năng làm tăng mức frataxin, đồng thời hỗ trợ bảo vệ các tế bào thần kinh dễ bị tổn thương. Hợp chất này còn được ghi nhận có thể tác động đến những quá trình sinh học liên quan đến stress tế bào và viêm – các yếu tố góp phần vào tiến triển bệnh.
Đáng chú ý, phát hiện mang ý nghĩa tiềm năng đối với trẻ em, nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng đáng kể từ Friedreich ataxia. Theo nhóm nghiên cứu, hiện chưa có phương pháp điều trị được phê duyệt dành riêng cho bệnh nhi mắc căn bệnh này.
Hướng đến phương pháp điều trị dễ tiếp cận
Một lợi thế của sulforaphane là hợp chất này đã có dữ liệu về độ an toàn ở cả trẻ em và người trưởng thành. Các dạng tinh khiết, có hoạt tính sinh học cũng đã được thương mại hóa. Nếu hiệu quả được xác nhận qua thử nghiệm lâm sàng, những đặc điểm này có thể giúp quá trình phát triển và phổ biến phương pháp điều trị thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh cần thêm bằng chứng trước khi xác định sulforaphane có thực sự cải thiện tình trạng bệnh ở người hay không. Các kết quả hiện tại chưa đủ để xem hợp chất trong bông cải xanh là phương pháp điều trị Friedreich ataxia, càng không có nghĩa việc ăn nhiều loại rau này có thể thay thế chăm sóc y tế.
Nhóm của phó giáo sư Kwa đang tìm kiếm nguồn tài trợ để triển khai thử nghiệm lâm sàng. Thách thức nằm ở việc Friedreich ataxia là bệnh hiếm, khiến việc nâng cao nhận thức cộng đồng và huy động kinh phí nghiên cứu gặp nhiều khó khăn.
Dù còn ở giai đoạn đầu, phát hiện mới vẫn đem lại hy vọng cho người bệnh và gia đình. Với những căn bệnh tiến triển chưa có cách chữa khỏi, việc tìm ra phương pháp giúp duy trì khả năng vận động, sự độc lập và chất lượng sống đã là mục tiêu có ý nghĩa lớn.
