Sả là cây thân thảo, mọc thành bụi với nhiều nhánh tụ từ gốc. Thân sả có màu trắng ngà hoặc xanh nhạt, bẹ ôm sát nhau, lá dài, hẹp, hơi sắc bén, có màu xanh đậm và tỏa mùi thơm khi vò nhẹ.
Với bộ rễ chùm bám đất tốt, sả có thể sinh trưởng trong điều kiện khô ráo, chịu hạn tốt, tuy nhiên khó phát triển nếu ngập úng kéo dài. Sả được trồng chủ yếu lấy bẹ gốc làm gia vị trong chế biến món ăn, trong khi đó lá và phần thân có thể tận dụng để chưng cất tinh dầu.
Trong nhiều năm trở lại đây, sả được nhiều hộ nông dân trồng chuyên canh để phát triển kinh tế gia đình - Ảnh minh hoạ
Với ưu điểm có thể sinh sống trong những điều kiện canh tác khác nhau, đặc biệt là những ruộng đồng thiếu nước vào mùa khô, cây sả cũng dần trở thành một lựa chọn “thay thế”, giúp người dân chuyên canh sản xuất theo hướng kinh tế. Tuy nhiên, dù là loại cây gia vị chịu hạn tốt, để cây sả mang lại hiệu suất kinh tế cao, việc trồng và chăm bón cũng phải thực hiện một cách khoa học.
Đầu tiên về phần đất trồng, cũng giống như các loại cây/rau màu khác, việc làm đất, dọn cỏ, cày xới và lên luống trồng rất quan trọng để tạo môi trường sinh trưởng cho cây. Sả thường được trồng bằng cách tách nhánh từ bụi mẹ khỏe, chọn gốc chắc, bẹ mập, không dập hay thối. Khi trồng, cần tỉa bớt lá già, đặt gốc xuống đất vừa đủ sâu rồi lấp chặt quanh rễ. Khoảng cách trồng hợp lý cũng giúp bụi thông thoáng và thuận tiện trong việc thu hoạch.
Giai đoạn đầu khi trồng, cây sả cần được tưới giữ ẩm để nhanh bén rễ, nhất là những nơi có khí hậu khô hạn, nắng nóng. Sau khi cây bắt đầu phát triển, việc làm cỏ, vun gốc hay bổ sung dinh dưỡng cho đất được thực hiện một cách đơn giản hơn, không tốn quá nhiều công sức. Trong điều kiện thuận lợi, sả có thể thu hoạch sau khoảng 90 ngày từ lúc trồng. Tuy nhiên, để giúp sả sinh trưởng tốt, cần phải theo dõi ruộng sả, tránh tình trạng đọng nước hoặc ngập úng xảy ra. Đối với những bụi vàng lá, thối gốc, chậm lớn, người trồng cũng nên kiểm tra để phát hiện nguyên nhân, từ đó có hướng xử lý phù hợp.
Sả được người dân thu hoạch rồi làm sạch, sau đó bó thành từng bó trước khi đem ra thị trường tiêu thụ - Ảnh minh hoạ
Khi sả đủ tiêu chuẩn để thu hoạch, người dân có thể nhổ cả bụi hoặc có thể tách thân lớn ở phía ngoài, giữ lại phần gốc khoẻ để tiếp tục đẻ nhánh, cách làm này giúp người trồng sả có thể thu hoạch liên tục thành nhiều đợt, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh tế.
Để có thể thu hoạch sả liên tục mà vẫn đảm bảo chất lượng sả cung ứng ra thị trường, sau mỗi lần thu hoạch, người dân cần bỏ lá già, làm cỏ, vun đất và bổ sung dưỡng chất cho đất, tạo môi trường thuận lợi để sả tiếp tục phát triển. Lưu ý, quá trình thu hoạch cần tránh tách quá nhiều cây khoẻ khiến bụi sả “suy kiệt”, khó phát triển.
Về giá cả thị trường, tuỳ theo thời điểm, chất lượng sả và cả quá trình vận chuyển, nơi tiêu thụ…, giá bán sả dao động từ 10.000 - 25.000 đồng/kg. Việc thị trường tiêu thụ rộng lớn, là loại cây gia vị góp mặt thường xuyên trong ẩm thực Việt cũng giúp sả tạo dựng được chỗ đứng vững chắc, giúp người trồng sả tạo được nguồn thu nhập ổn định.
Từ sả, người dân thường dùng để ướp thịt, cá, gà; nấu món kho, món hấp, cà ri, bún bò, lẩu hoặc món xào. Thân và lá còn là nguyên liệu chưng cất tinh dầu, ngoài ra, sả còn có nhiều công dụng trong việc hỗ trợ sức khoẻ tổng thể.
Ở góc độ dinh dưỡng, sả có thể giúp chống viêm, chống nấm, kháng khuẩn, chống oxy hoá một cách hiệu quả. Sả có tính nóng và cay, thường xuyên được bổ sung vào trong các loại trà thảo dược hoặc thuốc bổ giúp giảm triệu chứng buồn nôn, nôn mửa, hỗ trợ quá trình tiêu hoá, lợi tiểu, hỗ trợ giảm cân, giảm căng thẳng, lo lắng…
Sả được sử dụng phổ biến trong chế biến ẩm thực của nhiều gia đình Việt - Ảnh minh hoạ
Có thể nói, từ loại cây mọc bờ bụi quanh vườn nhà, sả giờ đây đã trở thành cây gia vị không thể thiếu trong đời sống ẩm thực của người dân. Không chỉ mang đến nguồn dưỡng chất dồi dào cho cơ thể, việc phát triển các mô hình trồng sả chuyên canh đã mang lại những hiệu quả kinh tế tích cực cho người nông dân.
Là loại cây gia vị sinh trưởng nhanh, không cần vốn đầu tư cao, quá trình chăm sóc dễ dàng, trồng một lần có thể thu hoạch nhiều đợt… đã giúp cây sả nhận được sự tin tưởng của nhiều hộ nông dân trong việc phát triển kinh tế gia đình, vươn lên làm giàu.
