Người mẹ đưa cô con gái 5 tuổi Yinuo đến một cửa hàng nhỏ trong khu phố. Vừa bước vào, cô bé đã bị thu hút bởi một hộp nhãn dán nhiều màu sắc và ngắm nhìn món đồ ấy rất lâu.
"Khi hai mẹ con đi đến quầy thu ngân, cô bé bất ngờ ngẩng đầu hỏi: 'Mẹ ơi, mẹ cho con tiền nhé, con muốn tự mua hộp nhãn dán này'." Người mẹ liền trách con: "Sao con lại đòi tiền nữa rồi?".
Trẻ nhỏ chưa hiểu đầy đủ về giá trị của đồng tiền hay cách chi tiêu hợp lý. Tuy nhiên, đây là giai đoạn bố mẹ có thể bắt đầu giúp con làm quen với tiền bạc thông qua những tình huống đơn giản trong cuộc sống hàng ngày.
Khi nhìn thấy một món đồ yêu thích, trẻ thường chỉ nghĩ đến việc muốn có nó mà chưa hiểu rằng mỗi lần mua sắm đều cần có sự lựa chọn. Vì vậy, bố mẹ nên xem đây là cơ hội để trò chuyện, giúp con từng bước hiểu về tiền bạc, biết trân trọng những gì mình có và hiểu rằng mỗi mong muốn đều cần được cân nhắc. Theo đó, có 3 câu bố mẹ nên tránh nói khi con xin tiền và cách trò chuyện giúp trẻ hiểu giá trị đồng tiền.
"Tại sao con lại cần tiền nữa?"
Đây có lẽ là câu nói mà nhiều bố mẹ dễ buột miệng khi con thường xuyên đòi mua đồ. Cảm giác sốt ruột, khó chịu đôi khi khiến người lớn cho rằng con đang đòi hỏi quá mức, thiếu kiên nhẫn hoặc không biết đủ.
Tuy nhiên, việc có nên cho con tiền và lắng nghe lý do trẻ xin tiền hay không là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.
Ví dụ ở câu chuyện trên, Yinuo đề nghị mẹ cho tiền để mua nhãn dán, thay vì lập tức trách mắng, người mẹ có thể hỏi trước: "Con muốn mua món đồ gì?".
Nếu trẻ giải thích rõ ràng, bố mẹ có thể tiếp tục trò chuyện, giúp con cân nhắc xem món đồ đó có thực sự cần thiết hay không. Trong trường hợp không phù hợp, bố mẹ có thể từ chối.
Chẳng hạn, mẹ có thể nhẹ nhàng nói: "Hôm nay mẹ không mua món này cho con nhé", "Con đã chọn một món rồi, hôm nay chỉ được mua một món thôi" hoặc "Món đồ này vượt quá số tiền mẹ dự định chi hôm nay".
Những lời từ chối như vậy giúp trẻ hiểu rằng tiền bạc luôn có giới hạn và không phải mọi mong muốn đều được đáp ứng. Đồng thời, trẻ cũng dần nhận ra rằng việc bày tỏ nhu cầu của mình không phải điều đáng xấu hổ, ngay cả khi câu trả lời của bố mẹ là không.
Điều quan trọng là phân biệt giữa việc từ chối một yêu cầu và phủ nhận cảm xúc của con. Trẻ có thể không được mua món đồ mình thích, nhưng cần cảm nhận rằng mong muốn của mình được lắng nghe và tôn trọng.
"Bố mẹ vất vả kiếm tiền, vậy mà con cứ tiêu xài hoang phí"
Khi trẻ hỏi tiền mua đồ chơi, bánh kẹo hay những món đồ yêu thích, nhiều bố mẹ thường nhắc đến sự vất vả của mình. Đây là mong muốn dễ hiểu, bởi trẻ cần học cách trân trọng công sức lao động và không xem tiền bạc là thứ có thể tiêu xài tùy ý.
Tuy nhiên, nếu thường xuyên dùng sự hy sinh của bố mẹ để trách móc mỗi khi con muốn mua một món đồ, trẻ có thể dần cảm thấy có lỗi vì những nhu cầu rất bình thường của mình.
Với trẻ 5 tuổi, mong muốn có một hộp nhãn dán nhiều màu sắc thường xuất phát từ sở thích. Trẻ chưa đủ khả năng hiểu hết những áp lực tài chính của gia đình, càng khó nhận thức đầy đủ về tiền thuê nhà, chi phí sinh hoạt hay khoản tiết kiệm mà bố mẹ phải tính toán mỗi tháng.
Vì vậy, người lớn có thể giải thích về giới hạn chi tiêu bằng những tình huống cụ thể, phù hợp với độ tuổi.
Chẳng hạn, mẹ có thể nói: "Hôm nay mẹ đã dùng hết số tiền dành cho việc mua sắm rồi", "Con chỉ được chọn một trong hai món này" hoặc "Con thích món đồ đó phải không? Chúng ta có thể về nhà suy nghĩ xem có nên dùng tiền tiết kiệm của con để mua không".
Khi trẻ lớn hơn, bố mẹ có thể giải thích rằng tiền trong gia đình được dùng cho nhiều mục đích khác nhau, từ ăn uống, sinh hoạt đến học tập và tiết kiệm. Vì thế, không phải lúc nào gia đình cũng có thể mua mọi món đồ trẻ yêu thích.
Qua những cuộc trò chuyện, trẻ dần hiểu rằng mỗi khoản tiền đều cần được cân nhắc và việc lựa chọn mua một món đồ đôi khi đồng nghĩa với việc phải từ bỏ một món khác.
"Để sau rồi nói!"
Bản thân câu nói này không có gì sai. Bố mẹ cũng có công việc, những trách nhiệm riêng và không phải lúc nào cũng có thể dừng mọi việc để giải đáp ngay những yêu cầu của con.
Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là đôi khi người lớn thường xuyên hứa sẽ nói chuyện sau nhưng lại quên mất lời hứa của mình. Ban đầu, bố mẹ định trì hoãn vì đang bận. Nhưng khi trẻ hỏi lại nhiều lần, người lớn có thể cảm thấy phiền phức, thậm chí cáu gắt và yêu cầu con ngừng nhắc đến chuyện đó.
Nếu tình trạng này lặp lại, trẻ có thể dần không biết liệu bố mẹ có thực sự quan tâm đến điều mình muốn nói hay không. Những câu trả lời qua loa cũng khiến trẻ khó hiểu được khi nào mình có thể tiếp tục trao đổi với bố mẹ.
Trong tình huống này, nếu chưa thể đưa ra quyết định ngay, bố mẹ nên nói rõ thời điểm sẽ quay lại trò chuyện với con.
Chẳng hạn: "Mẹ đang thanh toán hóa đơn, khi về nhà chúng ta sẽ nói chuyện về món đồ này nhé" hoặc "Con đặt món đồ lại kệ trước đã, sau bữa tối mẹ con mình sẽ cùng quyết định". Điều quan trọng là giữ lời hứa và thực sự dành thời gian để lắng nghe con sau đó.
