5 thông tin trên CCCD không nên để lộ khi gửi qua Zalo
CCCD chứa nhiều dữ liệu quan trọng, từ họ tên, ngày sinh, quê quán đến số định danh cá nhân và ảnh chân dung. Những thông tin này khi bị thu thập, kết hợp với dữ liệu từ các nguồn khác có thể tạo điều kiện cho hành vi giả mạo danh tính.
Nếu bên nhận không cần đối chiếu toàn bộ giấy tờ, người dân nên che những phần nhạy cảm sau:
1. Số định danh cá nhân
Đây là dãy 12 chữ số dùng để nhận diện mỗi công dân. Người dùng nên che số định danh nếu bên nhận không có yêu cầu bắt buộc phải kiểm tra thông tin này. Khi kết hợp với họ tên, ngày sinh và những dữ liệu khác, số định danh có thể bị khai thác trong các kịch bản mạo danh.
2. Mã QR trên CCCD
Mã QR chứa dữ liệu được mã hóa liên quan đến thông tin cá nhân trên thẻ. Người khác có thể sử dụng thiết bị để quét và đọc những dữ liệu mà mã cung cấp. Vì vậy, nếu chỉ cần xác nhận một số thông tin cơ bản, người gửi nên che kín khu vực mã QR.
3. Mã vạch và các ký hiệu nhận dạng
Mặt sau CCCD có những thông tin và mã nhận dạng mà nhiều người thường bỏ qua khi chỉnh sửa ảnh. Nếu chỉ che số định danh ở mặt trước nhưng để nguyên mặt sau, dữ liệu cá nhân vẫn có thể bị lộ. Do đó, cần kiểm tra kỹ cả hai mặt thẻ trước khi gửi.
4. Ngày tháng năm sinh và địa chỉ thường trú
Đây là những dữ liệu có thể được sử dụng để tìm hiểu, xác định thông tin về một người. Nếu người nhận chỉ cần đối chiếu họ tên hoặc một vài trường thông tin nhất định, không nên chia sẻ thêm ngày sinh, địa chỉ khi không cần thiết.
5. Ảnh chân dung và những thông tin nhận diện khác
Ảnh chân dung trên CCCD có thể bị sao chép, chỉnh sửa hoặc sử dụng trong các tình huống mạo danh. Người dân nên hạn chế gửi ảnh đầy đủ hai mặt thẻ cho những tài khoản không rõ danh tính hoặc không có lý do chính đáng để tiếp nhận.
Tuy nhiên, việc che thông tin cần căn cứ vào mục đích sử dụng. Nếu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cần đối chiếu giấy tờ đầy đủ theo thủ tục hợp pháp, người dân nên xác minh đúng kênh tiếp nhận thay vì tự ý che những dữ liệu bắt buộc.
Cách che thông tin CCCD ngay trên điện thoại
Người dùng iPhone và Android đều có thể sử dụng công cụ chỉnh sửa ảnh có sẵn, không nhất thiết phải cài thêm ứng dụng bên ngoài.
- Với iPhone: Mở ảnh CCCD trong ứng dụng Ảnh, chọn Sửa, nhấn biểu tượng Đánh dấu rồi sử dụng công cụ bút để tô kín những vùng thông tin cần bảo vệ.
- Với Android: Mở ảnh trong Google Photos hoặc Thư viện, chọn Chỉnh sửa, tìm công cụ đánh dấu hoặc vẽ để che các thông tin không muốn chia sẻ.
Khi thực hiện, nên chọn màu tối, nét bút dày và tô kín hoàn toàn vùng cần che. Không nên dùng bút màu nhạt hoặc công cụ làm mờ quá nhẹ vì chữ bên dưới vẫn có thể đọc được.
Sau khi chỉnh sửa, người dùng nên lưu thành một bản ảnh mới, mở lại để kiểm tra xem thông tin đã được che kín hay chưa. Không gửi kèm ảnh gốc chưa chỉnh sửa. Nếu cần, có thể ghi chú trên ảnh về mục đích sử dụng, tên đơn vị nhận và ngày gửi để hạn chế nguy cơ ảnh bị sử dụng sai mục đích.
4 việc cần làm trước và sau khi gửi ảnh CCCD
Bên cạnh việc che thông tin, người dân nên hình thành thói quen bảo vệ dữ liệu cá nhân khi sử dụng các ứng dụng nhắn tin.
Thứ nhất, xác minh người nhận. Không nên gửi CCCD chỉ vì nhận được tin nhắn từ một tài khoản Zalo quen thuộc. Tài khoản đó có thể đã bị chiếm quyền sử dụng. Nếu người nhận tự xưng là cán bộ, nhân viên ngân hàng hoặc cơ quan chức năng, hãy chủ động gọi đến số điện thoại chính thức để xác minh.
Thứ hai, chỉ gửi đúng phần được yêu cầu. Nếu bên nhận chỉ cần đối chiếu một số thông tin cơ bản, không nhất thiết phải gửi cả hai mặt thẻ. Với thủ tục hành chính, người dân có thể ưu tiên xuất trình giấy tờ đã tích hợp trên VNeID nếu cơ quan tiếp nhận chấp thuận.
Thứ ba, kiểm tra dữ liệu vị trí trong ảnh. Một số điện thoại có thể lưu thông tin thời gian và địa điểm chụp ảnh. Người dùng nên kiểm tra dữ liệu ảnh, cân nhắc tắt quyền truy cập vị trí của Camera hoặc xóa thông tin vị trí trước khi chia sẻ nếu không cần thiết.
Thứ tư, hạn chế lưu ảnh giấy tờ lâu dài. Sau khi công việc hoàn tất, nên xóa những bản ảnh không còn cần thiết khỏi thiết bị và cuộc trò chuyện. Đồng thời, có thể thiết lập khóa ứng dụng Zalo bằng mật khẩu hoặc vân tay để hạn chế người khác truy cập trái phép.
Cảnh giác với yêu cầu gửi CCCD để xác minh tài khoản
Theo khuyến cáo của Công an tỉnh Cà Mau, người dân cần hạn chế chia sẻ hình ảnh giấy tờ tùy thân, thẻ ngân hàng, mã QR thanh toán, mã OTP, mật khẩu, vé máy bay có mã đặt chỗ, hợp đồng và ảnh chụp số dư tài khoản. Những dữ liệu này có thể bị khai thác để phục vụ các kịch bản lừa đảo.
Đáng chú ý, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 quy định nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội và dịch vụ truyền thông trực tuyến không được yêu cầu người dùng cung cấp hình ảnh, video chứa toàn bộ hoặc một phần giấy tờ tùy thân để làm yếu tố xác thực tài khoản.
Người dân cũng cần cảnh giác với thủ đoạn giả danh cán bộ địa chính, yêu cầu gửi ảnh CCCD và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất qua Zalo để làm thủ tục.
Cơ quan công an khuyến cáo chỉ chia sẻ thông tin khi thực sự cần thiết, xác minh kỹ danh tính người nhận và mục đích sử dụng. Đặc biệt, tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu hay thông tin xác thực tài khoản cho bất kỳ ai, kể cả khi người đó tự nhận là nhân viên của một tổ chức đáng tin cậy.
