Người xưa coi trọng việc chăm chút ban thờ không chỉ ở lúc dâng lễ mà còn ở cách thu dọn sau khi hương tàn. Dưới đây là những thứ nên lưu ý, tránh để lâu trên ban thờ.
1. Hoa cúng tránh để héo, thối nước
Hoa tươi thường được dâng lên ban thờ với ý nghĩa thể hiện lòng thành kính, sự thanh khiết và mong muốn những điều tốt đẹp. Tuy nhiên, hoa chỉ đẹp khi còn tươi. Khi cánh hoa bắt đầu rũ xuống, lá úa vàng, thân hoa có dấu hiệu thối nhũn thì nên hạ xuống, không nên cố giữ lại vì tiếc.
Đặc biệt, bình hoa để lâu ngày có thể xuất hiện nước đục, mùi khó chịu và vi khuẩn. Nếu không thay nước thường xuyên, phần gốc hoa dễ bị phân hủy, làm mất vệ sinh khu vực thờ cúng.
Vì vậy, khi hoa không còn tươi, gia chủ nên hạ xuống, vệ sinh bình và thay hoa mới nếu có điều kiện. Không nhất thiết ngày nào cũng phải có hoa đắt tiền, quan trọng vẫn là sự sạch sẽ và thành tâm.
2.Quả chín
Hoa quả là lễ vật quen thuộc trên ban thờ. Nhiều gia đình có thói quen chọn những quả đẹp, chín vừa phải để dâng cúng, mong cầu gia đình đủ đầy, sung túc.
Tuy nhiên, trái cây sau khi chín có thể nhanh chóng mềm nhũn, nứt vỏ, chảy nước hoặc xuất hiện nấm mốc. Nếu vẫn để trên ban thờ nhiều ngày, nhất là trong thời tiết nóng ẩm, quả hỏng có thể thu hút ruồi, kiến và các loại côn trùng.
Bởi vậy, gia chủ nên kiểm tra hoa quả thường xuyên. Quả nào đã dập, thối hoặc có dấu hiệu mốc thì cần hạ xuống, không nên vì quan niệm đã dâng cúng mà cố giữ lại. Lòng thành không nằm ở việc để lễ vật càng lâu càng tốt.
3. Đồ ăn
Xôi, chè, bánh, thịt, giò chả và các món ăn được dâng lên trong những dịp lễ, ngày rằm, mùng Một thường được nhiều gia đình đặt trên ban thờ sau khi thắp hương.
Tuy nhiên, đây là nhóm lễ vật dễ hỏng nhất. Thức ăn đã nấu chín nếu để ở nhiệt độ phòng quá lâu có thể phát triển vi sinh vật gây mất an toàn thực phẩm. Đặc biệt, những món có thịt, trứng, sữa hoặc nước sốt càng không nên để qua nhiều giờ trong điều kiện nóng ẩm.
Sau khi hoàn tất việc thắp hương và nghi lễ, gia chủ nên hạ lễ đúng lúc, bảo quản hoặc sử dụng thức ăn phù hợp. Không nên để đồ ăn trên ban thờ từ ngày này sang ngày khác chỉ vì nghĩ rằng như vậy mới thể hiện sự tôn kính.
4. Chén nước, chén trà đã cũ hoặc có cặn
Nước sạch và trà thường được dùng làm lễ vật dâng lên ban thờ. Một chén nước trong đặt ngay ngắn thể hiện sự thanh khiết, giản dị và lòng thành của gia chủ.
Thế nhưng, nước để lâu có thể bám bụi, xuất hiện cặn hoặc bị côn trùng rơi vào. Trà sau một thời gian cũng có thể đổi màu, đóng váng và có mùi. Nếu để nguyên nhiều ngày mà không thay, chén nước vốn sạch sẽ lại trở thành thứ làm mất đi sự tươm tất của ban thờ.
Gia chủ nên thay nước thường xuyên, nhất là sau những dịp thắp hương và dâng lễ. Chén nước cần được rửa sạch, lau khô bên ngoài và đặt lại ngay ngắn. Không cần cầu kỳ, chỉ cần giữ được sự trong sạch, gọn gàng.
5. Giấy tiền vàng mã
Khi thắp hương xong thì nên hóa vàng trong ngày, tránh để qua ngày và tránh để lâu. Vàng mã sẽ hút ẩm hút bụi làm ảnh hưởng không gian thờ cúng.
6. Những loại lá, cành trang trí đã khô héo
Nhiều gia đình có thói quen đặt cành lộc, lá xanh hoặc những vật trang trí mang ý nghĩa may mắn trên ban thờ. Những vật này có thể tạo cảm giác tươi mới, nhưng nếu để quá lâu, lá sẽ khô quắt, chuyển màu và rụng xuống.
Theo quan niệm dân gian, ban thờ cần giữ được sinh khí, sự thanh sạch và trang nghiêm. Vì vậy, việc để cành lá khô héo lâu ngày thường được xem là không đẹp về mặt phong tục.
Gia chủ nên quan sát và thay thế khi cành lá đã khô, đồng thời tránh đặt quá nhiều đồ trang trí khiến ban thờ chật chội, khó lau dọn.
Điều quan trọng nhất là giữ ban thờ sạch sẽ, không phải dâng lễ thật nhiều
Thắp hương là cách nhiều gia đình thể hiện lòng tưởng nhớ tổ tiên và gửi gắm những mong cầu bình an. Nhưng sự thành kính không chỉ nằm ở mâm cao cỗ đầy hay số lượng lễ vật được dâng lên.
Một ban thờ gọn gàng, hoa không héo, quả không hỏng, nước luôn sạch và đồ lễ được thu dọn đúng lúc mới là điều đáng chú trọng. Gia chủ cũng không cần quá lo lắng nếu một vài lễ vật phải hạ xuống sớm, bởi không có quy định chung nào bắt buộc phải giữ tất cả đồ cúng trên ban thờ trong một khoảng thời gian cố định.
Giữ gìn nơi thờ cúng bằng sự cẩn thận, sạch sẽ và lòng thành chính là cách thể hiện sự tôn kính thiết thực nhất.
*Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo chiêm nghiệm
