Nghiên cứu mới cho thấy vận động có thể giúp khôi phục cơ chế sửa chữa tế bào cơ bị rối loạn theo tuổi tác, mở ra hướng tiếp cận tiềm năng nhằm hạn chế suy giảm sức mạnh và khả năng vận động ở người cao tuổi.
Suy giảm khối lượng và sức mạnh cơ bắp là một trong những thay đổi đáng chú ý của quá trình lão hóa. Tình trạng này không chỉ khiến các hoạt động như đi bộ, leo cầu thang trở nên khó khăn mà còn làm tăng nguy cơ té ngã, gãy xương và kéo dài thời gian phục hồi sau chấn thương.
Một nghiên cứu do Trường Y Duke-NUS (Singapore) phối hợp với Bệnh viện Đa khoa Singapore và Đại học Cardiff thực hiện đã làm sáng tỏ cơ chế sinh học có thể giải thích vì sao tập luyện giúp bảo vệ cơ bắp khi cơ thể già đi. Công trình được công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).
Theo nhóm nghiên cứu, để duy trì hoạt động bình thường, tế bào cơ phải liên tục sản xuất protein mới và loại bỏ những protein đã hư hỏng. Quá trình này được điều phối một phần bởi mTORC1 – hệ thống tín hiệu đóng vai trò điều chỉnh hoạt động tăng trưởng và tổng hợp protein của tế bào.
Khi tuổi tác tăng lên, sự cân bằng này có thể bị phá vỡ. Nếu mTORC1 hoạt động quá mức, tế bào cơ có xu hướng tập trung vào sản xuất protein nhưng không loại bỏ hiệu quả các thành phần bị hư hỏng. Những protein lỗi tích tụ theo thời gian, gây áp lực lên tế bào và làm suy giảm chức năng cơ.
Các nhà khoa học xác định gene DEAF1 là một mắt xích quan trọng trong quá trình này. Khi cơ thể lão hóa, mức DEAF1 có thể tăng lên, thúc đẩy mTORC1 hoạt động quá mức. Trong khi đó, nhóm protein FOXO vốn góp phần kiểm soát DEAF1 lại có xu hướng suy giảm hoạt động theo tuổi tác, khiến cơ chế bảo vệ tế bào yếu đi.
Đáng chú ý, tập luyện có thể giúp điều chỉnh chuỗi phản ứng nói trên. Theo kết quả nghiên cứu, hoạt động thể chất kích hoạt các protein điều hòa, góp phần làm giảm DEAF1 và đưa hoạt động của mTORC1 trở lại trạng thái cân bằng hơn. Nhờ vậy, tế bào cơ có điều kiện loại bỏ protein hư hỏng và duy trì mô cơ khỏe mạnh.
Tuy nhiên, các thí nghiệm trong nghiên cứu được thực hiện trên ruồi giấm và chuột, chưa trực tiếp chứng minh cơ chế tương tự ở người. Những phát hiện này cần được kiểm chứng thêm trước khi có thể phát triển thành phương pháp điều trị mới cho tình trạng mất cơ do tuổi tác.
Dù vậy, nghiên cứu tiếp tục củng cố cơ sở khoa học cho vai trò của vận động trong việc duy trì sức khỏe cơ bắp. Với người trưởng thành và cao tuổi, kết hợp tập sức mạnh, hoạt động thể chất phù hợp cùng chế độ dinh dưỡng đầy đủ là hướng đi thiết thực để bảo vệ khả năng vận động và duy trì tính độc lập trong sinh hoạt.
