Theo bác sĩ Jeremy Allen, chuyên khoa Y học gia đình tại Mỹ, một người có thể mất tới 90% chức năng thận mà vẫn chưa có biểu hiện rõ ràng. Đây là lý do bệnh thận thường được phát hiện muộn, khi khả năng lọc máu đã suy giảm đáng kể.
Dù vậy, cơ thể vẫn có thể xuất hiện một số thay đổi đáng chú ý. Nhận biết sớm những dấu hiệu này giúp mỗi người chủ động kiểm tra sức khỏe và tìm nguyên nhân.
1. Bàn chân và mắt cá chân thường xuyên sưng phù
Thận có nhiệm vụ lọc chất thải, loại bỏ muối và lượng nước dư thừa qua nước tiểu. Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể có thể giữ lại nhiều dịch hơn, gây phù nề.
Tình trạng này thường xuất hiện ở bàn chân, mắt cá chân và cẳng chân. Một số người còn nhận thấy vùng quanh mắt bị sưng, đặc biệt vào buổi sáng.
Theo bác sĩ Mateo Ledezma, chuyên khoa Thận tại Mỹ, tình trạng giữ nước có thể khiến các mô bị tích tụ dịch và gây phù kéo dài.
2. Lượng nước tiểu giảm bất thường
Những thay đổi trong thói quen đi tiểu cũng cần được chú ý. Khi thận hoạt động kém, khả năng lọc và đào thải nước có thể bị ảnh hưởng, khiến lượng nước tiểu giảm.
Đặc biệt, nếu tình trạng tiểu ít đi kèm phù chân, mệt mỏi hoặc cảm giác nặng nề trong cơ thể, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân.
Tuy nhiên, tiểu ít cũng có thể do mất nước, sốt hoặc một số vấn đề sức khỏe khác. Trường hợp đột ngột tiểu rất ít hoặc không có nước tiểu cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
3. Mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi
Thường xuyên uể oải, thiếu năng lượng dù ngủ đủ giấc có thể là biểu hiện liên quan đến chức năng thận.
Thận sản xuất hormone erythropoietin (EPO), giúp kích thích tủy xương tạo hồng cầu. Khi thận bị tổn thương, lượng hormone này có thể giảm, dẫn đến thiếu máu.
Người bệnh có thể cảm thấy kiệt sức, chóng mặt, khó tập trung hoặc hụt hơi khi vận động. Nếu tình trạng mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân, nên kiểm tra sức khỏe thay vì chỉ nghĩ do thiếu ngủ.
4. Buồn nôn, chán ăn thường xuyên
Khi thận không lọc và đào thải chất thải hiệu quả, các chất chuyển hóa có thể tích tụ trong máu, gây ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.
Theo Mayo Clinic, người mắc bệnh thận có thể xuất hiện tình trạng buồn nôn, nôn, chán ăn và khó chịu toàn thân, đặc biệt khi bệnh tiến triển.
Một số người còn nhận thấy vị giác thay đổi, ăn uống kém ngon miệng. Nếu những biểu hiện này kéo dài, đi kèm sụt cân hoặc phù nề, cần được thăm khám.
5. Huyết áp thường xuyên tăng cao
Thận và huyết áp có mối liên hệ mật thiết. Thận giúp điều hòa lượng muối, nước và tham gia kiểm soát huyết áp.
Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể có thể giữ lại nhiều muối và dịch hơn, khiến huyết áp tăng. Ngược lại, huyết áp cao kéo dài cũng làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, khiến khả năng lọc máu suy yếu.
Vì vậy, người thường xuyên bị tăng huyết áp hoặc khó kiểm soát huyết áp nên chú ý kiểm tra chức năng thận định kỳ.
6. Tim đập nhanh, hồi hộp bất thường
Thận suy giảm chức năng có thể ảnh hưởng đến khả năng đào thải kali. Khi khoáng chất này tích tụ quá mức trong máu, người bệnh có nguy cơ bị tăng kali huyết.
Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến hoạt động điện học của tim, gây rối loạn nhịp tim. Một số biểu hiện có thể gặp là hồi hộp, đánh trống ngực hoặc cảm giác tim đập không đều.
Đáng chú ý, tăng kali máu đôi khi không có triệu chứng rõ ràng và chỉ được phát hiện qua xét nghiệm. Nếu kèm đau ngực, khó thở hoặc ngất, cần cấp cứu ngay.
7. Đầu óc kém tỉnh táo, khó tập trung
Khi bệnh thận tiến triển, chất thải tích tụ trong máu cùng những rối loạn chuyển hóa có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thần kinh.
Người bệnh có thể thường xuyên quên, khó tập trung, suy giảm khả năng ghi nhớ hoặc cảm thấy đầu óc thiếu minh mẫn.
Đây không phải biểu hiện đặc hiệu của bệnh thận nhưng cần được chú ý, nhất là khi xuất hiện đồng thời với những dấu hiệu bất thường khác.
Cách kiểm tra chức năng thận
Không phải cứ xuất hiện những triệu chứng trên là mắc bệnh thận. Tuy nhiên, do bệnh có thể diễn tiến âm thầm, mỗi người không nên đợi đến khi cơ thể có biểu hiện rõ rệt mới đi kiểm tra.
Một số xét nghiệm thường được bác sĩ chỉ định gồm xét nghiệm creatinine máu để đánh giá mức lọc cầu thận (eGFR), xét nghiệm nước tiểu tìm protein và albumin niệu để phát hiện tổn thương thận.
Người mắc tiểu đường, tăng huyết áp hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên chủ động kiểm tra định kỳ. Phát hiện sớm giúp kiểm soát các yếu tố nguy cơ và làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận.
