Các nhà khoa học tại Đại học California San Diego (Mỹ) xác định một con đường sinh học chưa từng được biết đến, lý giải cách chế độ ăn giàu cholesterol làm suy giảm khả năng đào thải LDL của gan. Một loại thuốc thử nghiệm từng qua đánh giá an toàn trên người có thể trở thành ứng viên cho hướng điều trị mới.
Cholesterol LDL, thường được gọi là cholesterol xấu, là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Dù y học hiện có nhiều phương pháp kiểm soát cholesterol, không ít bệnh nhân vẫn khó đưa chỉ số về mức an toàn hoặc gặp tác dụng phụ khi sử dụng thuốc.
Nghiên cứu mới của Trường Y thuộc Đại học California San Diego, công bố trên tạp chí Nature, có thể giúp giải thích một phần nguyên nhân. Nhóm tác giả phát hiện chế độ ăn chứa nhiều cholesterol kích hoạt một cơ chế khiến gan mất dần khả năng loại bỏ LDL khỏi máu.
Phát hiện mắt xích khiến gan khó đào thải LDL
Gan đóng vai trò trung tâm trong việc kiểm soát cholesterol. Trên bề mặt tế bào gan có các thụ thể LDL, hoạt động như những điểm tiếp nhận, giúp thu giữ cholesterol xấu trong máu để xử lý. Số lượng thụ thể càng nhiều, khả năng loại bỏ LDL càng hiệu quả.
Đây cũng là cơ sở hoạt động của một số nhóm thuốc phổ biến như statin và thuốc ức chế PCSK9, vốn giúp duy trì hoặc tăng số lượng thụ thể LDL.
Tuy nhiên, qua các thí nghiệm trên chuột và tế bào người, nhóm nghiên cứu phát hiện protein Ral có thể được kích hoạt khi cơ thể hấp thụ quá nhiều cholesterol từ chế độ ăn. Quá trình này thúc đẩy hoạt động của enzyme cathepsin A (CTSA), từ đó làm suy giảm số lượng thụ thể LDL trên tế bào gan.
Khi sử dụng một hợp chất phân tử nhỏ để ức chế CTSA, các nhà khoa học ghi nhận thụ thể LDL được duy trì ổn định hơn và nồng độ cholesterol LDL trong máu chuột giảm đáng kể.
Thuốc thử nghiệm mở ra hy vọng mới
Điểm đáng chú ý là cơ chế vừa được phát hiện khác với những mục tiêu mà các loại thuốc hạ cholesterol hiện nay đang tác động. Vì vậy, hướng nghiên cứu này có thể mang lại lựa chọn bổ sung cho những bệnh nhân chưa đạt hiệu quả điều trị mong muốn.
Theo giáo sư Alan Saltiel, tác giả cấp cao của nghiên cứu, nhóm khoa học hiện có một ứng viên thuốc ức chế CTSA từng được phát triển để điều trị suy tim. Dù chương trình phát triển thuốc sau đó bị dừng vì lý do chiến lược, hợp chất này đã hoàn thành thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1 nhằm đánh giá độ an toàn trên người.
Dữ liệu trước đó có thể giúp rút ngắn quá trình nghiên cứu, tạo điều kiện để thuốc được xem xét bước vào thử nghiệm giai đoạn 2 nhằm đánh giá hiệu quả kiểm soát cholesterol.
Dù vậy, kết quả hiện tại vẫn chủ yếu dựa trên thí nghiệm tiền lâm sàng. Thuốc chưa được chứng minh có khả năng hạ LDL ở người và cần trải qua thêm các bước đánh giá nghiêm ngặt.
Với người thường xuyên tập luyện thể thao, duy trì vận động, kiểm soát chế độ ăn và theo dõi mỡ máu vẫn là những biện pháp quan trọng để bảo vệ tim mạch. Phát hiện mới mang đến triển vọng khoa học, nhưng chưa phải lý do để tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc điều trị đang sử dụng.
