Nghiên cứu kéo dài 47 năm tại Thụy Điển cho thấy sức bền tim mạch, khả năng chịu đựng của cơ bắp và hiệu suất vận động thường bắt đầu giảm từ khoảng tuổi 35. Tuy nhiên, duy trì hoặc bắt đầu tập luyện khi trưởng thành vẫn có thể giúp cải thiện thể lực và làm chậm quá trình suy giảm.
Nhiều người cho rằng những thay đổi đáng kể về sức mạnh và thể chất chỉ xuất hiện khi bước vào tuổi trung niên hoặc cao tuổi. Tuy nhiên, nghiên cứu do Viện Karolinska (Thụy Điển) thực hiện cho thấy quá trình này có thể bắt đầu sớm hơn dự kiến, ngay từ giữa độ tuổi 30.
Công trình được công bố năm 2025 trên tạp chí Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle, thuộc nghiên cứu Swedish Physical Activity and Fitness (SPAF). Các nhà khoa học theo dõi 427 người sinh năm 1958 trong 47 năm, từ khi họ 16 tuổi đến năm 63 tuổi, thông qua những đợt đánh giá thể lực định kỳ.
Kết quả cho thấy sức bền tim mạch và sức bền cơ bắp thường đạt đỉnh trong khoảng 26-36 tuổi, trước khi bắt đầu suy giảm. Một số năng lực, đặc biệt là sức mạnh bộc phát – khả năng tạo lực nhanh để bật nhảy hoặc leo cầu thang – có thể đạt đỉnh sớm hơn. Đến tuổi 63, thành tích trung bình ở các phép đo đã giảm khoảng 30-48% so với mức cao nhất.
Xu hướng này xuất hiện ở cả nam và nữ, dù mức thể lực cụ thể khác nhau giữa từng người. Đáng chú ý, ngay cả những người duy trì hoạt động thể chất thường xuyên cũng không hoàn toàn tránh được quá trình suy giảm liên quan đến tuổi tác.
Dù vậy, nghiên cứu mang đến thông điệp tích cực: tập luyện vẫn tạo ra khác biệt đáng kể. Những người bắt đầu hoạt động thể chất khi trưởng thành có thể cải thiện năng lực vận động khoảng 5-10%. Trong khi đó, những người năng động từ tuổi thiếu niên thường duy trì thể lực, sức bền và sức mạnh cơ bắp tốt hơn khi bước vào tuổi trưởng thành.
Theo Maria Westerstahl, tác giả chính của nghiên cứu, vận động không thể ngăn chặn hoàn toàn sự suy giảm thể chất, nhưng có khả năng làm chậm quá trình này. Vì vậy, việc bước qua tuổi 35 không đồng nghĩa với việc cơ thể không thể tiến bộ thêm. Mỗi người vẫn có thể cải thiện sức mạnh và sức bền thông qua chương trình tập luyện phù hợp.
Các nhà khoa học cho rằng những thay đổi ở tế bào cơ, hệ thần kinh và khả năng tạo năng lượng có thể góp phần làm giảm hiệu suất vận động theo thời gian. Tuy nhiên, cơ chế chính xác vẫn cần được nghiên cứu thêm.
Một nghiên cứu tiếp nối công bố năm 2026 trên Scientific Reports cũng ghi nhận mối liên hệ giữa thể lực tim mạch tốt ở tuổi 34 và 52 với tình trạng động mạch ít cứng hơn ở tuổi 63. Kết quả chưa chứng minh quan hệ nhân quả, nhưng gợi ý rằng lợi ích của việc duy trì thể lực có thể vượt ra ngoài sức mạnh cơ bắp.
Thông điệp quan trọng là không nên đợi đến khi thể lực suy giảm rõ rệt mới bắt đầu vận động. Kết hợp bài tập sức mạnh, hoạt động aerobic và thời gian phục hồi hợp lý có thể giúp duy trì khả năng vận động, hỗ trợ sức khỏe tim mạch và nâng cao chất lượng cuộc sống khi tuổi tác tăng lên.
