Hành trình vượt cạn vừa khép lại, nhiều bà mẹ chỉ mong cơ thể sớm hồi phục để tập trung chăm sóc con nhỏ. Khi những dấu hiệu như mệt mỏi, buồn nôn hay đau bụng xuất hiện vài tháng sau sinh, đa số đều nghĩ đó là hậu quả của việc thức đêm hoặc sức khỏe chưa ổn định. Chỉ đến khi bước vào phòng khám, người mẹ trẻ mới nhận ra mọi chuyện hoàn toàn không như mình tưởng.
Cách đây 4 năm, Tiểu Yến (sống tại tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc) kết hôn chưa lâu thì phát hiện mang thai. Dù hai vợ chồng từng dự định sẽ dành thêm vài năm để ổn định công việc, kinh tế rồi mới sinh con, cả hai vẫn vui vẻ đón nhận món quà bất ngờ.
Hành trình mang thai đầu lòng của Tiểu Yến không hề nhẹ nhàng. Những tháng đầu, cô liên tục ốm nghén, ăn uống khó khăn, sức khỏe giảm sút nên phải tạm gác công việc để nghỉ ngơi dưỡng thai. Sau nhiều tháng chờ đợi, đầu năm 2022, cô hạ sinh một bé trai khỏe mạnh.
Sau sinh, cuộc sống của Tiểu Yến khá thuận lợi khi em bé ngoan ngoãn, lại có ông bà hai bên hỗ trợ chăm sóc. Nhờ được nghỉ ngơi đầy đủ, sức khỏe và vóc dáng của cô hồi phục nhanh hơn mong đợi.
Tiểu Yến hồi phục tốt sau khi sinh con.
Khi cơ thể dần ổn định, vợ chồng cô cũng bắt đầu nghĩ đến chuyện hâm nóng tình cảm sau quãng thời gian dài kiêng cữ. Thương chồng đã đồng hành cùng mình suốt thai kỳ, Tiểu Yến đồng ý gần gũi trở lại sau khi sức khỏe cho phép.
Tuy nhiên, điều khiến hai vợ chồng đau đầu chính là việc tránh thai. Trước đây, Tiểu Yến từng sử dụng thuốc tránh thai hằng ngày nhưng nay đang nuôi con bằng sữa mẹ nên không dám tiếp tục vì lo ảnh hưởng đến em bé. Trong khi đó, chồng cô lại gặp tình trạng dị ứng với bao cao su, khiến việc lựa chọn biện pháp phù hợp càng trở nên khó khăn.
Mang nỗi băn khoăn kể với một người bạn thân đã có con, Tiểu Yến được khuyên rằng phụ nữ đang cho con bú, chưa có kinh nguyệt thì khả năng mang thai rất thấp. Người bạn còn chia sẻ chính mình từng áp dụng cách này suốt nhiều tháng mà không xảy ra vấn đề gì.
Tin tưởng lời khuyên ấy, vợ chồng Tiểu Yến dần chủ quan và không sử dụng thêm biện pháp phòng tránh nào.
Khoảng ba tháng sau, khi con trai được hơn 4 tháng tuổi, Tiểu Yến bắt đầu thấy cơ thể xuất hiện những biểu hiện bất thường. Cô thường xuyên mệt mỏi, buồn nôn, ăn uống kém và đôi lúc cảm giác vùng bụng lâm râm khó chịu.
Ban đầu, người mẹ trẻ chỉ nghĩ đây là hậu quả của việc thức khuya chăm con hoặc cơ thể chưa hồi phục hoàn toàn sau sinh. Thế nhưng khi tình trạng kéo dài nhiều ngày, chồng cô quyết định đưa vợ đến bệnh viện kiểm tra.
Kết quả khiến cả hai không khỏi sững sờ. Sau khi thăm khám, bác sĩ thông báo Tiểu Yến đã mang thai lần hai. Nghe tin, hai vợ chồng vừa bất ngờ vừa lo lắng bởi em bé đầu lòng còn quá nhỏ, sức khỏe của cô cũng mới chỉ hồi phục sau lần sinh trước. Dù vậy, sau khi được bác sĩ tư vấn về tình trạng thai nhi và sức khỏe của người mẹ, gia đình quyết định tiếp tục giữ thai.
Không sử dụng biện pháp tránh thai, người mẹ dính bầu khi con được 4 tháng.
