Mang thai và sinh con là hành trình thiêng liêng nhưng luôn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường. Có những ca sinh diễn ra thuận lợi như mong đợi, nhưng cũng có những tình huống chỉ trong tích tắc đã chuyển từ bình yên sang nguy kịch, buộc đội ngũ y bác sĩ phải chạy đua với thời gian để giành giật sự sống cho cả mẹ lẫn em bé.
Mới đây, một ca cấp cứu sản khoa khiến nhiều người thót tim đã thu hút sự chú ý, khi chuông báo động vang lên dồn dập ngay lúc sản phụ sắp sinh. Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, hành động quỳ gối trên giường của một nữ bác sĩ đã góp phần giúp hai mẹ con vượt qua cửa ải nguy hiểm.
Sự việc xảy ra với sản phụ họ Lâm, 30 tuổi, đến từ Trung Quốc, đang mang thai con đầu lòng ở tuần thứ 37. Do thai nhi được chẩn đoán chậm phát triển trong tử cung, ước tính chỉ nặng khoảng 2.3kg nên suốt thai kỳ, chị được các bác sĩ theo dõi sát sao.
Sau khi nhập viện chờ sinh, quá trình chuyển dạ diễn ra thuận lợi, cổ tử cung đã mở khoảng 5cm. Cả gia đình và đội ngũ y tế đều hy vọng ca sinh sẽ diễn ra an toàn. Thế nhưng, trong lúc theo dõi tim thai, chuông cảnh báo bất ngờ vang lên liên tục.
Màn hình theo dõi cho thấy nhịp tim thai từ mức ổn định khoảng 140 lần/phút đột ngột giảm mạnh xuống chỉ còn khoảng 90 lần/phút.
Nhận thấy dấu hiệu bất thường, bác sĩ trực lập tức thăm khám âm đạo và nhanh chóng phát hiện nguyên nhân là sa dây rốn - một trong những tai biến sản khoa nguy hiểm nhất.
Sản phụ đang chờ sinh thì chuông báo vang lên inh ỏi - Ảnh minh hoạ.
Theo các bác sĩ, sa dây rốn xảy ra khi dây rốn tụt xuống trước thai nhi và bị phần đầu em bé chèn ép trong quá trình chuyển dạ. Khi đó, nguồn máu và oxy từ mẹ đến thai nhi có thể bị cắt đứt chỉ trong thời gian rất ngắn, khiến em bé đối mặt nguy cơ ngạt nặng, tổn thương não hoặc tử vong nếu không được xử trí kịp thời.
Đây là biến chứng hiếm gặp, chỉ chiếm khoảng 0,1 - 0,6% số ca sinh nhưng có tỷ lệ tử vong rất cao. Ngay sau khi xác định tình trạng, bệnh viện lập tức kích hoạt quy trình cấp cứu khẩn cấp dành cho sản phụ bị sa dây rốn.
Trong lúc chờ chuyển vào phòng mổ, nữ bác sĩ trực đã có một hành động khiến nhiều người xúc động. Để giảm áp lực của đầu thai nhi lên dây rốn, bác sĩ quỳ ngay trên giường sinh, dùng một tay giữ và nâng đầu em bé suốt quá trình di chuyển.
Tư thế này phải được duy trì liên tục, không được buông dù chỉ vài giây, bởi chỉ cần dây rốn tiếp tục bị chèn ép, tính mạng thai nhi có thể bị đe dọa.
Trong lúc các điều dưỡng đẩy giường chạy hết tốc lực về phòng mổ, nữ bác sĩ vẫn giữ nguyên tư thế quỳ, bàn tay không rời vị trí. Dù cánh tay dần mỏi vì phải dùng lực liên tục, chị vẫn cố gắng giữ ổn định để tạo khoảng trống giúp dây rốn tiếp tục được cấp máu.
Hành động của y tá góp phần giúp sản phụ vượt "cửa tử".
Ngay khi sản phụ được đưa vào phòng mổ, ê-kíp gây mê và phẫu thuật lập tức tiến hành mổ lấy thai. Chỉ ít phút sau, tiếng khóc đầu đời của em bé vang lên trong phòng mổ, khiến tất cả nhân viên y tế vỡ òa.
Bé gái chào đời nặng 2,36kg, đúng với dự đoán trước sinh là trẻ nhẹ cân do chậm phát triển trong tử cung. Vì từng trải qua giai đoạn thiếu oxy nguy hiểm, các bác sĩ tiếp tục đánh giá sát tình trạng của trẻ ngay sau sinh.
Kết quả cho thấy bé có chỉ số Apgar đạt 9 điểm ở phút đầu tiên và đạt mức tối đa 10 điểm ở phút thứ 5 cũng như phút thứ 10 sau sinh. Điều này đồng nghĩa em bé thích nghi rất tốt sau khi chào đời và không có dấu hiệu ngạt nặng.
