Quy định sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô
Theo quy định tại Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, từ ngày 1/7/2026, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m trên ô tô, người điều khiển phương tiện có trách nhiệm sử dụng hoặc hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em. Đồng thời, người lái xe không được bố trí trẻ ngồi cùng hàng ghế với người điều khiển, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế.
Trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m phải sử dụng ghế ngồi an toàn trên ô tô
Quy định mới xuất phát từ thực tế rằng, trẻ em là đối tượng dễ bị tổn thương nhất khi ngồi trên ô tô nếu không được cố định đúng cách. Ghế an toàn hoặc thiết bị giữ trẻ giúp đảm bảo tư thế đúng, giảm thiểu lực tác động khi xảy ra tai nạn và tăng mức độ an toàn trong mọi hành trình. Vì vậy, việc hiểu đúng và chuẩn bị thiết bị đạt chuẩn trước thời điểm áp dụng là cần thiết đối với các gia đình có trẻ nhỏ.
Loại xe ô tô nào được miễn lắp thiết bị an toàn cho trẻ em?
Theo quy định mới được bổ sung trong Luật số 118/2025, bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn chỉ áp dụng đối với ô tô cá nhân, không áp dụng đối với ô tô kinh doanh vận tải hành khách. Như vậy, các phương tiện kinh doanh vận tải hành khách như taxi, xe công nghệ, xe khách không bắt buộc phải lắp đặt thiết bị này khi chở trẻ em. Tuy nhiên, người điều khiển các loại xe này không được phép để trẻ em ngồi ở hàng ghế lái.
Ngoài ra, quy định này cũng không áp dụng đối với ô tô được thiết kế chỉ có một hàng ghế. Đây chủ yếu là các dòng xe tải van hai chỗ và xe bán tải cabin đơn. Trong những trường hợp này, người lái xe vẫn có thể để trẻ em ngồi trên hàng ghế trước, vì không còn vị trí nào khác trên ô tô có thể bố trí chỗ ngồi.
Việc bổ sung trường hợp ngoại lệ này xuất phát từ thực tế hoạt động vận tải hành khách, khi nhiều ý kiến cho rằng nếu bắt buộc tất cả taxi và xe công nghệ phải trang bị ghế trẻ em sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp, tài xế cũng như hành khách.
Có nhiều trường hợp chưa cần sử dụng ghế trẻ em trên ô tô theo quy định mới
Dù theo quy định hiện hành, các phương tiện như taxi, xe khách hay xe dịch vụ chưa bắt buộc phải trang bị ghế an toàn trẻ em, nhưng việc chủ xe và tài xế chủ động trang bị thiết bị phù hợp vẫn là điều cần thiết. Việc sử dụng ghế an toàn chuyên dụng hoặc bố trí vị trí ngồi hợp lý giúp giảm thiểu rủi ro chấn thương, góp phần nâng cao mức độ an toàn tổng thể trong mỗi chuyến đi.
Không sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô có thể bị phạt đến 1 triệu đồng
Cũng từ ngày 01/7/2026, việc chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35m trên ô tô ngồi cùng hàng ghế với người lái xe (trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế) hoặc không sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô (trừ xe kinh doanh vận tải) sẽ bị xử phạt hành chính từ 800.000 đồng đến 1.000.000 đồng theo đúng quy định.
Ngoài ra, các hành vi vi phạm còn có:
+ Không thắt dây an toàn cho trẻ tại vị trí có trang bị dây.
+ Không sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em (CRS/ECRS) theo đúng quy định.
Như thế nào là một thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô?
Thiết bị an toàn cho trẻ em có phạm vi rộng, không đơn giản chỉ là một chiếc “ghế trẻ em”. Hiểu chính xác, đây là thiết bị có khả năng bảo đảm an toàn cho trẻ ở tư thế ngồi hoặc nằm trên ô tô, được thiết kế nhằm giảm nguy cơ chấn thương khi xảy ra va chạm hoặc khi xe giảm tốc đột ngột bằng cách hạn chế sự di chuyển của cơ thể trẻ.
