Nhiều cha mẹ tò mò liệu tháng sinh có ảnh hưởng đến trí thông minh của con hay không. Đặc biệt, những em bé sinh vào tháng 9, 10, 11 thường được nhắc đến trong một số nghiên cứu về độ tuổi tương đối khi đi học.
Thực tế, không có cơ sở để khẳng định trẻ sinh vào ba tháng này thông minh hơn những trẻ sinh vào thời điểm khác. Tuy nhiên, thời điểm chào đời có thể tạo ra một số khác biệt về trải nghiệm phát triển, nhất là trong những năm đầu đời.
1. Thời điểm tập bò, tập đi có thể tạo thêm cơ hội khám phá
Những năm đầu đời là giai đoạn trẻ phát triển nhanh về vận động, ngôn ngữ và nhận thức. Từ lúc biết lẫy, bò đến khi chập chững tập đi, mỗi bước tiến đều mở ra cơ hội để trẻ khám phá thế giới xung quanh.
Ở những quốc gia có khí hậu bốn mùa, trẻ sinh vào tháng 9, 10, 11 có thể bước vào giai đoạn tập bò, tập đi khi thời tiết thuận lợi hơn. Gia đình cũng có thêm điều kiện đưa trẻ ra ngoài, cho con vận động và tiếp xúc với nhiều môi trường khác nhau.
Khi tìm cách lấy một món đồ chơi ở xa, trẻ phải quan sát, xác định khoảng cách và phối hợp tay chân. Khi chơi với những đồ vật có hình dạng, kích thước khác nhau, bé cũng dần học cách nhận biết và ghi nhớ.
Những hoạt động tưởng chừng đơn giản này góp phần kích thích quá trình phát triển nhận thức.
Dù vậy, lợi thế này không áp dụng cho tất cả trẻ sinh vào những tháng trên. Điều kiện khí hậu, không gian sống và cách chăm sóc của cha mẹ mới là những yếu tố quyết định trẻ có được vận động, khám phá thường xuyên hay không.
2. Trẻ có thể lớn tuổi hơn bạn bè khi bước vào lớp học
Một yếu tố đáng chú ý là độ tuổi tương đối của trẻ trong cùng một lớp.
Tại một số quốc gia, trẻ được tuyển sinh dựa trên mốc ngày sinh cố định. Vì vậy, những em bé sinh vào tháng 9, 10, 11 có thể thuộc nhóm lớn tuổi hơn trong khóa học tiếp theo.
Ở lứa tuổi mầm non và tiểu học, khoảng cách vài tháng đôi khi tạo ra khác biệt khá rõ. Trẻ lớn hơn có thể diễn đạt suy nghĩ tốt hơn, tập trung lâu hơn, tự mặc quần áo hoặc hoàn thành một số nhiệm vụ cá nhân thuận lợi hơn.
Khi bước vào lớp học, những kỹ năng này giúp trẻ dễ thích nghi với nền nếp, hiểu hướng dẫn và tham gia các hoạt động chung.
Tuy nhiên, đây là lợi thế phụ thuộc vào quy định tuyển sinh của từng nơi, không phải quy luật chung. Tại Việt Nam, cha mẹ cũng cần căn cứ vào độ tuổi nhập học và quy định giáo dục thực tế, thay vì áp dụng máy móc những nhận định từ nước ngoài.
3. Sự tự tin có thể tạo động lực học hỏi lâu dài
Một đứa trẻ dễ dàng diễn đạt suy nghĩ, hiểu yêu cầu của giáo viên và hoàn thành nhiệm vụ thường có nhiều cơ hội nhận được phản hồi tích cực.
Khi được khen ngợi và ghi nhận, trẻ có thể mạnh dạn phát biểu, đặt câu hỏi hoặc thử sức với những hoạt động mới. Những trải nghiệm tích cực giúp con tin tưởng hơn vào khả năng của bản thân.
Ngược lại, trẻ nhỏ tuổi hơn trong cùng lớp đôi khi cần thêm thời gian để thích nghi. Có bé hiểu bài nhưng chưa diễn đạt trôi chảy, có bé biết câu trả lời nhưng còn ngại phát biểu.
Nếu liên tục bị so sánh, trẻ dễ mất tự tin và ngại thử sức. Vì thế, cha mẹ không nên vội đánh giá năng lực của con chỉ qua điểm số hoặc tốc độ tiếp thu trong một giai đoạn ngắn.
Cha mẹ làm gì để giúp con phát triển tốt hơn?
Dù sinh vào tháng nào, trẻ cũng cần được tạo điều kiện để khám phá và học hỏi mỗi ngày.
Cha mẹ nên duy trì thói quen trò chuyện với con, kể cả trong những hoạt động quen thuộc như ăn uống, đi dạo hay chuẩn bị đi ngủ. Những câu hỏi đơn giản về sự vật xung quanh giúp trẻ luyện khả năng quan sát và diễn đạt.
Đọc sách cùng con, chơi xếp hình, vẽ tranh, lắp ráp đồ chơi và vận động ngoài trời cũng là những hoạt động hữu ích. Quan trọng hơn, hãy để trẻ có cơ hội tự suy nghĩ, thử nghiệm và tìm cách giải quyết vấn đề thay vì luôn làm thay con.
Bên cạnh đó, cần tôn trọng tốc độ phát triển riêng của mỗi em bé. Một đứa trẻ có thể chưa đọc nhanh bằng bạn nhưng lại rất sáng tạo, tò mò và kiên trì khi thực hiện một công việc.
Trẻ sinh tháng 9, 10, 11 không mặc nhiên thông minh hơn những trẻ sinh vào các tháng khác. Tháng sinh có thể liên quan đến một số lợi thế về thời điểm phát triển và độ tuổi đi học, nhưng không quyết định trí tuệ hay tương lai của trẻ. Sự quan tâm, môi trường giáo dục và cơ hội trải nghiệm mới là những điều cha mẹ có thể chủ động vun đắp mỗi ngày.
