PGS.TS.BS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, tại Việt Nam ung thư phổi không còn xa lạ, nhưng vẫn là “sát thủ thầm lặng” khi đứng thứ 3 về tỷ lệ tử vong trong các bệnh ung thư. Đáng lo ngại, ngay cả những khối u rất nhỏ - chỉ dưới 1cm cũng có tỷ lệ ác tính cao.
Trong đó, ung thư phổi không tế bào nhỏ chiếm khoảng 80–85% tổng số ca. Đáng chú ý, ung thư biểu mô tuyến chiếm tới 80% trong nhóm này – cao hơn đáng kể so với các quốc gia châu Âu. Một điểm khác biệt quan trọng đó là, tỷ lệ đột biến EGFR ở phụ nữ châu Á không hút thuốc lên tới khoảng 40%, gần gấp đôi so với phương Tây. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về chiến lược tầm soát và điều trị phù hợp với đặc điểm riêng của người bệnh Việt Nam.
TS.BS Ngô Gia Khánh thăm khám cho người bệnh đang điều trị tại Khoa Phẫu thuật lồng ngực và mạch máu.
Đáng chú ý, hiện không ít người vẫn chủ quan cho rằng, khi chưa có triệu chứng như đau ngực hay ho ra máu thì phổi vẫn bình thường. Thực tế lâm sàng lại cho thấy điều ngược lại. TS.BS Ngô Gia Khánh - Trưởng Khoa Phẫu thuật lồng ngực (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, nhiều trường hợp ung thư phổi được phát hiện tình cờ khi người bệnh đi khám các chuyên khoa khác như tim mạch, thần kinh hay chuyển hóa.
Theo TS.BS Ngô Gia Khánh, không ít người có quan điểm “đợi u lớn mới mổ”, điều này đã không còn phù hợp. Bởi đôi khi các nốt mờ có kích thước rất nhỏ lại tiềm ẩn nguy cơ cao. Thống kê cho thấy, nốt phổi dưới 3cm có đến gần 70% là ung thư. Còn nốt dưới 1cm tỷ lệ ác tính lên tới 64,3%.
Với các tổn thương giai đoạn sớm, phẫu thuật sớm có thể giúp điều trị triệt căn, nhiều bệnh nhân không cần hóa trị bổ trợ. “Đây là thời điểm vàng để can thiệp. Nếu phát hiện muộn, người bệnh sẽ phải đối mặt với hành trình điều trị khó khăn hơn rất nhiều”, bác sĩ Khánh nhấn mạnh.
PGS Phạm Cẩm Phương chia sẻ tại hội thảo khoa học quốc tế về ung thư phổi.
Hiện nay, việc kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) với các phác đồ điều trị tiên tiến, mở ra cơ hội phát hiện sớm - điều trị ung thư phổi rất tốt. “Chúng tôi không chỉ dừng lại ở phát hiện bệnh mà hướng tới điều trị cá thể hóa ngay từ đầu, dựa trên đặc điểm di truyền của từng bệnh nhân”, PGS Phạm Cẩm Phương cho hay.
Theo đó, “hệ sinh thái điều trị” bao gồm nhiều chuyên khoa như Trung tâm Giải phẫu bệnh, Khoa Phẫu thuật lồng ngực và Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu - nơi cập nhật các phác đồ quốc tế mới đang tạo nên chuỗi chăm sóc toàn diện cho bệnh nhân ung thư phổi. Các chuyên gia cho rằng, việc phát hiện sớm, điều trị kịp thời nhất là ứng dụng các phác đồ, kỹ thuật hiện đại sẽ tăng cơ hội điều trị khỏi lên rất cao.
Do vậy, những người có yếu tố nguy cơ cao ung thư phổi cần phải được tầm soát định kỳ. Cụ thể:
- Nhóm nguy cơ cao do hút thuốc (tiêu chuẩn vàng): Từ 50-80 tuổi; Đang hút thuốc hoặc đã bỏ trong vòng 15 năm; Tiền sử hút từ 20 “gói-năm” trở lên.
- Nhóm nguy cơ do môi trường, nghề nghiệp: Tiếp xúc lâu dài với amiăng, radon, asen, crom, niken hoặc khí thải diesel; Từng xạ trị vùng ngực.
- Nhóm có yếu tố bệnh lý và di truyền: Có người thân mắc ung thư phổi; Mắc các bệnh phổi mạn tính như COPD, xơ phổi, tiền sử lao phổi
- Nhóm đặc thù tại Việt Nam: Phụ nữ không hút thuốc nhưng tiếp xúc khói thuốc thụ động; Người sống, làm việc trong môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi.