Ngày hôm sau, bé gái trộm vía khỏe mạnh và đến ngày thứ 5 sau ca mổ, cả hai mẹ con đều đủ điều kiện xuất viện.
Chia sẻ sau sự việc, nữ bác sĩ trực tiếp giữ đầu thai nhi cho biết khoảnh khắc phát hiện dây rốn bị kẹt giữa đầu em bé và khung chậu khiến chị không thể quên. "Tôi không được phép buông tay. Chỉ cần thả ra, có thể sẽ mất đi một sinh mạng", chị nói.
Các chuyên gia sản khoa cũng nhấn mạnh, sa dây rốn là cấp cứu sản khoa tối khẩn cấp. Việc phát hiện sớm, xử trí nhanh và phối hợp nhịp nhàng giữa nhiều chuyên khoa là yếu tố quyết định giúp bảo vệ tính mạng của cả mẹ và em bé. Trong trường hợp này, chính phản ứng kịp thời của đội ngũ y tế đã góp phần tạo nên một "cuộc lội ngược dòng" đầy kỳ diệu.
Sa dây rốn là gì, nguy hiểm thế nào?
Sa dây rốn là một biến chứng sản khoa xảy ra khi dây rốn bị tụt xuống trước hoặc cùng với phần thai nhi đi qua cổ tử cung, thường gặp nhất sau khi ối đã vỡ. Tình trạng này có thể khiến dây rốn bị chèn ép giữa thai nhi và thành tử cung hoặc khung chậu của mẹ, làm giảm lượng máu và oxy truyền từ mẹ sang em bé.
Đây được xem là một cấp cứu sản khoa cần được xử trí nhanh chóng, bởi nếu dây rốn bị chèn ép kéo dài, thai nhi có thể rơi vào tình trạng thiếu oxy, suy thai và trong trường hợp nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng.
Vì sao sa dây rốn nguy hiểm?
Bình thường, dây rốn đảm nhiệm việc đưa oxy và chất dinh dưỡng đến thai nhi, đồng thời vận chuyển các chất thải từ thai nhi về phía mẹ. Khi dây rốn bị ép, dòng máu qua dây rốn có thể bị cản trở.
Đặc biệt, nguy cơ này thường xuất hiện sau khi nước ối vỡ, nhất là khi phần thai chưa xuống thấp và vẫn còn khoảng trống để dây rốn trượt xuống. Thai càng bị chèn ép lâu, nguy cơ suy thai càng tăng.
Sa dây rốn có thể xảy ra theo nhiều dạng. Trường hợp dây rốn tụt hẳn xuống âm đạo và có thể nhìn thấy hoặc sờ thấy được gọi là sa dây rốn rõ. Ngoài ra còn có tình trạng dây rốn nằm cạnh phần thai nhưng chưa lộ ra ngoài, khiến việc phát hiện khó khăn hơn.
Những trường hợp nào dễ gặp?
Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ sa dây rốn như thai ngôi mông hoặc ngôi bất thường, thai non tháng, đa thai, đa ối, dây rốn dài, nhau tiền đạo hoặc khi đầu thai nhi chưa lọt xuống khung chậu. Một số thủ thuật sản khoa cũng có thể làm thay đổi vị trí của dây rốn.
Tuy nhiên, không phải trường hợp có yếu tố nguy cơ nào cũng xảy ra sa dây rốn, và tình trạng này đôi khi xuất hiện khá bất ngờ.
Dấu hiệu nào cần đặc biệt lưu ý?
Sau khi vỡ ối, nếu sản phụ cảm thấy có vật mềm, dạng dây nằm trong âm đạo hoặc nhìn thấy dây rốn ở ngoài âm đạo, cần lập tức gọi nhân viên y tế và không tự ý đẩy dây rốn trở lại.
Trong bệnh viện, dấu hiệu quan trọng giúp phát hiện tình trạng này là những bất thường trên theo dõi tim thai, chẳng hạn nhịp tim thai giảm đột ngột hoặc có những thay đổi đáng lo ngại sau khi vỡ ối.
Khi nghi ngờ sa dây rốn, sản phụ cần được xử trí tại cơ sở y tế càng nhanh càng tốt. Bác sĩ có thể thực hiện các biện pháp nhằm giảm chèn ép dây rốn trong lúc chuẩn bị phương án sinh phù hợp. Trong nhiều trường hợp thai đang có dấu hiệu suy và chưa thể sinh đường âm đạo ngay, mổ lấy thai cấp cứu có thể được chỉ định.
Điều quan trọng là mẹ bầu không nên quá lo lắng vì đây là biến chứng không thể tự dự đoán chính xác. Khi có dấu hiệu chuyển dạ hoặc vỡ ối, đặc biệt nếu thấy bất thường, hãy nhanh chóng đến cơ sở y tế và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.