Cần sử dụng ghế trẻ em đúng tiêu chuẩn, để đảm bảo an toàn cho trẻ trong suốt hành trình
Thiết bị an toàn bao gồm Hệ thống ghế trẻ em (CRS - Child Restraint System) và Hệ thống ghế trẻ em nâng cao (ECRS - Enhanced Child Restraint System). Trong đó, Hệ thống ghế trẻ em CRS là tổ hợp gồm ghế, dây đai, khóa an toàn, các thiết bị điều chỉnh cùng các phụ kiện như nôi hoặc tấm chắn va chạm, được thiết kế để lắp đặt chắc chắn lên ô tô.
Hệ thống ghế trẻ em CRS được chia thành 5 nhóm theo cân nặng của trẻ em, cụ thể:
- Nhóm 0: Dành cho trẻ em có cân nặng dưới 10 kg
- Nhóm 0+: Dành cho trẻ em có cân nặng dưới 13 kg
- Nhóm I: Dành cho trẻ em có cân nặng từ 9 kg đến 18 kg
- Nhóm II: Dành cho trẻ em có cân nặng từ 15 kg đến 25 kg
- Nhóm III: Dành cho trẻ em có cân nặng từ 22 kg đến 36 kg
Hệ thống ghế trẻ em CRS phân thành 4 loại:
- Loại phổ thông (Universal): Lắp ở hầu hết các vị trí ghế ngồi trên xe
- Loại hạn chế (Restricted): Lắp ở các vị trí ghế ngồi dành cho loại phương tiện cụ thể được nhà sản xuất ghế hoặc nhà sản xuất xe quy định
- Loại bán phổ thông (Semi-universal): Không quy định
- Loại dành cho xe đặc biệt (Specific vehicle): Dùng trong các trường hợp dành cho các xe đặc biệt; dành cho các xe được lắp sẵn Hệ thống ghế trẻ em CRS
Còn Hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS bao gồm Hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX toàn diện (i-Size) và Hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX "dành cho xe đặc biệt". (ISOFIX là hệ thống giữ cố định thiết bị an toàn cho trẻ em lên ô tô bằng 2 neo cố định trên xe và 2 cơ cấu khóa tương ứng trên thiết bị an toàn cho trẻ em kết hợp với cơ cấu chống xoay (lật); còn ISOFIX toàn diện là hệ thống ISOFIX và dây buộc trên cùng hoặc chân đỡ để chống xoay hệ thống ghế trẻ em).
Trong đó, Hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX toàn diện (i-Size) là hệ thống ghế trẻ em phù hợp để sử dụng ở mọi vị trí ghế ngồi i-Size của ô tô.
Hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX "dành cho xe đặc biệt" là hệ thống ghế cho trẻ em được sử dụng cho loại xe đặc biệt.
Lưu ý khi lựa chọn thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô
Cần lưu ý khi mua ghế trẻ em trên ô tô để đảm bảo đúng quy định, an toàn và tiện lợi
Theo quy chuẩn QCVN 123:2024/BGTVT, ghế trẻ em lắp trên ô tô phải đáp ứng các tiêu chí sau:
- Phù hợp với vị trí lắp đặt trong xe: Kích thước và cấu tạo ghế phải tương thích với ghế xe, hệ thống dây an toàn hoặc điểm neo ISOFIX.
- Không có chi tiết gây nguy hiểm: Ghế không được có cạnh sắc hoặc góc nhọn làm rách quần áo, làm rách đệm ghế xe hoặc gây thương tích cho trẻ và người ngồi cạnh.
- Đảm bảo độ bền: Các bộ phận cứng của ghế không được làm mòn dây đai hoặc làm suy giảm độ bền của dây đai an toàn.
- Không được tự ý tháo rời các bộ phận quan trọng: Mọi thao tác tháo lắp chỉ được thực hiện theo thiết kế kỹ thuật nhằm bảo đảm ghế không bị lắp sai hoặc sử dụng sai chức năng.
Việc tuân thủ quy định về thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô năm 2026 chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi thiết bị được lắp đặt đúng chuẩn và sử dụng đúng theo hướng dẫn. Sai sót nhỏ trong lắp đặt có thể làm giảm khả năng bảo vệ của ghế, thậm chí gây nguy hiểm cho trẻ. Người điều khiển phương tiện cần hết sức lưu ý, để tránh bị xử phạt cũng như những tình huống rủi ro không đáng có.
