Một nghiên cứu quy mô lớn với dữ liệu từ gần 200.000 người cho thấy thói quen ăn sau bữa tối hoặc sát giờ đi ngủ có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh gan cao hơn. Phát hiện này tiếp tục nhấn mạnh vai trò của thời điểm ăn uống đối với sức khỏe chuyển hóa.
Ăn khuya thường được xem là một thói quen nhỏ, đặc biệt với những người làm việc muộn, tập luyện vào buổi tối hoặc có lịch sinh hoạt thất thường. Tuy nhiên, nghiên cứu do các nhà khoa học tại Đại học Khoa học và Sức khỏe Oregon (OHSU), Mỹ, thực hiện cho thấy thời điểm ăn uống có thể liên quan đến sức khỏe gan nhiều hơn chúng ta nghĩ.
Theo công bố được ScienceDaily đưa tin, những người thường xuyên ăn muộn vào buổi tối hoặc gần giờ đi ngủ có nguy cơ mắc bệnh gan cao hơn khoảng 20–30% so với nhóm hạn chế ăn vào thời điểm này. Các tình trạng được đề cập bao gồm bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa và xơ gan. Kết quả nghiên cứu được đăng trên tạp chí Clinical Gastroenterology and Hepatology.
Phân tích dữ liệu gần 200.000 người
Để tìm hiểu mối liên hệ giữa thời điểm ăn và bệnh gan, nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu từ ba nghiên cứu theo dõi sức khỏe quy mô lớn: Nurses’ Health Study, Nurses’ Health Study II và Health Professionals Follow-up Study. Tổng cộng, dữ liệu bao gồm gần 200.000 người, với thông tin về thói quen ăn uống, sinh hoạt và tình trạng sức khỏe.
Khi so sánh các nhóm có thời điểm ăn khác nhau, các nhà nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ nhất quán giữa việc ăn khuya thường xuyên và nguy cơ mắc bệnh gan cao hơn.
Gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa xảy ra khi chất béo tích tụ quá mức trong gan. Ở một số người, tình trạng này có thể tiến triển thành viêm, tổn thương gan và trong những trường hợp nghiêm trọng, dẫn đến xơ gan. Tuy nhiên, không phải tất cả người mắc gan nhiễm mỡ đều phát triển thành bệnh gan nặng.
Vì sao ăn sát giờ ngủ có thể ảnh hưởng đến gan?
Một lời giải thích tiềm năng nằm ở nhịp sinh học – hệ thống điều phối các hoạt động của cơ thể theo chu kỳ ngày và đêm, bao gồm giấc ngủ, chuyển hóa năng lượng và điều hòa đường huyết.
Gan đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý chất dinh dưỡng, kiểm soát lượng đường trong máu và điều chỉnh cách cơ thể dự trữ hoặc sử dụng năng lượng. Khi ăn vào thời điểm cơ thể đang chuẩn bị nghỉ ngơi, một số quá trình chuyển hóa có thể không diễn ra hiệu quả như ban ngày.
Các nghiên cứu trước đây cũng từng ghi nhận mối liên hệ giữa việc ăn vào ban đêm, rối loạn chuyển hóa và những vấn đề sức khỏe như béo phì, bệnh tim mạch. Những phát hiện mới bổ sung thêm bằng chứng cho thấy thời điểm ăn uống có thể là một yếu tố đáng quan tâm khi đánh giá sức khỏe gan.
Có nên thay đổi thói quen ăn khuya?
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng đây là nghiên cứu quan sát, vì vậy kết quả chưa chứng minh ăn khuya trực tiếp gây ra bệnh gan. Dữ liệu về thói quen ăn uống cũng dựa một phần vào thông tin do người tham gia tự cung cấp. Những yếu tố khác trong lối sống có thể góp phần giải thích mối liên hệ được ghi nhận.
Dù vậy, việc hạn chế ăn sát giờ ngủ là một thay đổi đáng cân nhắc, nhất là khi kết hợp với chế độ ăn cân đối, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và kiểm soát cân nặng. Người tập thể hình cũng nên chú ý phân bổ các bữa ăn hợp lý trong ngày, thay vì dồn phần lớn lượng thức ăn vào đêm muộn.
Nếu cần ăn sau buổi tập tối, có thể chủ động sắp xếp bữa ăn phù hợp với lịch sinh hoạt và nhu cầu dinh dưỡng, thay vì mặc định rằng phải nhịn ăn dù đang đói hoặc cần phục hồi sau tập luyện.
Nhóm nghiên cứu hiện tiếp tục tìm hiểu liệu việc chuyển thời điểm ăn sớm hơn có thực sự cải thiện sức khỏe gan ở người có gan nhiễm mỡ hay không. Trong lúc chờ thêm bằng chứng, thông điệp quan trọng là: không chỉ ăn gì, mà ăn vào lúc nào đáng được quan tâm khi xây dựng lối sống lành mạnh.
