Trẻ em ngày nay có nhiều điều kiện thuận lợi hơn khi được bố mẹ đầu tư cho việc học, chăm lo cuộc sống. Vì vậy, khi từ nhỏ được bố mẹ tôn trọng, cho phép khám phá, lựa chọn và bộc lộ cảm xúc một cách tự nhiên, trẻ sẽ cảm nhận được sự tự do và niềm vui trong cuộc sống của mình.
Những trải nghiệm tưởng như rất nhỏ có thể trở thành nền tảng để trẻ lớn lên tự tin, thoải mái và biết trân trọng hạnh phúc của chính mình.
Hãy để trẻ được khóc
Đối với trẻ nhỏ, khóc là một cách để giải tỏa cảm xúc. Khi khóc, cơ thể trẻ tiết ra các hormone liên quan đến căng thẳng, trong khi nước mắt chứa endorphin có thể giúp giảm đau và giảm căng thẳng. Vì vậy, ép trẻ không được khóc chẳng khác nào chặn lại một lối thoát cảm xúc tự nhiên.
Theo thời gian, trẻ có thể dần học cách kìm nén cảm xúc thật, che giấu những gì mình đang cảm thấy. Những đứa trẻ như vậy dễ hình thành tính cách khép kín, sợ bộc lộ bản thân và không biết cách giải tỏa cảm xúc theo những cách lành mạnh, từ đó có thể chịu nhiều tổn thương nội tâm.
Giáo sư người Mỹ Brené Brown từng cho rằng, việc dám thể hiện sự dễ tổn thương không phải là biểu hiện của yếu đuối, mà là một dạng của lòng dũng cảm.
Nghiên cứu của bà cho thấy những người có lòng tự trọng và cảm giác thuộc về mạnh mẽ không phải là những người luôn che giấu điểm yếu hay cố gắng tỏ ra hoàn hảo, mà là những người đủ can đảm để chấp nhận sự dễ tổn thương của mình và dám chia sẻ điều đó với người khác.
Hãy để con cảm thấy mình thua kém người khác
“Hãy nhìn con cái người ta xem, họ làm gì cũng giỏi” câu nói ấy có thể trở thành một cái bóng phủ lên tuổi thơ của nhiều đứa trẻ. Trong mong muốn thúc đẩy con tiến bộ, bố mẹ đôi khi liên tục so sánh con với những đứa trẻ khác, để rồi dần chỉ nhìn thấy những thiếu sót và điểm yếu của con.
Đối với trẻ, những sự so sánh thiếu công bằng như vậy có thể bào mòn lòng tự trọng và sự tự tin, đặc biệt khi con bị đặt cạnh một đứa trẻ khác. Cảm giác xấu hổ, tự ti có thể trở nên rất nặng nề, khiến mỗi lần bị so sánh trở thành một ký ức khó quên.
Mỗi đứa trẻ đều khác biệt và có những điểm mạnh riêng. Thay vì so sánh, bố mẹ nên học cách nhận ra điểm mạnh của con và cho con biết rằng những điều ấy luôn được bố mẹ trân trọng.
Hãy để trẻ được ở một mình
Đối với nhiều bố mẹ, việc trẻ khóa cửa phòng ngủ đôi khi bị xem như một sự thách thức đối với quyền uy, còn việc con ở một mình dễ bị cho là đang lãng phí thời gian, không làm được điều gì có ích.
Thực tế, sự yên tĩnh rất quan trọng đối với trẻ. Con cần có không gian và thời gian riêng để làm những điều mình yêu thích, suy nghĩ, lắng nghe cảm xúc bên trong, thậm chí chỉ đơn giản là mơ mộng.
Những đứa trẻ được bố mẹ cho phép có thời gian ở một mình sẽ cảm nhận được sự tôn trọng và quan tâm. Từ đó, trẻ dần trở nên kiên định, độc lập, tự tin và mạnh mẽ hơn, đồng thời hình thành khả năng tự chăm sóc bản thân và tính tự lập tốt hơn.
Hãy cho phép trẻ làm những việc nhàm chán
“Có gì thú vị ở đó vậy?” “Đừng lãng phí thời gian, hãy đi học thêm điều gì đó bổ ích.” Chúng ta đôi khi đánh giá từng phút trong cuộc sống của trẻ theo tiêu chuẩn thực dụng, nhưng lại quên rằng chính những lúc “nhàm chán” cũng là một phần quan trọng của tuổi thơ.
Bước vào vũng nước, nhặt những chiếc lá hay ngồi quan sát đàn kiến di chuyển về tổ đều là những cách để trẻ tự mình khám phá thế giới.
Gấp giấy origami và tham gia các hoạt động thủ công giúp trẻ rèn luyện tư duy và khả năng thực hành.
Những ý tưởng táo bạo, giàu trí tưởng tượng cũng kích thích khả năng sáng tạo của trẻ.
Khi không có sẵn kịch bản, hướng dẫn hay mục tiêu, trẻ sẽ tự nghĩ ra trò chơi, tạo nên câu chuyện và đặt ra luật chơi. Đó là những năng lực quý giá mà đôi khi không bài học nào trên lớp có thể thay thế.
Cho trẻ được trải nghiệm sự nhàm chán cũng là cho trẻ cơ hội phát triển theo nhịp độ của riêng mình. Những khoảnh khắc tưởng như vô ích ấy có thể trở thành nền tảng quan trọng để trẻ lớn lên tự do và giàu khả năng sáng tạo.
Hãy cho phép con nói "không" với bố mẹ
Nhà văn Nhật Bản Osamu Dazai từng viết: “Nỗi bất hạnh của tôi chính là ở chỗ tôi không có khả năng từ chối. Tôi sợ rằng một khi tôi từ chối ai đó, điều đó sẽ để lại một vết nứt không thể hàn gắn trong trái tim chúng ta.”
“Vâng lời” thường được xem là một trong những lời khen ngợi mà nhiều bố mẹ muốn dành cho con. Tuy nhiên, một đứa trẻ chỉ biết nghe lời và không bao giờ dám nói “không” cũng có thể đang kìm nén những cảm xúc và mong muốn thật của mình.
Cho phép trẻ nói “không” là cách bố mẹ tôn trọng ranh giới của con với tư cách một cá nhân độc lập. Trẻ có thể nói: “Con không muốn ăn món này” hoặc “Con không muốn chia sẻ đồ chơi của mình”.
Những lời từ chối là dấu hiệu cho thấy trẻ đang dần nhận thức về bản thân. Khi biết cảm xúc của mình được tôn trọng và mong muốn của mình được lắng nghe, trẻ sẽ học cách bảo vệ bản thân và mạnh dạn nói “không” trước những yêu cầu vô lý trong tương lai.