Theo các bác sĩ sản khoa, việc cho con bú có thể giúp làm chậm quá trình rụng trứng ở một số phụ nữ, nhưng đây không phải biện pháp tránh thai tuyệt đối. Khả năng mang thai vẫn có thể xảy ra ngay cả khi chưa thấy kinh nguyệt trở lại, bởi trứng có thể rụng trước kỳ kinh đầu tiên sau sinh.
Các chuyên gia khuyến cáo, nếu chưa có kế hoạch sinh thêm con, phụ nữ sau sinh nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp với tình trạng sức khỏe và việc nuôi con bằng sữa mẹ, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền miệng hoặc những quan niệm dân gian.
Cho con bú vô kinh có thật sự giúp tránh thai? Vì sao nhiều mẹ vẫn mang thai khi chưa có kinh trở lại?
Không ít phụ nữ sau sinh truyền tai nhau rằng chỉ cần đang cho con bú hoàn toàn và chưa thấy kinh nguyệt thì sẽ không thể mang thai. Thực tế, quan niệm này chỉ đúng trong một số điều kiện nhất định và không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả như nhiều người vẫn nghĩ.
Trong y khoa, phương pháp tránh thai bằng cho con bú vô kinh (LAM - Lactational Amenorrhea Method) được công nhận có hiệu quả, nhưng chỉ khi đáp ứng đồng thời 3 điều kiện:
- Em bé dưới 6 tháng tuổi.
- Người mẹ chưa có kinh nguyệt trở lại sau sinh.
- Em bé được bú mẹ hoàn toàn hoặc gần như hoàn toàn, bú thường xuyên cả ngày lẫn đêm, không giãn cữ quá lâu và chưa ăn dặm.
Khi cả ba điều kiện này được duy trì, việc bú mẹ liên tục sẽ kích thích cơ thể tiết nhiều hormone prolactin. Hormone này có tác dụng ức chế quá trình rụng trứng, từ đó làm giảm khả năng mang thai.
Tuy nhiên, hiệu quả của phương pháp này sẽ giảm đáng kể nếu chỉ cần một trong ba điều kiện không còn được đảm bảo.
Nhiều bà mẹ sau sinh vẫn "vỡ kế hoạch" dù chưa thấy kinh nguyệt vì một nguyên nhân rất đơn giản: rụng trứng luôn diễn ra trước kỳ kinh đầu tiên. Điều đó có nghĩa là người phụ nữ hoàn toàn có thể phóng noãn, quan hệ và thụ thai trước khi nhìn thấy kinh nguyệt quay trở lại.
Ngoài ra, khi em bé lớn dần, khoảng cách giữa các cữ bú thường dài hơn do trẻ ngủ xuyên đêm hoặc bắt đầu ăn dặm. Lượng prolactin giảm xuống cũng đồng nghĩa với việc buồng trứng có thể hoạt động trở lại bất cứ lúc nào mà người mẹ không hề nhận biết.
Thực tế, thời điểm rụng trứng sau sinh ở mỗi người rất khác nhau. Có người vài tháng mới có kinh, nhưng cũng có người chỉ sau 6 - 8 tuần cơ thể đã bắt đầu phóng noãn dù vẫn đang nuôi con bằng sữa mẹ.
Chính vì vậy, các bác sĩ sản khoa không khuyến khích phụ nữ chỉ dựa vào việc cho con bú để tránh thai nếu chưa có kế hoạch sinh thêm con.
Hiện nay có nhiều biện pháp tránh thai an toàn, phù hợp với phụ nữ đang nuôi con bằng sữa mẹ như đặt vòng tránh thai, cấy que tránh thai, dùng thuốc tránh thai chỉ chứa progestin hoặc sử dụng bao cao su. Việc lựa chọn phương pháp nào cần được bác sĩ tư vấn dựa trên tình trạng sức khỏe, thời điểm sau sinh và nhu cầu sinh sản của từng người.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo khoảng cách giữa hai lần mang thai nên từ 18 - 24 tháng để cơ thể người mẹ có đủ thời gian hồi phục, đồng thời giúp giảm nguy cơ sinh non, thiếu máu, thai nhẹ cân và nhiều biến chứng khác cho cả mẹ lẫn em bé.
Vì vậy, nếu đã bắt đầu quan hệ trở lại sau sinh, ngay cả khi vẫn đang cho con bú và chưa thấy kinh nguyệt, các cặp vợ chồng vẫn nên chủ động sử dụng biện pháp tránh thai phù hợp thay vì tin rằng "chưa có kinh thì không thể mang thai".
Đây cũng là cách giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản và tránh những trường hợp mang thai ngoài ý muốn khi cơ thể người mẹ chưa kịp hồi phục hoàn toàn.
